II SAB/Wa 794/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. Z. na przewlekłość postępowania Komendanta Mazowieckiego Oddziału Żandarmerii Wojskowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. w sprawie wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej do celów kolekcjonerskich oddala skargę Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga M. Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta [...] Oddziału Żandarmerii Wojskowej w sprawie rozpoznania jego wniosku z dnia [...] lipca 2020 o wydanie pozwolenia na posiadanie broni palnej do celów kolekcjonerskich. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: Pismem z dnia [...] lipca 2020 r. (data wpływu do organu – [...] lipca 2020 r.) M. Z. (zwany dalej: skarżący, wnioskodawca), wniósł do Komendanta [...] Oddziału Żandarmerii Wojskowej (zwany dalej: KMOŻW, organ) wniosek o wydanie pozwolenia na posiadanie broni palnej do celów kolekcjonerskich w ilości 10 sztuk broni. Zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2020 r. organ poinformował wnioskodawcę o wszczęciu postępowania oraz określił termin załatwienia sprawy do dnia [...] września 2020 r. Jednocześnie pismami z dnia [...] lipca 2020 r. organ zwrócił się do KMOŻW o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego o skarżącym oraz do Krajowego Rejestru Karnego o informację dotyczącą karalności skarżącego. Wobec ujawnienia na podstawie wywiadu środowiskowego, że wnioskodawca w korzystał z opieki medycznej (rodzaj świadczeń: opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień ([...] wizyt) w Wojskowym Instytucie Medycznym w W.), organ pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. zwrócił się do wnioskodawcy o nadesłanie dokumentacji z leczenia psychiatrycznego w okresie od 2008 do 2014 r., w terminie 14 dni. Ww. wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] września 2020 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożył w dniu [...] września 2020 r. (data wpływu do organu) pismo (z [...] września 2020 r.), w którym podał, że w 2008 r. korzystał z konsultacji psychologicznej w związku ze skierowaniem przez Wojskową Komisję Lekarską w celu ustalenia zdolności do pełnienia służby poza granicami kraju. W wyniku ww. konsultacji nie stwierdzono przeciwskazań do pełnienia służby. Podał także, że w latach 2012- 2014 korzystał z konsultacji w Wojskowym Instytucie Medycznym w W. w związku ze zmianami w życiu osobistym (rozpadem małżeństwa). Pismem z dnia [...] września 2020 r. wezwał skarżącego do przedłożenia dodatkowych informacji dotyczących korzystania z opieki medycznej (rodzaj świadczeń: opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień) oraz przedstawienia informacji o celu, powodu lub zakresu ww. świadczeń, w terminie 14 dni. Ww. wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] września 2020 r. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] września 2020 r., KMOŻW działając na podstawie art. 123 w zw. z 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), zawiadomił skarżącego o wyznaczeniu nowego terminu rozpoznania jego wniosku, do dnia [...] października 2020 r. W dniu [...] października 2020 r. do organu wpłynęła od skarżącego odpowiedź na wezwanie z dnia [...] września 2020 r., w której wnioskodawca wskazał, że kontaktował się z lekarzem z Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie, który odmówił wydania stosownego zaświadczenia. Nadto powołał się na okoliczności powoływane w uprzednio złożonym piśmie. Pismem z dnia [...] października 2020 r. organ wystąpił do Dyrektora Wojskowego Instytutu Medycznego (zwany dalej: DWIM) o udzielenie informacji o charakterze opieki medycznej realizowanej w podległej mu jednostce dla wnioskodawcy w okresie od października 2012 do czerwca 2014 r. Postanowieniem z dnia [...] października 2020 r., KMOŻW działając na podstawie art. 123 w zw. z 36 § 1 k.p.a., po raz drugi zawiadomił skarżącego o wyznaczeniu nowego terminu rozpoznania jego wniosku, do dnia [...] listopada 2020 r. W dniu [...] listopada 2020 r. do KMOŻW wpłynęło ponaglenie skarżącego na przewlekanie przez organ postępowania. Przedmiotowe ponaglenie zostało w dniu [...] listopada 2020 r. przekazane przez organ do Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej, który postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r., stwierdził jego niezasadność. Akta sprawy zostały zwrócone organowi w dniu [...] listopada 2020 r. Następnie w dniu [...] listopada 2020 r. do organu wpłynęło od DWIM zaświadczenie dotyczące świadczeń medycznych, udzielonych skarżącemu w latach 2012 – 2014. Pismem z [...] listopada 2020 r. KMOŻW zawiadomił skarżącego o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i prawie zgłoszenia ewentualnych wniosków dowodowych. Pismem datowanym na dzień [...] listopada 2020 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez KMOŻW postępowania w sprawie złożonego przez niego wniosku o wydanie pozwolenia na broń palną do celów kolekcjonerskich. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do zakończenia sprawy oraz zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia skarżący wskazał, że organ uzasadnia przewlekłość sprawy tym, że wyjaśniał okoliczności dotyczące świadczeń medycznych, udzielonych wnioskodawcy przez Wojskowy Instytut Medyczny w W.. Tymczasem zgodnie z art. 15 ust. 6 w odniesieniu do art. 15 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2020 r. poz. 955, zwana dalej: u.b.a.) żołnierz zawodowy w służbie czynnej (a takim jest wnioskodawca), ubiegający się o wydanie pozwolenia na posiadanie broni palnej do celów kolekcjonerskich, nie ma obowiązku przedstawienia orzeczenia lekarskiego i psychologicznego do organu prowadzącego postępowanie. Podał również, iż na żądanie organu przedłożył dokumentację medyczną w postaci orzeczenia Wojskowej Komisji Lekarskiej. Wpływ na przewlekłość ma także wystąpienie do DWIM o udzielenie, informacji dotyczącej charakteru opieki medycznej udzielonej wnioskodawcy. Jednak i w tym zakresie organ nie jest uprawniony do występowania o udzielenie informacji dotyczących charakteru opieki medycznej wnioskodawcy, gdyż obowiązuje tajemnica danych medycznych. Zatem organ wystąpił o informacje medyczne nie mając do tego podstawy prawnej. Decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. KMOŻW, działając na podstawie art. 10 ust. 1 i ust 2 pkt 6, ust. 3 pkt 5 i ust. 4 pkt 7 oraz ust. 5 pkt 1, w związku z art. 12 ust. 1 u.b.a. oraz art. 104 k.p.a., orzekł o zezwoleniu skarżącemu na posiadanie broni w ilości dziesięciu egzemplarzy do celów kolekcjonerskich - z wyłączeniem samoczynnej broni palnej, zdolnej do rażenia celów na odległość. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi lub ewentualnie odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność; art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) lub postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość; art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). W niniejszej sprawie skarżący dopełnił ww. formalnoprawnej przesłanki do wniesienia skargi, bowiem pismem z dnia [...] listopada 2020 r. (data wpływu do organu) wniósł ponaglenie w związku z nierozpoznaniem przez organ jego wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. (data wpływu do organu – [...] lipca 2020 r.). Wyjaśnić należy, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania administracyjnego występuje wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a., według którego organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia. Na tej podstawie wyprowadzić można dla organów po pierwsze obowiązek podejmowania nie jakichkolwiek, lecz celowych działań, ukierunkowanych na załatwienie sprawy przez wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia; a po drugie obowiązek szybkiego prowadzenia postępowania. Realizacji tych obowiązków służy zaś art. 35 k.p.a., który precyzuje terminy załatwiania spraw. W myśl § 1 tego przepisu, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawę bez zbędnej zwłoki, z kolei zgodnie z § 3 załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Jak stanowi zaś § 5 tego przepisu, do w.w. terminów nie wlicza się jednak m.in. terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności oraz okresów opóźnień, spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego będzie zatem miało miejsce wówczas, gdy organowi można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie (w szczególności zaś w ustawowych terminach wskazanych w art. 35 k.p.a.), względnie zarzut nieuzasadnionego przedłużania terminu załatwienia sprawy, w tym wskutek przeprowadzania czynności (np. dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia, tj. które mogą być ocenione jako zbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy (czynności pozorne), bowiem nie przybliżają organu do jej merytorycznego zakończenia (por. m.in. wyrok NSA z 18 lipca 2018 r., II OSK 2474/16, publ. cbois). Jak wynika z treści skargi, wnioskodawca kwestionuje działania organu, polegające na ustaleniu przyczyn korzystania przez skarżącego ze świadczeń medycznych – konsultacji psychiatrycznych, udzielonych mu w okresie od października 2012 do czerwca 2014 r., a co za tym idzie zasadność dwukrotnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy. Dla oceny, czy w sprawie niniejszej zachodziła przewlekłość postepowania, istotne było zatem ustalenie, czy organ przedłużając (dwukrotnie) termin załatwienia sprawy, działał w sposób zgodny z art. 12 k.p.a., w szczególności zaś, czy posiadał uzasadnione podstawy, by w związku z ujawnionym w wywiadzie środowiskowym faktem korzystania z psychiatrycznej opieki medycznej, wyjaśniać okoliczności udzielania ww. świadczeń. Dla porządku podać trzeba, iż postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego wszczęte zostało [...] lipca 2020 r. a zakończyło się [...] grudnia 2020 r., wydaniem decyzji zezwalającej na posiadanie broni. Postępowanie prowadzone było zatem niespełna pięć miesięcy. W jego toku organ, stosownie do art. 36 § 1 k.p.a., dwukrotnie zawiadamiał skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie, podając przy tym przyczyny zwłoki oraz wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Jako przyczyny niezałatwienia sprawy, organ wskazywał niedostarczenie przez wnioskodawcę informacji dotyczącej rodzaju udzielonych mu świadczeń medycznych oraz niezebranie pełnego materiału dowodowego sprawy, pozwalającego na wydanie decyzji (nie wyjaśnienie informacji dotyczącej korzystania ze świadczeń medycznych). Zdaniem Sądu, oceniając zasadność i prawidłowość przebiegu postępowania nie można tracić z pola widzenia, że jak wskazuje się jednolicie w orzecznictwie (i co wynika wprost z przepisów ustawy o broni i amunicji), posiadanie i używanie broni palnej stanowi w polskim systemie prawnym sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii konstytucyjnych wolności i praw osobistych obywatela. Dostęp do broni poddany został istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i z potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zasadnicze znaczenie ma fakt, że pozwolenie na broń może być wydane tylko wówczas, gdy zaistnieją określone ustawowo okoliczności oraz spełnione zostaną warunki stanowiące podstawę jego wydania (por. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów NSA z 18 listopada 2009 r., II OPS 4/09; CBOSA). Poza wypadkami określonymi w ustawie o broni i amunicji, nabywanie, posiadanie oraz zbywanie broni i amunicji jest zabronione. To zaś zobowiązuje organy do każdorazowej, ścisłej kontroli spełnienia oraz przestrzegania ustawowych zasad nabycia oraz realizacji uprawnienia do posiadania broni. Wskazać przy tym należy, że według art. 10 ust. 1 u.b.a., właściwy organ Policji wydaje pozwolenie na broń, jeżeli wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz przedstawi ważną przyczynę posiadania broni. Jednocześnie przepisy u.b.a. wyraźnie wskazują na negatywne przesłanki, których zaistnienie skutkuje bezwzględną odmową wydania pozwolenia na broń. I tak, zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt. 2-4 u.b.a. nie wydaje się go osobom z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1878), lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej (punkt 2); wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego (punkt 3) oraz uzależnionym od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych (punkt 4). Z tego też względu, stosownie do art. 15 ust. 3 u.b.a. osoba, która występuje z wnioskiem o wydanie pozwolenia na broń, przedstawia właściwemu organowi Policji orzeczenia lekarskie i psychologiczne, stwierdzające, że nie należy ona do osób wymienionych w wyżej cytowanym ust. 1 pkt 2-4 i potwierdzające, że może dysponować bronią, wydane przez upoważnionych lekarza i psychologa nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem złożenia wniosku. Organ odmawia zaś wydania pozwolenia na broń osobie, która nie przedstawiła orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, o którym mowa w art. 15 ust. 3 u.b.a. (por: art. 17 ust. 4 u.b.a.). Celem w.w. regulacji jest ochrona interesu społecznego i wykluczenie takich sytuacji, w których pozwolenie na broń palną uzyskują osoby, których stan zdrowia (np. ograniczona sprawność psychofizyczna) nie pozwala na dysponowanie bronią w sposób bezpieczny dla społeczeństwa (por. wyrok WSA w Warszawie z 10 listopada 2017 r., II SA/Wa 656/17, cbois). Rację ma skarżący, iż z dyspozycji art. 15 ust. 6 u.b.a. wynika, iż z racji posiadania statusu żołnierza zawodowego, nie miał do niego zastosowania powołany wyżej art. 15 ust. 3 u.b.a. i wynikający zeń obowiązek przedstawienia orzeczenia lekarskie i psychologiczne. Jednak zdaniem Sądu, wobec ujawnienia w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, faktu korzystania przez wnioskodawcę ze świadczeń medycznych w zakresie opieki psychiatrycznej, właściwe było działanie organu polegające na wyjaśnieniu tej okoliczności. Jak już bowiem wyżej wywiedziono, celem przepisów regulujących kwestię dostępu do broni jest przede wszystkim ochrona interesu społecznego i wykluczenie takich sytuacji, w których pozwolenie na broń palną uzyskują osoby, których stan zdrowia (np. ograniczona sprawność psychofizyczna) nie pozwala na dysponowanie bronią w sposób bezpieczny dla społeczeństwa. Organy orzekające w zakresie dostępu do broni mają obowiązek dokonania szczegółowej i restrykcyjnej oceny, czy osoba wnioskująca o wydanie pozwolenia na broń nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. W tym zaś względzie w orzecznictwie wskazuje się, że zagrożenie takie może stanowić nie tylko osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo umyślne bądź nieumyślne, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a i b u.b.a., ale także osoba np. wykazująca skłonność do agresji, czy też mająca trudności z kontrolowaniem swojego zachowania (por. wyrok WSA w Warszawie z 21 września 2017 r., II SA/Wa 753/17, cbois). Rolą organów jest zaś ustalenie w tym zakresie okoliczności relewantnych, przez podjęcie wymaganych prawem działań, których celem powinno być ustalenie, czy względem wnioskodawcy takie okoliczności nie zachodzą. Ustaleń tych organ zaś winien dokonywać w sposób odpowiadający procedurze administracyjnej oraz ogólnym zasadom postępowania, w tym zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., która nakłada na organ obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W toku prowadzonego postępowania organ miał zatem obowiązek należytego i kompleksowego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy, a więc przede wszystkim określenia jakie dowody oraz czynności są w sprawie niezbędne oraz ich przeprowadzenia. Jak stanowi przy tym art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Z tych względów nie sposób czynić KMOŻW zarzutu, że po uzyskaniu wywiadu środowiskowego i ujawnieniu okoliczności korzystania ze świadczeń medycznych w zakresie opieki psychiatrycznej, dążył do wyjaśnienia charakteru i rodzaju tych świadczeń. Zdaniem Sądu taki stan rzeczy uprawniał organ do podjęcia czynności zmierzających do zweryfikowania powyższej okoliczności. Nie sposób też uznać, że podejmując owe działania, organ działał bez podstawy prawnej, a w konsekwencji, że przez sam fakt podjęcia tych czynności, prowadził postępowanie w sposób przewlekły. W ocenie Sądu, czynności te, wbrew twierdzeniom skarżącego, znajdowały umocowanie prawne oraz nie były zbędne. W tym miejscu zauważyć trzeba, że w postepowaniu w sprawie pozwolenia na posiadanie broni szczególny środek dowodowy stanowi opinia (a w istocie wywiad środowiskowy). W orzecznictwie wskazuje się, że wywiad środowiskowy przeprowadzany w miejscu zamieszkania osoby wnioskującej o wydanie pozwolenia na broń, jest niezbędny dla wykazania, m.in. czy osoba składająca wniosek o wydanie pozwolenia na broń posiada miejsce stałego pobytu, czy ma określone uzależnienia, czy osoby zamieszkujące wspólnie z wnioskodawcą nie będą czuły się zagrożone, jeżeli pozwolenie na broń zostanie wydane, a więc czy daje ona rękojmię bezpiecznego przechowywania i posługiwania się bronią (por. wyrok WSA w Warszawie z 24 listopada 2017 r., II SAB/Wa 410/17, cbois). W świetle powyższych ustaleń Sąd ocenił, iż podniesione w skardze argumenty wnioskodawcy nie są zasadne. Analiza harmonogramu podejmowanych przez organ czynności oraz dokonana przez Sąd ocena ich zasadności oraz celowości, w kontekście konieczności wydania w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia dotyczącego pozwolenia na posiadanie broni, prowadzi do wniosku, że były one niezbędne do zebrania kompletnego materiału dowodowego w sprawie, a następnie do wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia. Jakkolwiek Sąd w pełni rozumie niezadowolenie skarżącego z długości prowadzonego postępowania, jednak czynności podejmowane przez organ miały na celu wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. W ocenie Sądu przyczyny, dla których organ odraczał termin załatwienia wniosku skarżącego, korelowały z ówczesnym etapem postępowania oraz znajdowały stosowne uzasadnienie w okolicznościach sprawy. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.