II SAB/Wa 769/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.J. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie kontynuacji wypłaty świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji postanawia: odrzucić skargę. H. J. w piśmie z 25 października 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zarzuciła naruszenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej również "ZUS") art. 35 i art. 37 oraz art. 130 § 1 i § 2 K.p.a., a także art. 134 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504). Strona uzupełniła skargę w piśmie z 18 grudnia 2021 r. Z akt sprawy nadesłanych przez organ administracji wynika, że decyzją ZUS z [...] maja 2020 r. H. J. przyznano do 31 października 2020 r. świadczenie uzupełniające na podstawie ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1842 ze zm.). Następnie, w piśmie z 24 sierpnia 2020 r. poinformowano skarżącą o wstrzymaniu wypłaty świadczenia z uwagi na upływ okresu, na który zostało przyznane, a także o możliwości ustalenia dalszego prawa do świadczenia. Decyzją z [...] października 2021 r., po rozpatrzeniu wniosku H. J. z 5 października 2020 r., odmówiono prawa do świadczenia. Z kolei decyzją z [...] listopada 2021 r. odmówiono wszczęcia kolejnego postępowania w przedmiocie prawa do świadczenia uzupełniającego, z uwagi na wydaną już decyzję w tej sprawie. Z argumentacji H. J. zawartej w skardze z 25 października 2021 r. i piśmie z 18 grudnia 2021 r. wynika, że kwestionuje ona niewydanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji o przyznaniu świadczenia uzupełniającego na podstawie powołanej ustawy. Skarżąca uważa, że na skutek wniesienia przez nią odwołania od decyzji z [...] października 2021 r. wykonanie tej decyzji zostało wstrzymane, w związku z czym wypłata świadczenia powinna być kontynuowana. Oczekuje także wydania nowej decyzji o kontynuacji wypłaty świadczenia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o odrzucenie lub oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Normy kształtujące podstawy systemu sądownictwa, zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., zakładają określenie właściwości sądów administracyjnych w sposób pozytywny. Zgodnie bowiem z art. 175 ust. 1 ustawy zasadniczej, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne. Ustrój i właściwość sądów i postępowanie przed nimi określają ustawy (art. 176 ust. 2). Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (art. 184). Zasadę pozytywnego określenia właściwości sądów administracyjnych konkretyzują w głównej mierze przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej powoływana jako "P.p.s.a."). W pierwszej kolejności należy powołać art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. stanowiący, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W myśl art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Pozytywne określenie właściwości oznacza, że dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego tylko na prawne formy działania (zaniechania) organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-9 P.p.s.a. oraz w sytuacjach przewidzianych przez ustawy szczególne, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 5 P.p.s.a. A contrario skarga na inne formy działania jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 lub 6 P.p.s.a., oczywiście ze szczególnym uwzględnieniem prawa do sądu gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz powołanej już zasady domniemania właściwości sądów powszechnych (art. 177 Konstytucji RP). Przedmiotem skargi H. J. jest bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie kontynuacji wypłaty świadczenia przewidzianego przez ustawę z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1842 ze zm.; dalej powoływana również jako "ustawa"). Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, ustalenie prawa do świadczenia uzupełniającego następuje na wniosek osoby uprawnionej składany odpowiednio do organu wypłacającego świadczenie emerytalno-rentowe albo rentę socjalną, a w przypadku pozostałych osób uprawnionych - do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy, przyznanie prawa do świadczenia uzupełniającego, odmowa prawa do świadczenia uzupełniającego, zmiana wysokości świadczenia uzupełniającego oraz stwierdzenie ustania prawa do świadczenia uzupełniającego następuje w drodze decyzji. Mocą natomiast art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy, w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie, dotyczących m.in. postępowania w sprawie świadczenia uzupełniającego i wypłaty tego świadczenia stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z wyjątkiem art. 136 tej ustawy. Jak wynika z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.), sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosownie do przepisu art. 2 tej ustawy, powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Stosownie natomiast do treści art. 476 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących: ubezpieczeń społecznych (pkt 1), emerytur i rent (pkt 2), a także innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (pkt 4). W świetle zaś art. 476 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także m.in. sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że świadczenie uzupełniające, którego wypłaty domaga się skarżąca, jest innym świadczeniem, o którym mowa w art. 476 § 2 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego. W sprawie, której przedmiotem jest to świadczenie właściwy jest zatem sąd powszechny. Jak zresztą wynika z akt sprawy skarżąca skorzystała z przysługującego jej prawa i wniosła do Sądu Okręgowego w [...] odwołanie od decyzji ZUS, którą odmówiono jej ustalenia prawa do świadczenia uzupełniającego. W świetle powołanego wyżej art. 476 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, także w razie niewydanie prze ZUS decyzji w odpowiednim terminie (tj. w przypadku jego bezczynności) właściwy jest sąd powszechny. Sprawa, w której H. J. wniosła skargę z 25 października 2021 r., uzupełnioną pismem z 18 grudnia 2021 r., nie należy zatem do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.