II SAB/Wa 754/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Janusz Walawski, , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi S. R. na bezczynność Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu do rozpatrzenia wniosku skarżącego S.R. z dnia [...] maja 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu na rzecz skarżącego S.R. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] maja 2013 r. S. R. zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o udostępnienie informacji publicznej w postaci pliku [...] – stron 14-147 uzasadnienia aktu oskarżenia z dnia [...] kwietnia 2007 r. [...] sporządzonego i wniesionego przez IPN w sprawie, która obecnie znajduje się w Sądzie Apelacyjnym w W. (sygn. akt [...]). W odpowiedzi udzielonej pismem z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] poinformowano wnioskodawcę o braku podstaw do uwzględnienia jego żądania. Wskazano, że żądanie nie dotyczy dostępu do treści uzasadnienia aktu oskarżenia (z załączonej korespondencji wynika, że S. R. posiada papierową wersję aktu oskarżenia), ile uzyskania tegoż uzasadnienia w formie pliku MS Word doc. Wynika to z zamiaru zacytowania w przygotowywanej publikacji obszernych fragmentów uzasadnienia przedmiotowego aktu oskarżenia, jednak nie poprzez ich przepisywanie z wersji papierowej dokumentu, lecz poprzez skorzystanie z ww. pliku komputerowego. W dalszej części organ wskazał, że pismo sporządzone w formacie MS Word doc. nie jest aktem oskarżenia, a jedynie jego projektem. Powołując się na treść art. 6 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej organ wyjaśnił, że dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sądowych. Pismo Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi S. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie organowi udostępnienia wnioskowanego fragmentu dokumentu w wersji elektronicznej. W odpowiedzi na skargę Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt II SAB/We 1196/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę, wskazując, że została ona złożona od pisma organu informującego stronę, iż żądane przez nią informacje nie stanowią informacji publicznej. Pismem z dnia [...] września 2013 r. S. R. ponownie zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej o udostępnienie stron 14-147 (uzasadnienia) aktu oskarżenia w sprawie dotyczącej stanu wojennego w elektronicznej formie – skanu tegoż dokumentu. W odpowiedzi Dyrektor Generalny Instytutu Pamięci Narodowej pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. poinformował wnioskodawcę, iż w sprawie stanowisko zajął [...] Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu prok. E. K. W ocenie wymienionej, przeniesienie postępowania przygotowawczego na etap postępowania sądowego powoduje, iż brak jest jakichkolwiek przesłanek uzasadniających możliwość ingerowania prokuratora w przysługujące sądowi prawo udostępnienia stronom i innym osobom akt sprawy. Biorąc pod uwagę obowiązujący stan prawny Prezes IPN przychyla się do opinii Naczelnika OKŚZpNP w K. Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. S. R. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Instytutu Pamięci Narodowej w udostępnieniu elektronicznej wersji stron 14-147 sporządzonego i wniesionego przez IPN aktu oskarżenia z dnia [...] kwietnia 2007 r. w procesie o stan wojenny, znajdującego się obecnie (tylko w wersji papierowej) w gestii Sądu Apelacyjnego w sprawie sygn. akt [...] Skarżący wniósł o nakazanie organowi, aby bezzwłocznie udostępnił wymieniony fragment dokumentu w wersji elektronicznej i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, iż po wniesieniu aktu oskarżenia do sądu, gospodarzem procesu jest sąd, do którego powinien być skierowany wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądowa kontrola administracji publicznej, w myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), obejmuje także orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1-4a. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Powyższe oznacza, że zarzut bezczynności powinien pojawić się wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie podjęcia przez organ administracji publicznej oczekiwanej czynności bądź aktu. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), będącej rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej wyrażonego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. W ich świetle informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. W sprawie nie jest kwestionowane i nie budzi wątpliwości, iż akt oskarżenia w sprawie dotyczącej stanu wojennego, sporządzony przez prokuratora Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, jest dokumentem urzędowym, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" ustawy o dostępie do informacji publicznej i stanowi informację publiczną. W sprawie spór dotyczy jedynie kwestii, czy Prezes IPN jest obowiązany do udostępnienia aktu oskarżenia, w wersji elektronicznej po jego przekazaniu sądowi, który zakończył już postępowanie w sprawie. W ocenie Sądu, okoliczność ta nie zwalnia organu posiadającego żądaną informację do jej udostępnienia. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, jest udostępniana na wniosek. Z powyższego wynika, iż wniosek zainteresowanego rodzi po stronie dysponenta informacji obowiązek jej udostępnienia wtedy, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym. Obowiązek udostępnienia informacji publicznej przez władze publiczne i inne podmioty wykonujące zadania publiczne nie dotyczy informacji ogólnodostępnej bądź informacji będącej już w posiadaniu wnioskującego o jej udostępnienie. Akt oskarżenia w procesie o wprowadzenie stanu wojennego nie został upubliczniony. Skarżący uzyskał z Sądu wyrok wydany w sprawie zainicjowanej przedmiotowym aktem oskarżenia. Przyznaje też, iż posiada uzyskaną drogą nieoficjalną fotokopię aktu oskarżenia. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie wyjaśnił, iż udostępnienie dokumentu w wersji elektronicznej jest mu potrzebne do sprawdzenia, czy materiał, który posiada jest zgodny z jego wersją oryginalną. To, że skarżący posiada dokument uzyskany nieoficjalnie, nie pozwala, zdaniem Sądu, przyjąć, iż dysponuje on żądaną informacją, gdyż posiadana kopia aktu oskarżenia nie jest oficjalną informacją organu. W ocenie Sądu, akt oskarżenia w procesie o wprowadzenie stanu wojennego może i powinien funkcjonować jako informacja publiczna, zamieszczona na stronach internetowych IPN, a skoro go tam nie ma, to zastosowanie znajdzie art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący może domagać się dokumentu w wersji elektronicznej, jako że jest to dopuszczalny zarówno sposób, jak i forma realizacji wniosku (art. 14 ust. 1 ww. ustawy). W przedmiotowej sprawie, informacja publiczna nie została udostępniona zgodnie z wnioskiem. Powyższe względy zadecydowały o uznaniu, że skarga na bezczynność Prezesa IPN jest uzasadniona i o zobowiązaniu organu do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2013 r. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności przedmiotowej sprawy, a zwłaszcza spór co do spoczywającego na organie obowiązku informacyjnego wywołanego wnioskiem skarżącego, Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zwłoka organu nie wynika bowiem z lekceważenia strony, lecz jest skutkiem mylnego przekonania o braku podstaw do realizacji żądania w trybie przedmiotowej ustawy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto zgodnie z art. 200 powołanej ustawy.