II SAB/Wa 740/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk po rozpoznaniu w dniu 2 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 740/16 umarzającego postępowanie w sprawie przyznania M. P. prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi M. P. na bezczynność Komendanta Głównego Policji w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji postanawia: - utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 740/16 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 740/16, oddalił skargę M. P. na bezczynność Komendanta Głównego Policji w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji. Postanowieniem z dnia 22 maja 2017 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz umorzył postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów z uwagi na fakt, że skarżący stosownie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła dla strony pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata M. W., który w dniu 21 lipca 2017 r. złożył do akt sprawy opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wskazanego wyżej wyroku. Zarządzeniem z dnia 2 sierpnia 2017 r. opinia ta została uznana za sporządzoną z zachowaniem zasad należytej staranności, a następnie doręczona skarżącemu przy piśmie z dnia 3 sierpnia 2017 r. Wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2017 r. skarżący wystąpił ponownie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy. W formularzu wniosku PPF wskazał, że wnosi o ustanowienia radcy prawnego. Skarżący podniósł, że ma argumenty na trafność skargi kasacyjnej do NSA, jednakże nie może skargi takiej złożyć z uwagi na przymus adwokacko-radcowski. Zdaniem skarżącego, aby respektowane było jego prawo do sądu, występuje o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, który we współdziałaniu ze skarżącym mógłby sporządzić skargę kasacyjną z zachowaniem zasad należytej staranności. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 740/16, referendarz sądowy umorzył postępowanie w sprawie wniosku skarżącego z dnia 16 sierpnia 2017 r. o przyznanie prawa pomocy, wskazując w uzasadnieniu, że wyznaczenie przez właściwą Okręgową Radę Adwokacką konkretnej osoby, pełniącej funkcję adwokata z urzędu i podjęcie przez nią czynności procesowych, w tym sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi wykonanie wydanego w danej sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Referendarz wyjaśnił, że z tych względów nie ma możliwości ponownego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy w sytuacji, gdy strona z takiego prawa już korzysta, a nie zostało ono cofnięte lub nie wygasło. W ocenie referendarza sądowego prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. W dniu 1 września 2017 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że z uzasadnienia przedmiotowego postanowienia, nie wynika, aby Sąd dokonywał oceny złożonej przez jego pełnomocnika opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Podniósł, że samo przesłanie opinii nie przekonuje o merytorycznym stanowisku Sądu. Wskazał, ze procedura złożenia i przesłania opinii czyni faktycznie pełnomocnika instancją wyższą nad wojewódzkim sądem administracyjnym, uprawnioną do ostatecznego rozstrzygnięcia o sprawie, bez udziału NSA. Podniósł także, że został pozbawiony, z uwagi na przymus radcowsko-adwokacki, prawa do skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a. (w tym od postanowień o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy wydanych na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Podkreślenia wymaga, że prawomocne orzeczenie wydane w przedmiocie prawa pomocy wyklucza rozpoznanie następnego wniosku złożonego w tym samym postępowaniu sądowoadministracyjnym, przez tę samą stronę, w tym samym zakresie, opartego na tych samych podstawach faktycznych. Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 22 maja 2017 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Do chwili obecnej, prawo to nie zostało skarżącemu cofnięte na podstawie art. 249 ustawy P.p.s.a. Wskazać również należy, że wyznaczony w oparciu o powyższe postanowienie na pełnomocnika skarżącego adwokat M. W. sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Na podstawie zarządzenia z dnia 2 sierpnia 2017 r. opinia ta została uznana za sporządzoną z zachowaniem zasad należytej staranności, stąd też brak było podstaw do zwrócenia się przez Sąd do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] celem wyznaczenia innego pełnomocnika. Stosownie bowiem do treści art. 177§ 4 P.p.s.a. jeżeli pełnomocnik z urzędu nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia. Zgodnie natomiast z art. 177 § 5 P.p.s.a. przepisu § 4 zdanie trzecie nie stosuje się, jeżeli sąd stwierdzi, że opinia nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. W takim przypadku sąd zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką, radę okręgowej izby radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, która wyznacza innego pełnomocnika. Nie jest zatem możliwe ponowne rozstrzyganie o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, albowiem skarżący z takiego prawa już korzysta i nie zostało ono cofnięte, ani też prawo to nie wygasło. Ponadto w związku z tym, że wyznaczony na pełnomocnika skarżącego adwokat sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, a opinia ta została uznana za sporządzoną z zachowaniem należytej staranności, należy stwierdzić, iż prawo pomocy w niniejszej sprawie zostało już zrealizowane. Wyjaśnić również należy, że sąd nie ma żadnej możliwości wpływania na kierunek działań podejmowanych przez pełnomocnika z urzędu. Jeżeli pełnomocnik z urzędu uznaje, że brak jest podstaw od wniesienia w imieniu skarżącego skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku i sporządza opinię w tym przedmiocie, to sąd ma jedynie możliwość oceny, czy taka opinia została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. W przypadku, gdy opinia taka jest sporządzona bez zachowania zasad należytej staranności sąd podejmuje działania określone w art. 177 § 5 P.p.s.a. Sąd nie może jednak dokonywać merytorycznej oceny treści przedłożonej opinii. Wyjaśnić również należy, że wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wyłącznie wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wyznaczaniem adwokatów, w przypadku przyznania przez sąd stronie prawa pomocy w tym zakresie, zajmuje się natomiast właściwa okręgowa rada adwokacka, w tym przypadku Okręgowa Rada Adwokacka w [...] (art. 253 § 1 P.p.s.a.). Do tego organu należy też kierować wszelkie zastrzeżenia do pracy pełnomocnika wyznaczonego na rzecz strony postępowania. Z opisanych wyżej względów skarżący nie może skutecznie domagać się ponownego przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Rozpoznanie ponownie złożonego przez skarżącego wniosku jest zatem zbędne. Stosownie zaś do treści art. 249a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Zaskarżone sprzeciwem postanowienia referendarza sądowego należało zatem utrzymać w mocy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. art. 249a w związku z art. 260 § 1 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.