II SAB/Wa 715/24
WyrokWSA w Warszawie2025-07-03
Skład orzekający: Andrzej Góraj, Iwona Maciejuk, Mateusz Rogala
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił udostępnienia informacji publicznej, uznając, że wniosek dotyczy indywidualnego interesu wnioskodawcy, a nie sprawy publicznej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że żądane przez wnioskodawcę informacje dotyczące działalności organu w zakresie zajęcia pasa drogowego przez reklamę, w tym daty jej posadowienia, wniosków o zezwolenie, podjętych działań likwidacyjnych, ustaleń dotyczących właściciela, wydanych decyzji sankcyjnych oraz prowadzonych rejestrów, stanowią informację publiczną. Sąd podkreślił, że prawo do informacji publicznej służy każdemu i nie można go ograniczać ze względu na rzekomy indywidualny interes wnioskodawcy, zwłaszcza gdy organ nie wykazał, że wszystkie żądane informacje są dostępne w aktach konkretnej sprawy administracyjnej, której wnioskodawca jest stroną. W związku z tym, sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w ustawowym terminie.Stan faktyczny
M. P. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej reklamy posadowionej w pasie drogowym, pytając m.in. o datę jej powstania, wnioski o zezwolenie, podjęte działania likwidacyjne, ustalenie właściciela oraz wydane decyzje sankcyjne. Organ początkowo przedłużył termin odpowiedzi, a następnie pismem z listopada 2024 r. odmówił udostępnienia informacji, uznając, że wniosek dotyczy indywidualnego interesu wnioskodawcy, a nie sprawy publicznej. Wnioskodawca złożył skargę na bezczynność organu, domagając się zobowiązania organu do udzielenia informacji, stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przez organ oraz zasądzenia kosztów postępowania.Rozstrzygnięcie
1. Zobowiązano Zarząd Dróg Miejskich w W. do rozpoznania wniosku M. P. z dnia [...] września 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku. 2. Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. 3. Oddalono skargę w pozostałym zakresie. 4. Zasądzono od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2025 r. sprawy ze skargi M. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] M. P. na bezczynność Zarządu Dróg Miejskich z siedzibą w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Zarząd Dróg Miejskich z siedzibą w W. do rozpoznania wniosku M. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] M. P. z dnia [...] września 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Zarządu Dróg Miejskich z siedzibą w W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Zarządu Dróg Miejskich z siedzibą w W. na rzecz M. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] M. P. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
M. P., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] M. P., wnioskiem z dnia [...] września 2024 r. zwrócił się do Zarządu Dróg Miejskich [...] "o udzielenie informacji publicznej w zakresie działalności zarządu dróg publicznych, a dotyczących REKLAMY w formie stałej tablicy / szyldu wielkoformatowego oznaczonej numerem [...] i nazwą: [...], i posadowionej w pasie zieleni drogi ul. [...], zlokalizowanej w rejonie wjazdu do [...], a w szczególności: 1.Kiedy, według ustaleń tut. zarządu dróg, reklama ta została posadowiona w pasie drogowym? Proszę o podanie przynajmniej przybliżonej daty powstania reklamy, lub daty kiedy tut. zarząd dróg po raz pierwszy dowiedział się o posadowieniu ww. reklamy / zajęciu pasa drogowego. 2. Czy dla reklamy tej, były w ogóle składane wnioski o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego, a jeżeli tak to w jakich datach i przez jakie podmioty? Jak wnioski te zostały rozpoznane przez tut. zarząd dróg? 3. Czy, a jeżeli tak to kiedy i jakie czynności podejmował tut. zarząd dróg dla likwidacji tej reklamy? Likwidacji rozumianej jako fizyczne usunięcie reklamy z pasa drogowego. 4. Czy w ramach działalności tut. zarządu dróg udało się ustalić właściciela tej reklamy i podmiot którą ją posadowił? Kto to jest? Proszę o podanie co najmniej imienia i nazwisko / nazwy podmiotu, który reklamę ta posadowił. 5. Czy tut. zarząd dróg wydawał decyzje sankcyjne za zajęcie pasa drogowego (decyzje z art. 40 ust 12 pkt. 1) ustawy o drogach publicznych), a jeżeli tak to za jaki okres i jaki podmiot był adresatem tych decyzji? Proszę o informację najlepiej w formie tabeli uwzględniającej co najmniej takie dane jak: 1. okres / daty zajęcia pasa drogowego, 2. data i numer decyzji, 3. imię i nazwisko / nazwę adresata decyzji. Proszę o informację od początku potwierdzenia przez tut. zarząd dróg istnienia przedmiotowej reklamy do daty złożenia niniejszego wniosku włącznie, co najmniej za lata 2020 - 2024 włącznie. 6. Proszę o wskazanie praktyki administracyjnej tut. zarządu dróg. Czy adresatem decyzji z pkt. 5, był podmiot który reklamę tą posadowił, czy też podmiot najmujący jej powierzchnię? 7. Czy tut. zarząd dróg prowadzi rejestr aktualnych zezwoleń na zajęcie pasa drogowego pod reklamę i czy rejestr ten jest upubliczniony tak, aby każdy zainteresowany najemca powierzchni reklamowej mógł w prostu sposób zweryfikować, czy dana reklama posiada zezwolenie zarządcy drogi?" Wnioskodawca wskazał, że w interesie publicznym leży poznanie działań tut. zarządu dróg, w zakresie reklamy, którą uważa za nielegalną.
Organ pismem z [...] października 2024 r. zawiadomił wnioskodawcę, że podjął działania zmierzające do udzielenia odpowiedzi, jednakże ze względu na złożoność zagadnienia sprawa nie może być załatwiona w ustawowym terminie. Odpowiedź zostanie udostępniona bez zbędnej zwłoki, nie później niż do [...] listopada br.
Organ pismem z dnia [...] listopada 2024 r. poinformował, że ustawa o dostępie do informacji publicznej ma zapewniać transparentność działań władzy publicznej, umożliwiać społeczną jej kontrolę, budować społeczeństwo obywatelskie oraz rozwijać demokrację uczestniczącą, w której obywatele mają wpływ na podejmowanie dotyczących ich decyzji. Mając na uwadze powyższe, aby żądana informacja uzyskała walor informacji publicznej musi dotyczyć "sprawy publicznej" czyli takiej która ma znaczenie dla większej liczby osób, czy grup obywateli lub też jest ważna z punktu widzenia poprawności funkcjonowania organów państwa. Organ wyjaśnił, że celem ustawy nie jest zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb, w postaci uzyskiwania informacji dotyczących wprawdzie kwestii publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych czy też na potrzeby toczących się postępowań sądowych itp. Ustawa ma służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu związanemu z funkcjonowaniem publicznych instytucji. Pisma składane w indywidualnej sprawie nie mają znaczenia dla większej liczby osób czy grup obywateli, ale też nie są ważne ze względu na funkcjonowanie organów państwa. Tym samym, są to pisma, które realizują lub chronią indywidualny interes podmiotu, który pismo złożył, tak złożone pismo nie dotyczy informacji publicznej i nie powinno być udostępnione w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ podniósł, iż wnioski o udostępnienie informacji publicznej składane przez podmioty, których interesów dotyczą, nie są wnioskami o udzielenie informacji publicznej.
Organ wskazał, że wnioskodawca jest stroną postępowań administracyjnych za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia w latach 2022-2023 przez umieszczenie reklam w pasach drogowych dróg zarządzanych przez ZDM. Prowadzone postępowania dotyczą reklam na nośniku reklamowym nr [...] zlokalizowanym w ul. [...]. W ocenie organu wniosek ma na celu uzyskanie informacji służącej indywidualnemu interesowi wnioskodawcy, nie służy usprawnieniu realizacji zadania publicznego. Pytania zawarte we wniosku mają na uwadze zaspokojenie indywidualnych potrzeb wnioskodawcy. Interes wnioskodawcy istniejący i wykazany we wniosku nie może być zatem realizowany w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż nie odpowiadałoby to celowi, ani funkcji przywołanej ustawy. Skoro zatem żądane informacje nie mają charakteru informacji publicznej, organ nie miał zgodnie z art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej podstaw do wydania decyzji. Odmowa udostępnienia informacji publicznej wymaga wydania decyzji administracyjnej tylko wtedy, gdy chodzi o informację publiczną w rozumieniu cyt. ustawy.
M. P. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] M. P., reprezentowany przez pełnomocnika, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o zobowiązanie Zarządu Dróg Miejskich w [...] do udzielenia informacji publicznej, zgodnie z zakresem wniosku z [...] września 2024 r., w terminie 14 dni od daty wydania wyroku; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie na rzecz skarżącego od organu sumy pieniężnej w wysokości przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim; zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym (art. 119 pkt. 4 P.p.s.a.). Skarżący zarzucił naruszenie art. 13 ust. 1 u.d.i.p., poprzez bezpodstawne zaniechanie udzielania informacji publicznej w żądanym zakresie; art. 6 ust. 1 pkt. 4 u.d.i.p., poprzez bezpodstawne uznanie, jakoby żądany zakres informacji nie stanowił informacji publicznej, względnie jakoby istniały pozaustawowe przesłanki wyłączające żądanej informacji przymiot informacji publicznej, ze względu na osobę wnioskodawcy.
Skarżący w uzasadnieniu wskazał m.in., że formułując pytania zawarte w złożonym wniosku o udzielenie informacji publicznej, de facto zmierzał do pozyskania informacji o wydanych przez organ decyzjach administracyjnych w zakresie konkretnej reklamy posadowionej w pasie drogowym, co do której organ ten uważa iż reklama jest nielegalna. Intencją skarżącego było uzyskanie prostego zestawienia wydanych decyzji z oznaczeniem ich daty, okresu jaki dotyczyły i ich adresata. Skarżący nie oczekiwał wydawania odpisów tych decyzji, czy też jakichkolwiek innych zabiegów, generujących pewną pracę biurową do wykonania. Skarżący oczekiwał wyłącznie wydania zestawienia tych decyzji, tj. informacji nieprzetworzonej. Każda jednostka administracji publicznej jest przecież obowiązana do prowadzenia tzw. JRWA, w ramach którego jednym z rejestrów jest rejestr wydanych decyzji.
Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 4 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o "[...] danych publicznych, w tym: a) treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: - treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, [...]". Dodatkowo skarżący dociekał, co organ w zakresie owej reklamy zrobił dla fizycznego usunięcia reklamy, skoro organ reklamę tą uważa za nielegalną, a mimo to przez lata toleruje jej obecność w pasie drogowym. Zakres żądanych informacji mieści się w zakresie właściwości jednostki pytanej i niewątpliwie jest informacją publiczną. Informacje te są zawarte w otrzymywanych i wytwarzanych przez organ dokumentach urzędowych.
Skarżący mając na względzie treść art. 2 u.d.i.p. stwierdził, że organ nie ma prawa żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego w udzieleniu informacji. Tym bardziej nie powinien rodzaju tegoż interesu samemu się domyślać, oceniać, czy też od jego rodzaju uzależniać wykonywanie prawa do informacji publicznej. Istnienie takowego interesu jest wymagane wyłącznie dla wydania informacji publicznej przetworzonej (art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy). Skarżący podniósł, iż nie był przez organ informowany o kosztach przetworzenia informacji, ani tym bardziej nie był wzywany do wykazania interesu publicznego. Żądny zakres informacji nie wymaga przetworzenia. Żądne informacje są do wyciągnięcia z posiadanych przez organ rejestrów i dokumentów "od ręki", bez konieczności zlecania ekstraordynaryjnej pracy biurowej, czy też konieczności agregowania danych.
W ocenie skarżącego udzielenie wnioskowanych informacji mieści się w interesie publicznym, bowiem temat funkcjonowania tej i innych reklam budzi zainteresowanie społeczne, a działania i zaniechania Zarządu Dróg Miejskich są przedmiotem społecznej i medialnej kontroli.
Skarżący zwrócił uwagę, że przywołane przez organ w piśmie z dnia [...] listopada 2024 r. orzecznictwo odnosiło się do innych stanów faktycznych. Skarżący zaznaczył, że Zarząd Dróg Miejskich w [...] jest jednostką publiczną obowiązaną do udzielania informacji publicznej.
Zarząd Dróg Miejskich w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ w uzasadnieniu wskazał m.in., że prawo do informacji publicznej nie może zastępować dostępu do akt sprawy administracyjnej. Przedstawił przykładowe protokoły z zapoznania się z aktami sprawy przez skarżącego. Zaznaczył, iż pisma składane w indywidualnych sprawach przez podmioty, których interesów sprawy te dotyczą, nie mają waloru informacji publicznej. Ich przedmiotem nie jest problem czy kwestia, która ma znaczenie dla większej ilości osób, czy grup obywateli, lub jest ważna dla funkcjonowania organów państwa. Przedmiotem takiego pisma jest realizacja lub ochrona indywidualnych interesów podmiotu, który pismo to składa. Wobec tego pismo takie nie dotyczy sprawy publicznej i nie powinno być udostępniane w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podobnie, nie można przy pomocy ustawy o dostępie do informacji publicznej starać się o uzyskanie informacji w swojej własnej sprawie. Z żądania udostępnienia informacji publicznej musi wynikać interes obiektywny, a nie subiektywny.
Skarżący w piśmie z dnia 28 grudnia 2024 r. podtrzymał stanowisko zajęte w skardze. Podkreślił, że kieruje się interesem publicznym w postaci troski o dobro publiczne, realizacji prawa do przejrzystości i jawności działań organu administracji, oraz przestrzegania przez organy prawa i jego egzekucji. Skarżący dodał, że w zwykłym piśmie stanowiącym de facto odmowę udzielenia informacji publicznej, organ nie powoływał się na zarzut nadużycia prawa w dostępnie do informacji. Zaznaczył, że pośrednie formułowanie takiego zarzutu dopiero w odpowiedzi na skargę jest oczywiście spóźnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a. Pierwszy z ww. przepisów stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Natomiast w myśl art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 p.p.s.a. odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Skarga jest dopuszczalna. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym skarga na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia (v. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt l OSK 601/05 LEX nr 236545, postanowienie NSA z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1382/07, orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten pozostaje aktualny w obecnym stanie prawnym (v. wyrok NSA z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt III OSK 86/21, orzeczenia.nsa.gov.pl) i prezentuje go także Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.
Przechodząc do istoty sprawy wskazania wymaga, że przepisy p.p.s.a.
nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak,
że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. (T. Woś [w:] T. Woś,
H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109).
Skarga na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania przez organ oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga taka wnoszona jest wówczas, gdy organ wprawdzie prowadzi postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem stosownego aktu
ani nie podejmuje właściwej czynności, której domaga się strona (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, publ. LEX nr 148427 i nr 148280). Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie wydania stosownego aktu lub podjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z realizacją wniosku,
a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Wnioskodawca ma prawo kwestionowania bezczynności organu zawsze, gdy uznaje, że żądane przez niego informacje są informacjami publicznymi i powinny być udostępnione w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zwana dalej u.d.i.p.
Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji RP obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p).
Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.
Zarząd Dróg Miejskich z siedziba w [...] jako jednostka budżetowa [...] utworzona na podstawie uchwały Nr [...] Rady [...] z dnia [...] kwietnia 1993 r. w sprawie utworzenia Zarządu Dróg Miejskich, jest podmiotem zobowiązanym na gruncie u.d.i.p. do udzielenia informacji, mającej walor informacji publicznej, będącej w jej posiadaniu. Zarząd Dróg Miejskich jest jednostką organizacyjną [...] nieposiadającą osobowości prawnej (art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.).
Przechodząc do oceny charakteru żądanej informacji wskazać należy, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Uwzględniając wszystkie aspekty wynikające z treści tych przepisów, należy przyjąć, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p.), zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.), sposobach stanowienia aktów publicznoprawnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit.c u.d.i.p.), sposobach przyjmowania i załatwiania spraw (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit.d u.d.i.p.), stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit.e u.d.i.p.), danych publicznych (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.), w tym m.in. treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, majątku publicznym (art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).
W ocenie Sądu żądana we wniosku informacja stanowi informację publiczną. We wniosku z dnia [...] września 2024 r. skarżący żądał bowiem udostępnienia informacji publicznej w zakresie działalności Zarządu Dróg Miejskich w odniesieniu do zajęcia pasa drogowego poprzez umieszczenie reklamy w formie stałej tablicy/szyldu wielkoformatowego oznaczonej numerem wskazanym we i posadowionej w pasie zieleni wskazanej drogi, a w szczególności: 1. Kiedy, według ustaleń zarządu dróg, reklama ta została posadowiona w pasie drogowym. Wniósł o podanie przynajmniej przybliżonej daty powstania reklamy, lub daty kiedy tut. zarząd dróg po raz pierwszy dowiedział się o posadowieniu ww. reklamy/ zajęciu pasa drogowego. 2. Czy dla reklamy tej, były w ogóle składane wnioski o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego, a jeżeli tak to w jakich datach i przez jakie podmioty. Jak wnioski te zostały rozpoznane przez tut. zarząd dróg. 3. Czy, a jeżeli tak to kiedy i jakie czynności podejmował tut. zarząd dróg dla likwidacji tej reklamy? Likwidacji rozumianej jako fizyczne usunięcie reklamy z pasa drogowego. 4. Czy w ramach działalności tut. zarządu dróg udało się ustalić właściciela tej reklamy i podmiot którą ją posadowił. Kto to jest. Wniósł o podanie co najmniej imienia i nazwiska / nazwy podmiotu, który reklamę ta posadowił. 5. Czy tut. zarząd dróg wydawał decyzje sankcyjne za zajęcie pasa drogowego (decyzje z art. 40 ust 12 pkt. 1) ustawy o drogach publicznych), a jeżeli tak to za jaki okres i jaki podmiot był adresatem tych decyzji. Wniósł o informację - najlepiej w formie tabeli uwzględniającej co najmniej takie dane - jak: 1. okres / daty zajęcia pasa drogowego, 2. data i numer decyzji, 3. imię i nazwisko / nazwę adresata decyzji. Wniósł o informację od początku potwierdzenia przez tut. zarząd dróg istnienia przedmiotowej reklamy do daty złożenia niniejszego wniosku włącznie, co najmniej za lata 2020 - 2024 włącznie. 6. Wniósł wskazanie praktyki administracyjnej tut. zarządu dróg. Czy adresatem decyzji z pkt. 5, był podmiot który reklamę tą posadowił, czy też podmiot najmujący jej powierzchnię. 7 Czy zarząd dróg prowadzi rejestr aktualnych zezwoleń na zajęcie pasa drogowego pod reklamę i czy rejestr ten jest upubliczniony tak, aby każdy zainteresowany najemca powierzchni reklamowej mógł w prostu sposób zweryfikować, czy dana reklama posiada zezwolenie zarządcy drogi.
W ocenie Sądu wszystkie przedstawione żądania dotyczą działalności organu, w tym zasad funkcjonowania, sposobów załatwiania spraw, prowadzonych rejestrów.
Organ pierwotnie w odpowiedzi udzielonej wnioskodawcy pismem z dnia [...] października 2024 r. poinformował, że podjął działania zmierzające do udzielenia odpowiedzi i ze względu na złożoność zagadnienia przedłużył termin na udzielenie odpowiedzi do [...] listopada 2024 r.
Następnie jednak w odpowiedzi na wniosek organ pismem z dnia [...] listopada 2024 r. poinformował, że żądane informacje nie mają charakteru informacji publicznej. Podniesiono m.in., że celem u.d.i.p. nie jest zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb, w postaci uzyskiwania informacji dotyczących wprawdzie kwestii publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych czy też na potrzeby toczących się postępowań sądowych itp. Powołano się na wyrok NSA z 11 maja 2023 r., sygn. akt. III OSK 181/22. Organ wskazał też m.in., że pisma składane w indywidualnej sprawie nie mają znaczenia dla większej liczby osób czy grup obywateli, ale też nie są ważne ze względu na funkcjonowanie organów państwa.
Organ podniósł, że wniosek ma na celu uzyskanie informacji służącej indywidualnemu interesowi wnioskodawcy, a co za tym skutkuje, nie służy usprawnieniu realizacji zadania publicznego. Pytania zawarte we wniosku mają na uwadze zaspokojenie indywidualnych potrzeb wnioskodawcy. Interes wnioskodawcy istniejący i wykazany we wniosku nie może być zatem realizowany w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż nie odpowiadałoby to celowi, ani funkcji przywołanej ustawy.
Przedstawione w niniejszym piśmie stanowisko organu nie daje podstaw do stwierdzenia, że żądania wniosku nie stanowią żądania udostępnienia informacji publicznej. Nadto, organ w udzielonej wnioskodawcy odpowiedzi z dnia [...] listopada 2024 r. mówiąc o piśmie złożonym w indywidualnej sprawie, nie wskazał, że wnioskodawca jest stroną konkretnego postępowania o konkretnym numerze, czy sygnaturze, do którego miałby dostęp jako strona postępowania i w trybie k.p.a. mógłby pozyskać żądane we wniosku informacje, w tym np. uzyskać informację czy, a jeżeli tak to kiedy i jakie czynności podejmował zarząd dróg dla likwidacji (rozumianej jako fizyczne usunięcie reklamy z pasa drogowego) wymienionej we wniosku reklamy; uzyskać informację, czy zarząd dróg wydawał decyzje sankcyjne za zajęcie pasa drogowego (decyzje z art. 40 ust 12 pkt. 1) ustawy o drogach publicznych), a jeżeli tak to za jaki okres i jaki podmiot był adresatem tych decyzji. Wnioskodawca nie pytał o decyzje wydane wobec niego. Wnioskodawca pytał też m.in. o to, czy zarząd dróg prowadzi rejestr aktualnych zezwoleń na zajęcie pasa drogowego pod reklamę i czy rejestr ten jest upubliczniony. Nie sposób co do całości wniosku stwierdzić, że złożony został w indywidualnej sprawie, zwłaszcza, że organ nie twierdzi, że żądane we wniosku informacje zawarte są w aktach administracyjnych konkretnej sprawy indywidualnej, które wnioskodawca mógłby pozyskać jako strona postępowania na gruncie k.p.a. Twierdzenia wskazującego jednoznacznie, że wszystkie żądane informacje wnioskodawca miałby możliwość pozyskać poprzez zapoznanie się z aktami konkretnej sprawy nie zawiera także odpowiedź na skargę. Natomiast okoliczność, że wnioskodawca jest stroną określonych postępowań, co organ starał się wykazać w odpowiedzi na skargę, sama w sobie nie przesądza, że akta zawierają odpowiedzi na żądania wniosku.
Na gruncie tej sprawy nie można podzielić twierdzenia organu, że wskazywany przez organ indywidualny interes wnioskodawcy pozbawia żądania wniosku waloru informacji publicznej. Sam skarżący wskazał wprawdzie w skardze, że organ wydał już przeciwko skarżącemu ok. 50 decyzji, jednakże to nie oznacza, że wnioskodawca nie może żądać udostępnienia informacji publicznej o podejmowanych przez organ w odniesieniu do konkretnego pasa drogowego działaniach, sposobach załatwiania spraw, czy prowadzonych rejestrach.
Odnosząc się do poglądów prezentowanych przez organ w piśmie z dnia [...] listopada 2024 r. skierowanym do wnioskodawcy podnieść należy, że w ostatnim czasie w orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa stanowisko, w myśl którego brak jest podstaw do utożsamiania treści pojęcia informacji publicznej jako przedmiotu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej z kwestią prawidłowości korzystania z tego prawa. Warto wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 marca 2023 r. sygn. akt III OSK 7440/21 (orzeczenia.nsa.gov.pl), wyraził pogląd, zgodnie z którym kryterium "sprawy własnej", rozumianej jako indywidualna sprawa dotycząca wnioskodawcy, jest nieczytelne i w istocie dyskryminujące wnioskodawcę w stosunku do innych osób. Jego przyjęcie prowadzi bowiem do konkluzji, iż - wbrew normatywnie określonemu zakresowi podmiotowemu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej - prawo to nie służy "każdemu", a kwalifikacja określonej informacji jako informacji publicznej będącej przedmiotem tego prawa zależy od tego, kto występuje z wnioskiem o tę informację, co z kolei oznacza, że ta sama informacja raz może mieć charakter informacji publicznej (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot spoza "sprawy własnej"), a innym razem nie (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot w "sprawie własnej"). Pogląd, wedle którego nie można przy pomocy u.d.i.p. starać się o uzyskanie informacji w swojej własnej sprawie, prowadziłby do absurdalnego wniosku, iż informacja o podejmowanej w takiej sprawie działalności, bezpośrednio ukierunkowanej na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych, byłaby dostępna dla "każdego" za wyjątkiem osoby, której ta działalność dotyczy.
Także w wyroku z dnia 17 marca 2023 r. sygn. akt III OSK 2615/21 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że dla odkodowania treści pojęcia informacji publicznej, jako informacji o działalności organów wskazanych w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i informacji o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 czy art. 6 ust. 1 u.d.i.p., nie ma znaczenia ocena charakteru interesu w uzyskaniu informacji publicznej przez wnioskodawcę, który jest podmiotem publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, również w powiązaniu z kategorią "sprawy własnej" ani cel, dla jakiego wnioskodawca żąda udostepnienia informacji publicznej. Sposób czynienia użytku z publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, a tym samym i interesu stanowiącego podstawę tego prawa, może być analizowany z perspektywy ewentualnego zjawiska nadużywania tego prawa, a wówczas prowadzić do odmowy jego ochrony.
W doktrynie prawa administracyjnego pojęcie "publiczności", służące m.in. tak podstawowym celom jako definiowanie administracji publicznej czy kategorii interesu publicznego, jest wiązane z działalnością państwa jako przejętego przez nie zadania polegającego na zaspokajaniu zbiorowych i indywidualnych potrzeb obywateli, wynikających ze współżycia ludzi w społecznościach (zob. J. Boć, Pojęcie administracji, [w:] J. Boć [red.], Prawo administracyjne, Wrocław 2004, s. 16; J. Supernat, Pojęcie administracji publicznej - "państwowe", "powszechnie pojemne i ponadczasowe" oraz "pozapaństwowe", [w:] J. Korczak [red.], Układ administracji publicznej, Warszawa 2020, s. 114). Pomimo braku ustawowej definicji, sprawy publiczne to niewątpliwie sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej. Określenie sprawy jako "publicznej" wskazuje, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). Takie rozumienie pojęcia "sprawa publiczna", związane z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem, trafnie akcentuje się w doktrynie i orzecznictwie (zob. H. Izdebski, Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209; wyrok NSA z 30 września 2009 r., sygn. akt I OSK 2093/14). Sprawy niezwiązane ze wspólnotą publiczną - określane czasami w piśmiennictwie jako sprawy "sfery prywatnej" (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Warszawa 2016, Lex 2016, t. 4; por. wyrok NSA z 14 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1035/10), tj. dotyczące kwestii prywatnych, osobistych, intymnych (dane osobowe, życie prywatne, rodzinne) związanych z dobrami osobistymi (M. Jabłoński, Udostępnianie informacji publicznej w trybie wnioskowym, Wrocław 2009, s. 151) - nie są sprawami publicznymi, z kolei sprawy wspólnoty publicznej zawsze są sprawami publicznymi.
Warto podkreślić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowano już pogląd, że "(...) klasyfikacja informacji czy jest ona publiczna czy nie, nie zależy zatem od celu jej uzyskania, czy sposobu jej wykorzystania. Dany fakt czy wiedza albo jest informacją publiczną, albo takiej cechy nie posiada" (v. wyrok NSA Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OSK 548/21, z dnia 20 maja 2020 r.; sygn. akt I OSK 833/19 orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 2 ust. 2 u.d.i.p. nie uprawnia podmiotu zobowiązanego do żądania wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego lub faktycznego. Przepis ten nie daje też podstaw do poszukiwania przez podmiot zobowiązany po stronie wnioskodawcy jakiegokolwiek interesu, czy to prawnego, czy faktycznego.
W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, tak jak w niniejszej sprawie, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie lub 4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji. Natomiast jeżeli objęta wnioskiem informacja nie ma charakteru informacji publicznej, który to przypadek w niniejszej sprawie nie zachodził, organ ma obowiązek powiadomić o tym pisemnie wnioskodawcę, przy czym powiadomienie to nie jest dokonywane w formie decyzji administracyjnej.
Rozpoznając skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] września 2024 r., Sąd stwierdził, iż jest ona zasadna. Organ nie udostępnił bowiem żądanej informacji publicznej w ustawowym terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, jak też nie wydał decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej z powołaniem się na przesłankę wyłączającą dostęp do informacji publicznej (art. 16 u.d.i.p. w zw. z art. 5 u.d.i.p.). Organ nie poinformował też wnioskodawcy w tym terminie, że nie posiada określonych żądanych we wniosku informacji publicznych, nie stwierdził też którą ewentualnie żądaną informację zawierają akta postępowania administracyjnego, w których wnioskodawca jest stroną (nie wskazał konkretnej sygnatury, numeru, daty pisma zawierającego te konkretne żądane informacje). Organ, choć przedłużył termin udzielenia odpowiedzi ze względu na wskazaną w piśmie do wnioskodawcy "złożoność zagadnienia" nie stwierdził też, że żądana informacja ma charakter informacji przetworzonej i nie wezwał wnioskodawcy do wykazania jej szczególnej istotności dla interesu publicznego. Odpowiedź udzielona zaś wnioskodawcy pismem z dnia [...] listopada 2024 r. nie stanowiła na gruncie u.d.i.p. właściwego sposobu rozpatrzenia wniosku z dnia [...] września 2024 r., co wskazano już wyżej.
Z tych względów Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] września 2024 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu nie miała w niniejszej sprawie miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie podjął wprawdzie w tej sprawie działania w ustawowym terminie, albowiem pismo wskazujące na złożoność zagadnienia i informujące o przedłużeniu terminu na udzielenie odpowiedzi, wystosował do wnioskodawcy 3 dni po upływie ustawowego terminu, jednakże nie daje to podstaw w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.
Pod pojęciem rażącego naruszenia prawa ujmuje się sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której to naruszenie jest oczywiste (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). Jest to stan, w którym naruszenie to jest istotne, a więc niedające się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając charakter bezczynności nie można pominąć więc charakteru sprawy, jak i specyfiki trybu jej załatwienia (wyrok NSA z 18 marca 2015 r., sygn. I OSK 585/15). W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym szczególnie czas trwania bezczynności (wyrok NSA z 8 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 237/15). Bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy w sposób jednoznaczny i znaczący doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a zarazem nie zachodzą okoliczności ekskulpujące tę bezczynność organu (wyrok NSA z 8 lipca 2015 r., sygn. I OSK 1514/14).
Niewłaściwy sposób zastosowania u.d.i.p. i stwierdzenie przez organ, że żądania wniosku nie stanowią żądania udostępnienia informacji publicznej ze względu na indywidualny interes wnioskodawcy nie stanowi w tej sprawie przesłanki kwalifikowania bezczynności organu jako rażącego naruszenia prawa. Z treści odpowiedzi organu do wnioskodawcy nie wynika, aby zmierzano do celowego pozbawienia wnioskodawcy dostępu do informacji publicznej. Z akt sprawy, w tym z treści odpowiedzi organu na skargę nie wynika, aby stan bezczynności był wynikiem złej woli.
Z tych też względów Sąd nie znalazł podstaw do przyznania od organu sumy pieniężnej. Wskazania wymaga, że zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Powołany wyżej przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który podziela Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, że instytucja sumy pieniężnej, podobnie jak i grzywna, pełni funkcję represyjną oraz prewencyjną – mającą na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny, jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy. Jest to zatem dodatkowa gwarancja terminowego załatwienia sprawy, a jednocześnie dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. Suma pieniężna pełni również funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie (v. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17, wyrok NSA z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 1189/17, wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1506/16, wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 3800/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Użycie przez ustawodawcę w powołanym wyżej przepisie zwrotu "sąd (...) może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie grzywny lub przyznania od organu sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W stanie faktycznym tej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a powołanej ustawy. W punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 151 powołanej ustawy. O kosztach sądowych, jak w punkcie 4 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł, wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżącego (480 zł) i opłatę skarbową od dokumentu pełnomocnictwa (17 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło