II SAB/Wa 712/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę Pismem z 7 listopada 2023 r. P. D. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej jako Prezes IPN lub organ) polegającą na nierozpatrzeniu wniosku o udzielenie informacji publicznej z [...] października 2023 r. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902); zwanej dalej u.d.i.p poprzez niewydanie decyzji odmownej. W związku z powyższym wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku. Skarżący wskazał, że wnioskiem z [...] października 2023 r. zwrócił się, na podstawie art. 2 ust. 1 u.d.i.p., do Prezesa IPN o udostępnienie skanu oświadczenia lustracyjnego złożonego przez [...] Prokuratury Rejonowej w [...] – J. Z. i podanie informacji, czy oświadczenie lustracyjne ww. osoby było weryfikowane. W odpowiedzi na powyższe Biuro Lustracyjne IPN pismem z [...] października 2023 r. nr [...] poinformowało, że: 1) oświadczenie lustracyjne złożone przez [...] Prokuratury Rejonowej w [...] J. Z., ur. [...] listopada 1968 r. było przedmiotem badania jego zgodności z prawdą; w rezultacie [...] oddziałowego biura lustracyjnego wydał [...] czerwca 2022 r. zarządzenie o pozostawieniu sprawy bez dalszego biegu wobec braku wątpliwości co do zgodności oświadczenia lustracyjnego z prawdą, 2) odnośnie udostępnienia skanu oświadczenia lustracyjnego ww. osoby organ odesłał wnioskodawcę do wcześniejszej korespondencji, tj. do pisma z [...] kwietnia 2023 r. [...], w którym wyjaśniono, że zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. - jej przepisy nie mogą naruszać przepisów innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi; w ww. piśmie przywołano art. 13 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (t.j. Dz.U. z 2023 poz. 342) oraz uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 2007 r. (sygn. akt K 2/07). W ocenie skarżącego Prezes IPN nie rozpoznał wniosku zgodnie z prawem, gdyż nie udostępnił żądanej informacji publicznej, ani nie wydał w tym przedmiocie odmownej decyzji. Podkreślił, że żądany we wniosku dokument, tj. skan oświadczenia lustracyjnego po anonimizacji należy do kategorii informacji publicznej. Wbrew twierdzeniom Dyrektora Biura Lustracyjnego żądana informacja na wniosek stanowi informację publiczną, bowiem dotyczy weryfikacji [...] i pracy prokuratury, za którego pracę płacą wszyscy podatnicy, a wniosek został złożony w ramach kontroli obywatelskiej co do sposobu zasadności i prawidłowości wydatkowania publicznych pieniędzy oraz w celu kontroli jakości stosowania i przestrzegania prawa przez organ i [...] funkcjonariusza publicznego. J. Z. jest funkcjonariuszem publicznym, [...] więc organ miał obowiązek udzielić żądanych informacji, czego nie uczynił pozostając w bezczynności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że pismem z [...] października 2023 r. nr [...] skarżący został poinformowany, iż we wcześniejszej korespondencji z [...] kwietnia 2023 r. nr [...] wyjaśniono mu, że treść oświadczeń lustracyjnych nie podlega udostepnieniu w trybie u.d.i.p., gdyż kwestie udostępniania treści oświadczeń reguluje odmiennie ustawa lustracyjna. W piśmie z 25 kwietnia 2023 r. podano, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 11 maja 2007 r. sygn. akt K 2/07 w sprawie dostępu do treści oświadczeń lustracyjnych wskazał: "W szczególności nie jest konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób (art. 31 ust. 3 Konstytucji) publikowanie oświadczeń w Biuletynie Informacji Publicznej IPN w formie elektronicznej, z natury rzeczy w dzisiejszych warunkach powszechnie dostępnej. Niezbędne z punktu widzenia art. 51 ust. 2 Konstytucji informacje o obywatelach, którzy byli pracownikami, funkcjonariuszami organów bezpieczeństwa państwa bądź byli ich współpracownikami, udostępniane są, z mocy art. 13 ustawy o ujawnianiu informacji, w obwieszczeniach wyborczych i tego rodzaju forma dostępu osób bezpośrednio zainteresowanych do niezbędnego zakresu informacji jest z punktu widzenia zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) całkowicie wystarczająca". W innych niż wymienione wyżej przypadkach, Instytut Pamięci Narodowej może jedynie udzielić informacji dotyczącej samego faktu złożenia oświadczenia lustracyjnego przez wskazaną osobę, bez ujawniania treści oświadczenia czy wydania jego kopii. Nieprawdziwe jest zatem twierdzenie skarżącego, stanowiące podstawę do argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi, jakoby pismem z [...] października 2023 r., został poinformowany o tym, że wnioskowana przez niego informacja nie stanowi informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność Prezesa IPN – Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w pkt 1 – 4a. Celem skargi na bezczynność jest zwalczanie zwłoki w załatwieniu sprawy. W przedmiotowej sprawie skarżący zarzucił Prezesowi IPN bezczynność w rozpoznaniu jego wniosku z [...] października 2023 r. o udostępnienie, w trybie dostępu do informacji publicznej, skanu oświadczenia lustracyjnego złożonego przez [...] Prokuratury Rejonowej w [...] – J. Z. i podanie informacji, czy to oświadczenie lustracyjne zostało zweryfikowane. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie. W ust. 2 tego przepisu prawodawca wskazał jednak, że przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Zdaniem Sądu uprawnione jest stanowisko Prezesa IPN stwierdzające, że ustawą regulującą w sposób odmienny zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi jest m.in. ustawa z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 – 1990 oraz treści tych dokumentów (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 273), tzw. ustawa lustracyjna. W świetle art. 1 ustawy lustracyjnej, ustawa ta określa zasady i tryb ujawniania informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa oraz treść tych dokumentów, znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tryb składania oraz oceny zgodności z prawdą oświadczeń dotyczących pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z tymi organami w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. Możliwość uzyskania informacji o danych z oświadczenia lustracyjnego osób pełniących funkcje publiczne w rozumieniu art. 4 tej ustawy (pkt 14 dotyczy sędziego i prokuratora) wynika z art. 18 ust. 5 ustawy lustracyjnej, zgodnie z którym, każdy ma prawo wystąpić z wnioskiem do Instytutu Pamięci Narodowej o udostępnienie kopii akt sprawy lustracyjnej zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu. Przepis art. 22 ust. 3 stosuje się odpowiednio. Z treści zaś art. 22 pkt 1 powołanej ustawy wynika, iż każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji zawartych w dokumentach organów bezpieczeństwa państwa, znajdujących się w Instytucie Pamięci Narodowej, dotyczących osób piastujących urząd lub pełniących funkcje wymienione w pkt 1-20. Sposób i termin udostępnienia informacji, formę i tryb odmowy udostępnienia informacji oraz tryb zaskarżenia decyzji odmownej do sądu administracyjnego określają art. 26 – 28 tej ustawy. Jak wynika z przywołanych przepisów prawnych w sposób całkowicie odmienny od ogólnych zasad dostępu do informacji publicznej, kompleksowo i w całości regulują one procedurę udostępniania informacji, w tym również takich które mają charakter informacji publicznych, a objętych częściowo żądaniem skarżącego i stanowią lex specialis wobec u.d.i.p. Tym samym udostępnienie skanu oświadczenia lustracyjnego nie mogło zostać zrealizowane na zasadach wynikających z u.d.i.p., a wniosek w powyższym zakresie może być rozpoznany wyłącznie według reguł wskazanych w ustawie lustracyjnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że wśród ustaw regulujących w sposób odmienny zasady i tryb dostępu do informacji publicznej jest m.in. ustawa lustracyjna (wyroki WSA w Krakowie z 14 lipca 2017 r. sygn. akt II SAB/Kr 119/17 – publ. LEX nr 2360928, oraz w Szczecinie sygn. akt II SAB/Sz 123/16 – publik. LEX nr 2165567). Na kanwie powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 2007 r. sygn. akt K 2/07 i obowiązujących przepisów ustawy lustracyjnej stwierdzić należy, iż obowiązek publikacji w BIP oświadczeń lustracyjnych dotyczy tylko osób, o których mowa w art. 22 ust. 1, przez okres poprzedzający objęcie funkcji publicznej i okres pełnienia funkcji publicznej, zaś po upływie tych okresów prawo dostępu do informacji dotyczących osób, o których mowa w art. 22 ust. 1 i 2, przysługuje na zasadach określonych w art. 25-28. Natomiast w stosunku do osób pełniących funkcje publiczne w rozumieniu art. 4 ustawy lustracyjnej, oświadczenia lustracyjne nie podlegają udostępnieniu we wskazanym publikatorze, jak też nie podlegają udostępnieniu na wniosek w oparciu o przepisy u.d.i.p., lecz w trybie określonym powołanymi przepisami ustawy lustracyjnej. Nie oznacza to, że treści zawarte w oświadczeniu lustracyjnym nie stanowią informacji publicznej. Przeciwnie, informacja, czy przez osobę pełniącą funkcję publiczną i jakiej dacie zostało złożone oświadczenie lustracyjne oraz samo oświadczenie o niepodjęciu lub podjęciu współpracy z organami bezpieczeństwa państwa w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r., jak też informacja o weryfikacji zgodności z prawą złożonego oświadczenia stanowi informację publiczną. Natomiast nie stanowi informacji publicznej tzw. nośnik tej informacji, którym jest druk oświadczenia lustracyjnego według wzoru stanowiącego załącznika do ustawy lustracyjnej. Wzór oświadczenia lustracyjnego wymaga podania szeregu informacji niezwiązanych z pełnieniem funkcji publicznej, tj. miejsce zamieszkania, nazwa i nr dokumentu tożsamości, nr PESEL, własnoręczny podpis. Nie są to zatem dane stanowiące sprawę publiczną w rozumieniu art. 1 u.d.i.p. podlegające udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w tej ustawie. Wyjaśnić należy, że w sytuacji, gdy przedmiotem żądania udzielenia informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, na organie ciąży jedynie obowiązek poinformowania o tym wnioskodawcy, natomiast organ nie ma obowiązku wydania decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Przepis ten bowiem stanowi, że odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Prawidłowo zatem Prezes IPN pismem z [...] października 2023 r., w wykonaniu wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z [...] października 2023 r., wskazał, że wniosek w części dotyczącej przekazania skarżącemu skanu oświadczenia lustracyjnego ww. [...] może być zrealizowany jedynie na podstawie przepisów ustawy lustracyjnej oraz poinformował o sposobie poddania weryfikacji zgodności z prawdą złożonego oświadczenia lustracyjnego. Skoro organ rozpoznał wniosek skarżącego w wymaganym terminie i w sposób zgodny z przepisami u.d.i.p. wnioski i zarzuty skargi należało uznać za niezasadne. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., orzekł jak na wstępie.