II SAB/Wa 733/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. G. na bezczynność Dyrektora Biblioteki Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Dyrektor Biblioteki Narodowej dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] września 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Dyrektora Biblioteki Narodowej na rzecz M. G. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z [...] listopada 2024 r. na bezczynność Dyrektora Biblioteki Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] września 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, którym skarżący zażądał dostarczenia następujących dokumentów i informacji dotyczących listów J. P. [...] i A. T. T. (zwane dalej materiałem). Należy brać pod uwagę cały ten zbiór, tj. nie tylko listy, ale cały zasób zakupiony za [...] zł od domu aukcyjnego S. . Skarżący wniósł o: 1) przedstawienie wszelkich informacji o ww. materiale, jakie znajdują się w ewidencji materiałów bibliotecznych, o których mowa w par. 3 ust. 1, w tym o informacje zawarte w: a) sumarycznej (wstępnej) ewidencji wpływów, b) szczegółowej ewidencji wpływów, c) szczegółowej i sumarycznej ewidencji wpływów, d) finansowo-księgowej ewidencji wpływów i ubytków; 2) o dostarczenie mi kopii cyfrowych wszelkich dowodów wpływów i ubytków o ww. materiale, o których mowa w par. 3 ust. 2 , a także w par. 14, par. 15 oraz par. 17 ww. rozporządzenia. Skarżący wniósł również o wyjaśnienie, jaki związek ma to pytanie z katalogowaniem i innymi pracami nad omawianymi zbiorami; 3) o dostarczenie informacji o ww. materiale w zapisie Inwentarzowym, o którym mowa w par. 30 ust. 1 punkt 1 ww. rozporządzenia. 4) o przedstawienie wszelkich informacji dotyczących ww. materiału zawartych w ewidencji elektronicznej, o której mowa w par. 6 ust. 1 ww. rozporządzenia; 5) o udzielenie informacji, ilu bibliotek Biblioteka Narodowa posiada plany ochrony zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu, o których mowa w par. 7 ww. rozporządzenia. Skarżący podkreślił, że pytania 1-3 są związane z rozporządzeniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] października 2008 r. w sprawie sposobu ewidencji materiałów bibliotecznych, a pytania 4-5 są związane z rozporządzeniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] lipca 2012 r. w sprawie narodowego zasobu bibliotecznego. W datowanej na [...] listopada 2024 r. odpowiedzi na wniosek organ poinformował skarżącego, jak następuje: - w odpowiedzi na pkt 1a wniosku - Bibliotek Narodowa nie prowadzi sumarycznej (wstępnej) ewidencji wpływów, nie posiada zatem wnioskowanej informacji; - w odpowiedzi na pkt 1b wniosku - materiały wchodzące w skład Archiwum A. T. T. opisano numerami sygnatur ([...]), formatem, tytułem, liczbą woluminów, numerami akcesji ([...]), proweniencją (S.; Archiwum A. T. T.), informacją o osobie dokonującej wpisu; - w odpowiedzi na pkt 1c wniosku - § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] października 2008 r. w sprawie sposobu ewidencji materiałów bibliotecznych nie wspomina o "szczegółowej i sumarycznej ewidencji wpływów ", Biblioteka Narodowa nie posiada zatem takiej informacji. - w odpowiedzi na pkt 1d wniosku - finansowo-księgowa ewidencja wpływów i ubytków zawiera wpisy dotyczące kosztów nabycia materiałów z archiwum A. T. T., w tym fakturę zakupu nr [...] z [...] grudnia 2008 r. wystawioną przez S. na kwotę [...] (...), jak również wpisy dotyczące pozostałych kosztów nabycia (podatek PCC w wysokości [...]PLN, koszty transportu i przechowywania w wysokości [...]PLN). - w odpowiedzi na pkt 2 wniosku - w załączeniu organ przekazał kopię faktury zakupu materiałów z archiwum A. T. T. nr [...] z [...] grudnia 2008 r. wystawioną przez S. wniosek nie obejmuje stanowiska podmiotu publicznego co do własnych rozstrzygnięć. Żądana informacja nie stanowi informacji publicznej; - w odpowiedzi na pkt 3 wniosku - jak poinformowano w odpowiedzi z [...] czerwca 2024 r. na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z [...] czerwca 2024 r., na podstawie § 31 ust, 3 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowegoz [...] października 2008 r. w sprawie sposobu ewidencji materiałów bibliotecznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 205 poz. 1283), w bibliotekach o innym systemie udostępniania niż określony w ust. 1 tego przepisu, w których zbiory przekraczają 100 tysięcy jednostek ewidencyjnych, prowadzi się kontrolę materiałów w sposób ciągły. Zgodnie zaś z wymogami § 35 powołanego rozporządzenia, protokół Z przeprowadzonego skontrum sporządza się w razie stwierdzenia nieodnalezionych materiałów. Wobec niezaistnienia takiej sytuacji w odniesieniu do przedmiotowych zbiorów, brak jest dokumentacji, która mogłaby podlegać przekazaniu wnioskodawcy; - w odpowiedzi na pkt 4 wniosku - wnioskowana informacja dostępna jest w dostępnym pod adresem: katalogi.bn.org.pl; - w odpowiedzi na pkt 5 wniosku - Biblioteka Narodowa posiada plan ochrony zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu bibliotecznego jednej biblioteki. W skardze skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ pozostawał w bezczynności co do rozpoznania wniosku oraz że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o wymierzenie organowi grzywny oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi przedstawił obszerne uzasadnienie zarzutów formułowanych wobec organu. W datowaną na [...] grudnia 2024 r. odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga częściowo zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; p.p.s.a.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, zobowiązuje organ do dokonania w określonym terminie czynności (pkt 1) albo stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Ponadto sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (§ 2). Przepisy p.p.s.a. nie konkretyzują pojęcia nieostrego, jakim jest bezczynność organu administracji publicznej. W doktrynie - w ślad za orzecznictwem - przyjmuje się, że bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go podjęciem w terminie stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2011 r., s. 109). Na gruncie przepisów u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ "milczy" wobec tego wniosku, tj. nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci jej udostępnienia (art. 10 ust. 1), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, ewentualnie o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1), nie informuje wnioskodawcy, że nie posiada żądanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3), względnie, że przysługuje odrębny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.) lub nie informuje wnioskodawcy, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępniania informacji publicznej obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Poza tym sąd musi ocenić, jakie działania podjęto w celu załatwienia wniosku, czy zostały dokonane w wymaganej formie oraz, jeśli udzielono żądanej informacji, czy została ona udzielona w pełni, a więc czy podmiot zobowiązany wywiązał się ze wszystkich obowiązków nałożonych ustawą (por. P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, PPP nr 6/2012 s. 75 i n., oraz wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 3109/12). Stosownie do treści art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2, zgodnie z którym, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W niniejszej sprawie termin na rozpoznanie wniosku skarżącego upływał [...] września 2024 r. (22 września 2024 r. był niedzielą), natomiast organ odpowiedział skarżącemu dopiero [...] listopada 2024 r., nie skorzystawszy z możliwości przedłużenia terminu, w związku z czym naruszył normę zawartą w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W ocenie Sądu organ odpowiedział na każde pytanie zawarte we wniosku skarżącego, a zatem nie zachodzą przesłanki zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego, lecz stwierdzenia, że organ pozostawał w bezczynności. Stwierdzenie, że bezczynność danego podmiotu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, orzecznictwo zarezerwowało dla niemających racjonalnego uzasadnienia, jakościowo oczywistych i ilościowo znaczących przypadków obrazy obowiązujących norm prawnych (podobnie NSA w wyroku z 10 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 1610/20 oraz w powołanym tam orzecznictwie). Zaliczono do nich m.in. rozpoznanie wniosku ze znaczącym uchybieniem ustawowemu terminowi (por. prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SAB/Gl 14/15), niewykonywanie przez podmiot prawomocnego wyroku zobowiązującego do rozpoznania wniosku (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 26 marca 2018 r. sygn. akt II SAB/Bk 169/17), długotrwałe ignorowanie przez podmiot wniosku (por. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 28 lutego 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 570/23) lub obstrukcja przejawiająca się niekonsekwentnym stosowaniem przez podmiot kolejnych instytucji prawnych dającym pretekst do nieudostępniania wnioskowanej informacji (por. wyrok NSA z 21 listopada 2024 r. sygn. akt III OSK 748/23). W ocenie Sądu bezczynność organu nie cechowała się rażącym naruszeniem prawa. Nie sposób uznać, że opóźnienie w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku osiągnęło znaczne rozmiary, zwłaszcza biorąc pod uwagę intensywność składania przez skarżącego wniosków o udostępnienie przez organ informacji publicznej. Ponadto ostatecznie udzielono skarżącemu odpowiedzi adekwatnie do treści jego wniosku. Powyższe rzutowało na oddalenie skargi w zakresie wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Użycie w tym przepisie czasownika "może" oznacza, że rozstrzygnięcie tego typu ma charakter fakultatywny. Sąd nie stwierdził, że okoliczności sprawy były niemożliwe do zaakceptowania w kontekście ochrony praw skarżącego, a organ nie przejawiał postawy lekceważącej. Poza oczywistym faktem opóźnienia w rozpoznaniu wniosku Sąd nie uznał, że w sprawie wystąpiły jakiekolwiek uciążliwości, z którymi musiałby się borykać skarżący w obronie swojego interesu prawnego, a które mogłyby uzasadniać wymierzenie grzywny. Skarżący nie uprawdopodobnił też, by okres oczekiwania na rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej wiązał się dla niego z określonymi dolegliwościami w sferze materialnej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jak w punkcie 1 sentencji, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. jak w punkcie 2 sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak w punkcie 3 sentencji oraz na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. jak w punkcie 4 sentencji. Na poczet kosztów postępowania Sąd zaliczył uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w wysokości 100 zł. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność.