II SAB/Wa 737/25
WyrokWSA w Warszawie2026-01-30
Skład orzekający: Arkadiusz Koziarski, Ewa Radziszewska-Krupa, Anna Pośpiech–Kłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pisma procesowe Spółki (wnioski, żądania, wezwania do zapłaty) dotyczące dochodzenia roszczeń w indywidualnych sporach cywilnych lub karnych, włączone do materiału dowodowego tych postępowań, stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że pisma procesowe Spółki dotyczące dochodzenia roszczeń w indywidualnych sporach cywilnych lub karnych, włączone do materiału dowodowego tych postępowań, nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Są to dokumenty o charakterze procesowym, dotyczące spraw indywidualnych, a nie spraw publicznych. Sąd uznał jednak, że Spółka dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu wniosku w zakresie punktu 2, ponieważ odpowiedź została udzielona po upływie ustawowego terminu.Stan faktyczny
Stowarzyszenie wniosło do Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych (PWPW) o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej żądań zwrotów i odszkodowań w związku z nieodbytymi wyborami prezydenckimi oraz o udostępnienie pism zawierających te żądania. PWPW udostępniła część informacji, a w odniesieniu do pozostałych odmówiła udostępnienia, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy. Po uchyleniu decyzji przez WSA i oddaleniu skargi kasacyjnej przez NSA, PWPW ponownie odmówiła udostępnienia części informacji, wskazując na ich włączenie do materiału dowodowego toczących się postępowań. Stowarzyszenie wniosło skargę na bezczynność PWPW.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono, że Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu pkt 2 wniosku Stowarzyszenia. 2. Stwierdzono, że bezczynność Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. 3. Oddalono skargę w pozostałym zakresie. 4. Zasądzono od Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych na rzecz Stowarzyszenia kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Koziarski, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech–Kłak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na bezczynność Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu pkt 2 wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. z dnia [...] grudnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych o której mowa w pkt 1 sentencji nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Stowarzyszenie [...] (zwany dalej "Skarżącym") wnioskiem z [...] grudnia 2020r. wniosło do Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych S.A. z siedzibą w [...] (zwana dalej "Spółką") o udostępnienie informacji publicznej:
1) czy Spółka domagała się od Krajowego Biura Wyborczego, Ministra Aktywów Państwowych, bądź innych organów centralnych, odpowiedzialnych za organizację wyborów, jakichkolwiek zwrotów i odszkodowań, w związku z nieodbytymi wyborami prezydenckimi w maju 2020r.?
2) jeśli tak, Skarżący wniósł o udostępnienie wszelkich pism (wniosków, żądań, wezwań do zapłaty, itd.), które Spółka wysłała do takich podmiotów, a zawierających ww. roszczenia.
2. Spółka poinformowała Skarżącego [...] stycznia 2021r. o przedłużeniu terminu rozpoznania ww. wniosku – do [...] lutego 2021r., wskazując, że potrzeba taka wynika z konieczności szczegółowej weryfikacji wniosku, zebrania i analizy potrzebnych danych oraz dokonania oceny zasad i trybu rozpoznania wniosku.
3. Spółka udostępniła Skarżącemu [...] lutego 2021r. informację publiczną w zakresie pytania nr 1 ww. wniosku, informując, że Spółka [...] października 2020r. złożyła wniosek w Krajowym Biurze Wyborczym o przyznanie rekompensaty. Szczegółowe informacje w sprawie dostępne są na stronie Krajowego Biura Wyborczego – adres [...].
Spółka w zakresie pytania nr 2 poinformowała, że po weryfikacji wniosku i analizie żądanych danych i informacji stwierdzono istnienie przesłanki przemawiającej za odmową udostępnienia informacji publicznej, skutkującej koniecznością wydania decyzji w trybie art. 16 ust. 1 ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020r., poz. 2176, zwana dalej "u.d.i.p."). W związku z tym Spółka wezwała Skarżącego o wskazanie czy podtrzymuje wniosek, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, o uzupełnienie braku formalnego wniosku przez nadesłanie w terminie 7 dni podpisanego wniosku.
4. Skarżący, zamiast podpisać wniosek z [...] grudnia 2020r. nadesłał do Spółki podpisany wniosek o takiej samej treści, nadając mu datę [...] lutego 2021r.
5. Spółka, mając na względzie podpisany [...] lutego 2021r. ww. wniosek z [...] grudnia 2020r. wydała [...] lutego 2021r. decyzję, w której odmówiła udostępnienia informacji publicznej, z uwagi na ograniczenie jawności wynikające z art. 5 ust. 2 u.d.i.p., tj. tajemnicę przedsiębiorcy.
6. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 15 września 2021r. sygn. akt II SA/Wa 1391/21 uchylił ww. decyzję Spółki oraz zasądził od Spółki na rzecz Skarżącego 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
7. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 11 marca 2025r. sygn. akt III OSK 7741/21 oddalił skargę kasacyjną Spółki i zasądził od Spółki na rzecz Skarżącego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
8. Spółka [...] maja 2025r. otrzymała z Sądu akta administracyjne wraz z prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie o sygn. akt II SA/Wa 1391/21, a [...] czerwca 2025r. poinformowała Skarżącego o przedłużeniu terminu do rozpoznania wniosku do [...] lipca 2025r., uzasadniając to potrzebą zebrania i skompletowania pełnego zakresu danych dotyczących informacji z wniosku oraz dokonania szczegółowej analizy i oceny pod kątem możliwości udostępnienia.
9. Spółka w odpowiedzi z [...] lipca 2025r. poinformowała, że aktualnie nie jest możliwe udostępnienie żądanych pism z następujących powodów, gdyż"
- jeden z dokumentów nie został wytworzony przez Spółkę, więc jego treść nie podlega udostępnieniu w trybie informacji publicznej, w szczególności że właściciel tych informacji, nie podlega reżimowi u.d.i.p.;
- drugi z dokumentów znajduje się w aktach toczącego się postępowania sądowego i innego postępowania, toczącego przed właściwym, państwowym organem ochrony prawa, stąd - na dzień dzisiejszy - nie jest możliwe jego udostępnienie, przede wszystkim z uwagi na konieczność zabezpieczenia prawnie usprawiedliwionych interesów Spółki w trakcie toczących się postępowań. Tego rodzaju dokumenty, mające charakter dowodów w sprawie, znajdujące się w aktach sprawy, nie podlegają udostępnieniu w trybie informacji publicznej.
10. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 lipca 2025r. na bezczynność wniósł o zobowiązanie Spółki do rozpoznania pkt 2 ww. wniosku o udostępnienie informacji publicznej, stwierdzenie, że bezczynność Spółki miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie Spółce grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zdaniem Skarżącego Spółka naruszyła:
- art. 61 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997r., Nr 78 poz. 483 ze zm., zwana dalej "Konstytucją") - przez ich niezastosowanie i nieudostępnienie Skarżącemu informacji publicznej w postaci dokumentów, pomimo braku podstaw do odmowy ich udostępnienia,
- art. 31 ust. 3 Konstytucji - przez jego niewłaściwe zastosowanie i dowolne ograniczenie konstytucyjnego prawa do informacji, przez nieudostępnienie Skarżącemu wnioskowanych dokumentów,
- art. 1 ust. 1 u.d.i.p. - przez jego niewłaściwe zastosowanie i nieudostępnienie Skarżącemu wnioskowanej informacji, pomimo braku podstaw do odmowy ich przekazania.
Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że mając na względzie istotę i cel jakiemu ma służyć dostęp do informacji publicznej, nie zgadza się z lakonicznymi stwierdzeniami Spółki, które miałyby stanowić o podstawie do odmowy udostępnienia wnioskowanej informacji. Przypomniał, że wnioskował o udostępnienie wszelkich pism (wniosków, żądań, wezwań do zapłaty, itd.), które Spółka wysłała do podmiotów i zawierających żądania zwrotów, odszkodowań, w związku z nieodbytymi wyborami prezydenckimi w maju 2020r. Niezrozumiałe i nielogiczne jest więc stanowisko Spółki, jakoby niektóre z żądanych dokumentów nie podlegały udostępnieniu, bo nie zostały one rzekomo "wytworzone" przez Spółkę. Przedmiotem wniosku były dokumenty stanowiące wyraz działania Spółki, polegające na kierowaniu konkretnych żądań. Niezależnie od tego, kto technicznie sporządził dokument, należy uznać je za dokumenty będące w jej posiadaniu i zawierające informację publiczną. Dla kwalifikacji danej informacji, jako informacji publicznej istotne jest, czy dotyczy ona sfery działania organu władzy publicznej lub innego podmiotu realizującego zadania publiczne – a w szczególności, czy dotyczy sposobu wykonywania przez ten podmiot zadań publicznych, gospodarowania mieniem publicznym lub podejmowania decyzji w imieniu podmiotu publicznego. Skoro Spółka kierowała określone żądania do innych podmiotów ich treść powinna zostać udostępniona na wniosek w trybie u.d.i.p. Wniosek sporządzono w sposób jasny i oczywisty. Wprawdzie Spółka wskazuje, że drugi dokument znajduje się w "aktach toczącego się postępowania sądowego i innego postępowania, toczącego przed właściwym, państwowym organem ochrony prawa", ale prawo do informacji publicznej jest prawem konstytucyjnym i ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ogólne, lakonicznie wskazanie, że dokument nie podlega udostępnieniu, bo znajduje się w bliżej nieokreślonych aktach, bliżej niedookreślonego organu, czy w aktach sądowych nie wydaje się wystarczającym powodem do odmowy udostępnienia informacji. Dostęp do informacji publicznej jest jednym z podstawowych narzędzi demokratycznego sposobu kontroli władzy. Umożliwia również uczestnictwo obywateli w podejmowaniu decyzji przez organy władzy. Organ odmawiając dostępu do wnioskowanych dokumentów doprowadził do nieuprawnionego ograniczenia prawa do informacji. Co więcej, podkreślić należy, że przepisy u.d.i.p. nie pozostają w kolizji z innymi przepisami dotyczącymi trybu dostępu do akt i ograniczającymi dostęp do nich ze względu na dobro postępowania. Podmioty publiczne powinny działać w zgodzie z zasadą transparentności. Prawo dostępu do informacji publicznej przysługujące każdemu i jest niezbędną przesłanką istnienia społeczeństwa obywatelskiego i jednym ze sposobów kontroli organów państwa. Dostęp do informacji publicznej nabiera więc w tym kontekście szczególnego wymiaru, co oznacza, że jego ograniczenie powinno mieć wyjątkowy charakter, a przesłanki takiego ograniczenia powinny być w należyty sposób uzasadnione. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012r., I OSK 675/12). Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Spółka po raz kolejny nie udostępniając Skarżącemu informacji w zakresie wnioskowanym, więc dopuszcza się oczywistego naruszenia konstytucyjnego prawa do informacji publicznej. Obecnie posługuje się innymi przesłankami odmowy, wydłużając w sposób nieuprawniony postępowanie. Winno to skutkować uznaniem, że bezczynność Spółki miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
11. Spółka w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podkreślając, że żądane informacje dotyczące udostępnienia wszelkich pism (wniosków, żądań, wezwań do zapłaty itd.), które Spółka wysłała do podmiotów odpowiedzialnych za organizację wyborów, a zawierających roszczenia w zakresie zwrotów i odszkodowań, nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., w związku z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a także w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz art. 6 ust. 2 u.d.i.p. U.d.i.p. nie jest środkiem do wykorzystywania jej w celu wystąpienia z wnioskiem o udzielenie każdej informacji. Oznacza to, że zakres przedmiotowy ustawy wytycza i obejmuje dostęp tylko do informacji publicznej, a nie publicznego dostępu do wszelkich informacji.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Z uwagi na to, że wnioskowane dokumenty włączono w poczet materiału dowodowego ww. postępowań, zastosowanie znajduje odpowiednio art. 156 k.p.k. oraz art. 9 k.p.c., które są przepisami Iex specialis wobec u.d.i.p. Tylko w trybie uregulowanym w obu procedurach i za zgodą prokuratora i sądu, możliwy jest dostęp do akt spraw i do poszczególnych pisemnych dowodów. Znajdujące się w tych aktach dokumenty, zyskują wówczas charakter procesowy (a to czy mają jeszcze inny charakter jest kwestią wtórną) i podlegają innym regułom, niż te określone w u.d.i.p. do czasu prawomocnego ukończenia obu postępowań, nie jest możliwym udostępnienie tych dokumentów, a u.d.i.p. nie może być środkiem dostarczania podmiotom trzecim informacji istotnych z punktu widzenia toczących się postępowań sądowych, chociażby dlatego, że mogą one zostać wykorzystane w sposób niezgodny z interesem organu, np. poprzez ujawnienie argumentacji uzasadniającej stanowisko przedprocesowe czy procesowe, bądź innych wrażliwych procesowo informacji, co w oczywisty sposób może stać na przeszkodzie w uzyskaniu należytej ochrony prawnej. Dokumenty będące dowodami w procesie karnym (w tym w postępowaniu przygotowawczym) czy cywilnym, zawsze mogą zawierać informacje istotne przy rozpoznawaniu danej sprawy, która wówczas jest sprawą indywidualną organu, dotyczącą np. jego praw i obowiązków, lub niezgodnego z prawem zachowania, a nie sprawą publiczną, w której organ realizuje zadanie publiczne, jak wymagałaby tego u.d.i.p.
Spółka wskazała też, że jeden z dokumentów, który mógłby zostać udostępniony Skarżącemu został wytworzony przez podmiot trzeci, który nie podlega reżimowi u.d.i.p., w ramach świadczonej pomocy prawnej i również został włączony w poczet materiału dowodowego toczącego się postępowania sądowego. Nie jest to zatem dokument, który mógłby być nośnikiem spraw publicznych, a nadto z uwagi na to, że nie został sporządzony przez pracownika Spółki nie przysługuje mu status dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. prawo do informacji obejmuje prawo wglądu do dokumentów urzędowych, zaś zgodnie z art. 6 ust. 2 u.d.i.p. dokumentem urzędowym jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów k.k., w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Dokument, o który wnioskuje Skarżący nie posiada ww. cech, w związku z czym, stanowisko Spółki zawarte w piśmie z 3 lipca 2025r. było prawidłowe.
Dodatkowo posłużenie się innymi przesłankami odmowy wynika ze zmiany stanu faktycznego, jaki nastąpił w okresie od złożenia ww. wniosku o udostępnienie żądanych informacji do dnia, w którym Spółka była zobowiązana do ponownego rozpoznania wniosku. Po złożeniu wniosku z [...] grudnia 2020r. i wydaniu decyzji z [...] lutego 2021r., wszczęto oba postępowania, a dokumenty o udostępnienie których wnosi Skarżący, włączono w poczet materiału dowodowego i znajdują się w aktach spraw - toczących się nadal postępowań. Działanie Spółki ma zatem prawne uzasadnienie i nie może być mowy o celowym naruszaniu konstytucyjnego prawa do informacji publicznej ani tym bardziej o ciężkim naruszeniu prawa.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skarga jest tylko częściowo zasadna - w zakresie punktu 2 ww. wniosku Skarżącego o udostępnienie informacji publicznej.
2. Na wstępie należy wyjaśnić, że rozpoznanie sprawy nastąpiło w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r., poz. 935, zwana dalej "P.p.s.a."), stosownie do którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).
Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a., sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W sprawie, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć ponadto na względzie art. 1-2 u.d.i.p., które kształtują prawo do informacji publicznej, zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z ww. art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo art. 21 u.d.i.p.
Na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ - będąc w posiadaniu żądanej informacji publicznej - nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia informacji (art. 10 ust 1 u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej w zakresie udostępnienia informacji publicznej może przybrać jedną z czterech postaci:
1) ww. organ w ogóle nie odpowiada na wniosek strony skarżącej, a więc podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i milczy wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 27 maja 2008r., sygn. akt II SAB/Wa 28/08);
2) ww. organ przekracza termin określony w art. 13 u.d.i.p. - nie podejmuje w terminie wskazanym ww. przepisie stosownych czynności (tak m.in. wyrok WSA w Warszawie z 4 lutego 2013r. sygn. akt II SAB/Wa 485/12);
3) ww. organ udziela informacji, lecz dokonuje przedstawienia informacji innej, niż ta, na którą oczekuje wnioskodawca, lub też informacji wymijającej, a więc zachodzi sytuacja, gdy wnioskodawcy wprawdzie zostaje formalnie udzielona informacja publiczna, ale nie dotyczy ona pytań zawartych we wniosku, a zatem odpowiedź w ogóle nie dotyczy wniosku lub zawiera informacje niezwiązane z treścią wniosku;
4) podmiot zobowiązany udziela wprawdzie wnioskodawcy lakonicznej informacji, że nie dysponuje informacją publiczną, ale nie udowadnia swoich twierdzeń, a nawet nie uwiarygadnia, iż nie posiada żądanej informacji publicznej (tak również: m.in. wyrok NSA z 27 marca 2012r., sygn. akt I OSK 156/12).
Obowiązkiem Sądu w przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej jest w pierwszej kolejności zbadanie czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócono się, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej, w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
4. Zdaniem Sądu w sprawie nie budzi wątpliwości, że Spółka jest jednoosobową spółką Skarbu Państwa o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa w rozumieniu przepisów ustawy z 16 grudnia 2016r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz.U. z 2024r., poz. 125 ze zm.) i znalazła się w wykazie spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa - tj. rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 13 stycznia 2017r. (Dz.U. 2017r., poz. 95), wydanym na podstawie art. 31 ust. 2 ww. ustawy. Spółka jest kojarzona głównie jako producent banknotów przeznaczonych na rynek krajowy. Ale to jedynie niewielki fragment prowadzonej przez Spółkę działalności. Banknoty drukowane są w Spółce na papierze zabezpieczonym, wytwarzanym we własnej papierni. Doskonała technologia, wysokiej klasy specjaliści oraz nowoczesny park maszynowy pozwalają umieścić Spółkę w gronie znanych i cenionych drukarni funkcjonujących na rynku dokumentów wysoko zabezpieczonych. Potwierdzeniem spełniania przez Spółkę najwyższych standardów jakości i bezpieczeństwa produkcji jest obecność Spółki na liście podmiotów akredytowanych do produkcji banknotów euro. Spółka jest dostawcą całościowych systemów do zarządzania cyklem życia dokumentów publicznych - od produkcji fizycznego dokumentu, poprzez zbieranie – w przypadku niektórych dokumentów publicznych - danych osobowych, przetwarzanie ich, personalizację i odsyłanie gotowych dokumentów do obywateli.
Spółka jest zatem podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Zobowiązane do udzielenia informacji publicznej zostały nie tylko władze publiczne, lecz również podmioty wykonujące zadania publiczne, nie będące organami władzy publicznej (por. wyrok NSA z 18 sierpnia 2010r. sygn. akt I OSK 851/10, Lex nr 737513). Wobec tego spełniono przesłankę podmiotową z u.d.i.p.
Sąd wskazuje ponadto, że w sprawie zarówno Spółka, Skarżący, jak i Sąd są związani, na mocy art. 153 i art. 170 P.p.s.a., ww., prawomocnymi wyrokami: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w z 15 września 2021r. sygn. akt II SA/Wa 1391/21 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2025r. sygn. akt III OSK 7741/21. WSA w Warszawie w uzasadnieniu ww. orzeczenia wskazał, że uzasadnienie decyzji powinno zawierać konkretne odesłanie do konkretnych dokumentów, a także analizę czy wniosek o rekompensatę stanowi informację publiczną. NSA wskazał natomiast, że słusznie Sąd I instancji wskazał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone z naruszeniem art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd w związku z tym stwierdza, że prawo do informacji zagwarantowano w art. 61 Konstytucji, zaś obejmuje ono między innymi dostęp do dokumentów. Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach przesłanki dotyczące ochrony wolności i praw innych osób oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji). W myśl art. 61 ust. 4 Konstytucji tryb udzielania informacji, o których mowa w tym artykule określają ustawy i realizację powyższego przepisu stanowi właśnie ustawa o dostępie do informacji publicznej. Pojęcie informacji publicznej określa ustawodawca w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i art. 6 u.d.i.p. Zgodnie z art. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, jednak przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu wykonującego władzę publiczną lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne. Informacją publiczną będą nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i technicznie wytworzone przez taki podmiot, ale także te, których podmiot zobowiązany używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań. Bez znaczenia jest również i to w jaki sposób znalazły się one w posiadaniu organu i jakiej sprawy dotyczą. Ważne natomiast jest to, by dokumenty takie służyły realizowaniu zadań publicznych przez dany podmiot i odnosiły się do niego bezpośrednio. Innymi słowy, dokumenty takie muszą wiązać się ze sferą faktów zaistniałych po stronie podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej. Informacją publiczną są zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części ich dotyczą), nawet gdy nie pochodzą wprost od nich. Informacja publiczna odnosi się zatem do sfery faktów, które to pojęcie należy rozumieć szeroko. Analiza art. 6 u.d.i.p. wykazuje, że wnioskiem w świetle tej ustawy może być objęte pytanie o określone fakty lub o stan określonych zjawisk. Faktem jest każdą czynność i każde zachowanie organu wykonującego zadania publiczne podjęte w zakresie wykonywania takiego zadania. Jak wyraził to trafnie NSA w wyroku z 30 października 2002r., sygn. akt II SA 1956/02 (LEX nr 78062), informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne a także inne podmioty, które tę władzę realizują w zakresie tych kompetencji. Prawo do informacji publicznej jest więc zasadą, a wyjątki od niej powinny być interpretowane ściśle (tak NSA w wyroku z 7 marca 2003r. sygn. akt II SA 3572/02 (LEX nr 144641).
W orzecznictwie Sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że przeciwieństwem sprawy publicznej jest sprawa prywatna, czyli niepubliczna, osobista, indywidualna, dotycząca sfery prywatnej człowieka, w tym również jego interesu prawnego. Skoro ustawodawca przyjmuje, że informacją publiczną jest w szczególności stanowisko organów w sprawie publicznej, to a contrario takiego waloru nie może mieć stanowisko organu w sprawie prywatnej dotyczącej innego podmiotu i naruszenie jego interesu prawnego (por. wyroki NSA z: 22 listopada 2016r. sygn. akt I OSK827/15; z 27 maja 2020r. sygn. akt I OSK 1601/19; 14 listopada 2025r. sygn. akt III OSK 2477/24; 12 grudnia 2025r. sygn. akt III OSK 2523/24).
W rozpoznawanej sprawie pkt 2 ww. wniosku Skarżącego objęte były pisma procesowe Spółki – wnioski, żądania, wezwania do zapłaty, itd. dotyczące zwrotów i odszkodowań, czyli pisma zawierające stanowisko Spółki w odniesieniu do indywidualnych sporów, w tym cywilnych. Pisma takie nie należą do kategorii informacji o sprawach publicznych wymienionych w art. 6 ust. 1 u.d.i.p., a w szczególności nie stanowią "stanowiska w sprawie publicznej", o którym mowa w punkcie 4b tego przepisu. Tej oceny nie zmienia fakt, że organ administracji publicznej może w ramach swoich obowiązków ustawowych sporządzać pisma związane z dochodzeniem roszczeń. Jest to stanowisko procesowe w sprawie jednostkowej, toczącej się przed innym organem, który – po jego wniesieniu – jest wyłącznym dysponentem tego rodzaju pisma.
W konsekwencji treść art. 6 u.d.i.p., pomimo że nie zawiera zamkniętego katalogu rodzajów informacji publicznej, to ma istotne znaczenie dla interpretacji, czy dany dokument, a w szczególności zawarta w nim treść jest informacją publiczną. Skoro bowiem ustawodawca w sprawach indywidualnych rozstrzyganych przed organami, czy przed sądami zdecydował, że informacją tą są informacje zawarte w aktach administracyjnych czy orzeczeniach sądowych (por. art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.d.i.p.), to tym samym określił pewną granicę ingerencji innych osób w dostępie do prywatnych spraw obywateli rozstrzyganych w postępowaniach przed organami i sądami. W szczególności ustalił zasady, na jakich udostępniane są orzeczenia sądowe czy poszczególne dokumenty z akt sprawy. Dodatkowy szerszy dostęp społeczeństwa i poszczególnych obywateli do rozstrzyganych przed organami i sądami spraw indywidualnych ustawodawca zagwarantował w poszczególnych procedurach regulujących ich rozpoznawanie (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2025r. sygn. akt III OSK 2959/24 – dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Warto też podkreślić, że k.p.c. reguluje konkretne zasady i tryb dostępu do informacji zawartych w aktach postępowań sądowych, w tym do informacji publicznej zawartej w tych aktach, w sposób odmienny niż w przepisach u.d.i.p. Z przepisów art. 9 § 1-3 ustawy z 17 listopada 1964r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2023r., poz. 1550, zwany dalej "k.p.c.") i art. 525 k.p.c. (który dotyczy postępowania nieprocesowego) wynika, że strony i uczestnicy postępowania mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt. Przepisy te proklamują jawność postępowania sądowego oraz zasadę swobodnego dostępu stron i uczestników postępowania do akt rozpoznawanej sprawy. Poszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do otrzymania odpisów lub kopii z akt spraw rozpatrywanych przed sądami powszechnymi nie nastąpiło w § 97 i nast. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 czerwca 2019r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. z 2024r., poz. 867).
Podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z 23 lipca 2012r. sygn. akt I OSK 896/12 (dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w której przedmiotem żądania było udostępnienie kserokopii wszystkich pozwów i skarg z którymi wystąpiła Prokuratoria Generalna w podanym we wniosku okresie. NSA w ww. orzeczeniu, odnosząc się do treści żądania strony wyjaśnił, że "pozew złożony przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w ramach pełnienia przez ten podmiot zastępstwa procesowego Skarbu Państwa nie stanowi informacji publicznej, ponieważ nie posiada samodzielnego bytu, a sporządzany jest wyłącznie w ramach toczącego się procesu. (...) pozew stanowi żądanie podjęcia określonych działań, ma charakter wyłącznie procesowy i poza procesem sądowym nie funkcjonuje. Nie jest więc dokumentem dotyczącym spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Za taką informację mógłby zostać uznany jedynie fakt wniesienia danego pozwu do sądu, natomiast sam pozew nie jest dokumentem urzędowym, czy dokumentem z przebiegu i efektów kontroli albo wystąpieniem, wnioskiem czy też opinią. Udostępnieniu podlegać może wyłącznie informacja publiczna, a więc informacja mająca walor danych publicznych, w tym także takich, które przyjęły kształt dokumentów urzędowych, czego nie można stwierdzić w przypadku pozwu będącego dokumentem ściśle procesowym".
Wszystko to dowodzi, że skoro żądane przez Skarżącego w pkt 2 ww. wniosku dokumenty, zostały włączone w poczet materiału dowodowego spraw cywilnych, czy karnych, których Spółka nie jest dysponentem, tak jak inne pisma procesowe w indywidualnej sprawie, nie są dokumentami, które podlegają udostępnieniu przez strony postępowania. Jakkolwiek Skarżący argumentuje w skardze, że stanowisko Spółki ewoluowało w odniesieniu do pkt 2 ww. wniosku, tym niemniej nie można uznać, że mamy do czynienia z nieprawidłowością w rozpatrzeniu pkt 2 ww. wniosku Skarżącego. Skoro bowiem Spółka przed wydaniem rozstrzygnięcia przez Sąd wskazała, że żądane przez Skarżącego w pkt 2 ww. wniosku dokumenty zostały włączone w poczet materiału dowodowego toczących się postępowań sądowych i prokuratorskich, to możliwe było przyjęcie, że ww. dokumentom nie przysługuje status dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Posłużenie się przez Spółkę inną argumentacją przy rozpatrywaniu pkt 2 ww. wniosku z [...] grudnia 2020r. wynikało ze zmiany stanu faktycznego, jaki nastąpił w okresie od złożenia ww. wniosku o udostępnienie żądanych informacji do dnia, w którym Spółka była zobowiązana do ponownego rozpoznania wniosku (5 lat). Po złożeniu wniosku z [...] grudnia 2020r. i wydaniu decyzji z [...] lutego 2021r., wszczęto postępowania, a dokumenty o udostępnienie których wnosił Skarżący, włączono w poczet materiału dowodowego i znajdują się w aktach spraw - toczących się nadal postępowań. Tym samym trudno byłoby przyjąć, że odpowiedź Spółki na pkt 2 ww. wniosku udzielona [...] lipca 2025r., uzupełniona w odpowiedzi na skargę, nie miała prawnego uzasadnienie i stanowiła celowe naruszanie konstytucyjnego prawa do informacji publicznej.
Sąd uwzględnił jednak w sprawie, że ww. pismo z [...] lipca 2025r. Spółka wystosowała do Skarżącego już po wyekspirowaniu terminu z art. 13 u.d.i.p. Jakkolwiek Spółka podnosi, że pismem z [...] czerwca 2025r. skutecznie przedłużyła termin na rozpatrzenie ww. wniosku do [...] lipca 2025r., to Sąd stanowiska tego nie może podzielić. W świetle bowiem art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Skoro po wydaniu ww. orzeczeń przez WSA w Warszawie z 15 września 2021r. sygn. akt II SA/Wa 1391/21 i NSA z 11 marca 2025r. sygn. akt III OSK 7741/21 Spółka otrzymała akta sprawy 5 maja 2025r., to w terminie 14 dni od tej daty albo powinna przedłużyć termin z art. 13 ust. 1 u.d.i.p, albo udzielić odpowiedzi na ww. wniosek. Nie miało to w sprawie miejsca. Spółka dopiero w piśmie z [...] lipca 2025r. podniosła, że jeden z dokumentów nie został wytworzony przez Spółkę, więc jego treść nie podlega udostępnieniu w trybie informacji publicznej, bo właściciel tych informacji, nie podlega reżimowi u.d.i.p.; a drugi z dokumentów znajduje się w aktach toczącego się postępowania sądowego i innego postępowania, toczącego przed właściwym, państwowym organem ochrony prawa, stąd - na dzień dzisiejszy - nie jest możliwe jego udostępnienie, przede wszystkim z uwagi na konieczność zabezpieczenia prawnie usprawiedliwionych interesów Spółki w trakcie toczących się postępowań. Uzupełnienie tej argumentacji znajduje się też w odpowiedzi na skargę.
5. Sąd w związku z tym przyjął, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., że Spółka dopuściła się bezczynności w rozpoznania pkt ww. wniosku Skarżącego (punkt pierwszy sentencji wyroku).
6. Sąd nie znalazł jednak podstaw do uznania, że bezczynność Spółki miała charakter rażący, o którym mowa w art. 149 § 1a P.p.s.a. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Dla uznania, rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające zaś samo przekroczenie ustawowych obowiązków, w tym terminu do załatwienia sprawy, ale musi być ono znaczne bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012r. sygn. I OSK 675/12, postanowienie NSA z 27 marca 2013r. sygn. akt II OSK 468/13). W sprawie Sąd nie dopatrzył się złej woli w działaniu Spółki związanym z pkt 2 ww. wniosku Skarżącego. Sąd w związku z tym orzekł, jak w punkcie 2 sentencji wyroku.
7. Sąd nie podzielając zarzutu Skarżącego, że doszło do rażącego naruszenia prawa, za nieuzasadnione uznał żądanie wymierzenie organowi grzywny i w tym zakresie oddalił, na mocy art. 151 P.p.s.a., skargę.
Zdaniem Sądu nie można było ponadto podzielić stanowiska Skarżącego, co do zasadności skargi w zakresie punktu pierwszego ww. wniosku z [...] grudnia 2020r. o udostępnienie informacji publicznej. Z akta sprawy wynika Spółka przed udzieleniem Skarżącemu odpowiedzi na pkt 1 ww. wniosku skutecznie przedłużyła terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. do [...] lutego 2021r. Spółka ponadto udzieliła w przedłużonym terminie – [...] lutego 2021r. odpowiedzi na pytanie zawarte w pkt 1 ww. wniosku, informując Skarżącego, że [...] października 2020r. złożyła wniosek w Krajowym Biurze Wyborczym o przyznanie rekompensaty. Szczegółowe informacje w sprawie dostępne są na stronie Krajowego Biura Wyborczego – adres [...]
Sąd w związku z tym, również na mocy art. 151 P.p.s.a., uznał, że zasadne było oddalenie skargi w tym zakresie (punkt trzeci sentencji wyroku).
8. Sąd o zwrocie kosztów postępowania (punkt 3 sentencji wyroku) orzekł na podstawie art. 200 i art. 209 P.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu od skargi (100 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło