II SAB/Wa 768/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Sławomir Antoniuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej - oddala skargę - M. P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu 20 października 2016 r. złożył do Prezesa Sądu Okręgowego [...] wniosek o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie: 1. ile, w okresie od 1 stycznia 2000 r. do 15 stycznia 2105 r., w wydziałach cywilnych tego sądu, odnotowano przypadków uiszczenia przez adwokata albo radcę prawnego opłaty sądowej od jednego pisma procesowego częściowo przelewem i częściowo znakiem (znakami) opłaty sądowej ? 2. ile, w sprawach rozpoznawanych w wydziałach cywilnych tego sądu, w okresie jw., odnotowano przypadków – przeoczonego przez sąd pierwszej instancji – samoczynnego odklejenia się znaku opłaty sądowej od pisma procesowego, które miało być tym znakiem opłacone, pozostania tego znaku w kopercie, w której pismo nadano, i "odnalezienia" tego znaku dopiero przez sąd drugiej instancji, który na tej podstawie orzekł o przyjęciu do rozpoznania pisma procesowego ? 3. podanie nazwisk sędziów, którzy rozpoznawali sprawy spełniające kryteria z pkt 1 i 2, lub słyszeli o takich sprawach. Wiceprezes Sądu Okręgowego [...] w piśmie z dnia [...] października 2016 r. poinformował wnioskodawcę, że w Sądzie nie są ewidencjonowane przypadki, o których mowa w pkt 1 i 2 wniosku. Fakt nieprowadzenia takiej ewidencji oczywiście nie oznacza, że przypadki takie nie miały miejsca, ani że wystąpiły. Tym samym odpowiedź na zapytanie zawarte w pkt 3 wniosku jest niemożliwe. M. P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego [...] w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] września 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej, co stanowi naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i art. 4 ust. 3 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, poprzez ich błędna wykładnię polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że żądane informacje nie są informacjami publicznymi, a w konsekwencji nierozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej w ustawowym terminie. Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] września 2016 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku, stwierdzenie jego bezczynności i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Prezes Sądu Okręgowego [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu, udzielając skarżącemu informacji w piśmie z dnia [...] października 2016 r., wyczerpał obowiązek informacyjny. Organ odniósł się również do zarzutów podniesionych w skardze i stwierdził, że nie dotyczą one złożonego wniosku, ale tego, że organ nie odnotowuje (nie prowadzi ewidencji) rzeczonych przypadków i nie przedstawił skarżącemu, czy i ile razy wystąpiły. Zarzuty te pozostają bezprzedmiotowe, ponieważ skarżący nie żądał informacji o zaistniałych przypadkach wystąpienia danego stanu faktycznego, ale o odnotowanych przez organ tego typu przypadkach. Po drugie teza, że tego typu przypadki jak odklejenie się znaku opłaty sądowej, czy uiszczenia opłaty częściowej w takiej, a częściowo w innej formie, powinny być odnotowywane tak, aby stanowić informację będącą w posiadaniu Prezesa Sądu, nie jest uzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...), przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz § 1a P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ze stanem bezczynności organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ (podmiot obowiązany) nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt 1045/15 – dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - nsa.orzeczenia.gov.pl). Podkreślić należy, że skuteczność wniesienia skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie jest uzależniona od wcześniejszego złożenia jakiegokolwiek środka zaskarżenia. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764), przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej. Z przepisu tego wynika zatem, że jego pozostałe przepisy nie mają zastosowania do innych czynności podejmowanych w trybie powołanej powyżej ustawy, które mają charakter czynności materialno-technicznych w rozumieniu przepisu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Pomimo, iż warunkiem skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na akty lub czynności, o których mowa w przywołanym przepisie, zgodnie z art. 52 § 3 P.p.s.a. jest wcześniejsze wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, jednak bezczynność nie wchodzi w zakres pojęcia "akty lub czynności". Skoro ustawa nie przewiduje dodatkowych środków prawnych przeciwko czynnościom podejmowanym przez organy w przedmiocie udzielenia informacji publicznej (poza odwołaniem od decyzji o odmowie udzielenia takiej informacji), to należy uznać, że skarga na bezczynność jest dopuszczalna bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa. (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05 – dostępny jw.). Ogólną zasadą, wynikającą z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest dostęp do informacji publicznej. Wszelkie wyjątki od tej zasady winny być formułowane w sposób wyraźny, a wątpliwości winny przemawiać na rzecz dostępu do informacji publicznej. Podkreślić należy, że prawo dostępu do informacji publicznej jest publicznym prawem każdego, realizowanym na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta w kompleksowy sposób reguluje zagadnienie dostępu do informacji publicznej, określa zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz zasady i tryb udostępniania informacji publicznej. Należy przy tym wskazać, że zakres stosowania ustawy wytycza tylko dostęp do informacji publicznej nie zaś publiczny dostęp do wszelkich informacji. W myśl przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, realizacja prawa do informacji publicznej jest uzależnione od jednoczesnego, kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: – przedmiotem żądania udostępnienia informacji musi być informacja publiczna w rozumieniu art. 1 ust. 1 i 2 oraz art. 3 ust. 2 powołanej ustawy; – adresatem żądania udostępnienia informacji publicznej na zasadach tej ustawy winien być podmiot obowiązany do jej udostępnienia, tj. zgodnie z art. 4 ust. 1 przedmiotowej ustawy "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne", a ponadto organizacje związkowe i pracodawców oraz partie polityczne (ust. 2); – obowiązane do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 3 powołanej ustawy są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2 będące w posiadaniu tejże informacji. W świetle powyższych przepisów zadaniem Sądu było ustalenie, czy w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy podmiot, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jest podmiotem obowiązanym do jego załatwienia w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz czy żądana informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 tej ustawy. Ustawodawca w ustawie o dostępie do informacji publicznej wyodrębnia podmioty obowiązane do udzielania informacji publicznej według dwóch kryteriów. Pierwsze kryterium ma charakter ustrojowo-organizacyjny i dotyczy każdego, kto podmiotowo stanowi władzę publiczną lub sprawowanie władzy publicznej stanowi przedmiot jego działania. Drugie kryterium posiada charakter funkcjonalny i w związku z tym sama funkcja wykonywania zadań publicznych kwalifikuje dany podmiot prawa do obowiązku udzielania informacji publicznej. Do ustalenia, czy określony podmiot jest obowiązany do udzielenia informacji na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, konieczne jest zbadanie istnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze, czy jest to podmiot wykonujący zadania publiczne, po drugie, czy w ramach wykonywania tych zadań wytwarza lub pozyskuje informacje publiczne. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie ulega wątpliwości, że Prezes Sądu Okręgowego [...] jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, o ile jest w jej posiadaniu, a przepisy prawa na to zezwalają. W związku z żądaniem skarżącego udostępnienia informacji w zakresie i formie określonym w jego wniosku należało rozstrzygnąć, czy żądane informacje stanowią informację publiczną. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w jej art. 6. W świetle tego przepisu informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób ich dotyczących. Są nimi zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Jednocześnie na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, władza publiczna lub inny podmiot w niej wskazany obowiązany jest do udzielenia żądanej informacji publicznej, która jest w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 ustawy), w sposób i formie wskazanej we wniosku bądź do wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie o art. 16 tej ustawy. Ustawa o dostępie do informacji publicznej odnosi się jedynie do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu tej ustawy. Informacja publiczna może być udostępniona, gdy wchodzi w jej w zakres podmiotowy i przedmiotowy. Podkreślić należy, że przedmiotowy zakres dostępu do informacji publicznej – jak to wynika z samego tytułu i definicji zawartej w art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej – odnosi się przede wszystkim do informacji o sprawach publicznych. W ocenie Sądu, żądane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit d, pkt 3 lit. d i pkt 5 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z pisma organu z dnia [...] października 2016 r. oraz z odpowiedzi na skargę wynika, że nie posiada on żądanych przez skarżącego informacji. Skoro tak, to nie był zobowiązany do wydania decyzji na podstawie art. 16 ust. 1 o dostępie do informacji publicznej, natomiast powinien wyłącznie poinformować skarżącego, że jego wniosek nie może zostać załatwiony w drodze czynności materialno-technicznej, poprzez udostępnienie informacji publicznej w żądanej formie. Należy zgodzić się pełnomocnikiem skarżącego, że twierdzenie o nieposiadaniu żądanej informacji powinno zostać udokumentowane. Nie zawsze jednak jest możliwe podanie danych umożliwiających rzetelność takiego twierdzenia. Jednakże nie można zapominać, że udzielona skarżącemu odpowiedź korzysta z domniemania, że w dokumencie urzędowym podano informacje prawdziwe. Reasumując stwierdzić należy, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż organ nie pozostawał w bezczynności i nie naruszył wskazanych w skardze przepisów. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.