II SAB/Wa 800/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędziowie WSA Piotr Borowiecki, Andrzej Góraj, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2017 r. sprawy ze skargi T. S. na bezczynność Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Rady Notarialnej w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Rady Notarialnej w W. do rozpatrzenia wniosku T. S. z dnia [...] sierpnia 2016 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala wniosek o wymierzenie grzywny; 4. zasądza od Krajowej Rady Notarialnej w W. na rzecz skarżącej T. S. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. T. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której Przewodniczącemu Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Rady Notarialnej zarzuciła bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi T. S. podała, iż dnia [...] sierpnia 2016 r., drogą elektroniczną złożyła wniosek adresowany do G. S. - Przewodniczącej Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Rady Notarialnej o udostępnienie orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego z dnia [...] sierpnia 2016 r., wraz z uzasadnieniem, wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko notariusz L. W. i do dnia złożenia skargi tj. do dnia [...] listopada 2016 r., Przewodnicząca Wyższego Sądu Dyscyplinarnego KRN nie udostępniła żądanej informacji ani też nie wydała decyzji odmownej zgodnie z art. 16 pkt. l. ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 1764), czym naruszyła 14 dniowy termin zapisany w art. 13 ust. 1 powyższej ustawy. Zdaniem skarżącej Przewodniczący Wyższego Sądu Dyscyplinarnego reprezentuje Sąd Dyscyplinarny KRN, który jest jednostkę organizacyjną wykonującą zadania publiczne w obszarze rozstrzygania o odpowiedzialności dyscyplinarnej notariuszy w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przewodniczący Wyższego Sądu Dyscyplinarnego jest podmiotem mającym zdolność sądową i procesową, w rozumieniu art. 32 w związku z art. 25 § 3 i art. 26 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej mogą być przedmiotem skargi do sądu, w postępowaniu sądowo administracyjnym w wywołanym wniesieniem niniejszej skargi. Zawarte we wniosku o udostepnienie informacji publicznej żądanie udostępnienia orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego wraz z uzasadnieniem stanowi informację publiczną, albowiem orzeczenie to dotyczy efektów działalności organów samorządu zawodowego i służy do wykonywania prawem powierzonych zadań publicznych i jest w posiadaniu tego sądu dyscyplinarnego. W ocenie skarżącej bezczynności Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego KRN nie zmienia fakt, że Uchwałą z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] Krajowa Rada Notarialna, odmówiła udostępnienia informacji publicznej – to jest przedmiotowego orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego wraz z jego uzasadnieniem (uchwała ta została doręczona skarżącej). Wniosek z dnia [...] sierpnia 2016 r. o udostepnienie powyższej informacji publicznej był prawidłowo skierowany do Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego KRN i Krajowa Rada Notarialna w sposób nieuprawniony przejęła ten wniosek, nie będąc uprawniona do załatwienia tej sprawy. W konkluzji skargi T. S. wniosła o: zobowiązanie Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Rady Notarialnej do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt Przewodniczącemu Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Rady Notarialnej. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 20 stycznia 201l r. o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (j.t. Dz. U z 2016. 1169) w związku z art 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. wymierzenie Przewodniczącemu Wyższego Sądowi Dyscyplinarnemu KRN grzywny na postawie art. 149 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w wysokości 3 przeciętnych wynagrodzeń miesięcznych w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, zgodnie z art. 154 § 6 tej ustawy. w przypadku wydania przez Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego na dzień orzekania przez Sąd żądanych dokumentów, wnoszę o zbadanie przez Sąd czy w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego, a następnie oceny, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz rozważenia, czy zachodzą podstawy do wymierzenia organowi grzywny (art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a.) i wymierzenie grzywny. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Krajowa Rada Notarialna w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Argumentowała, iż to właśnie Krajowa Rada Notarialna była zobowiązana do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej z dnia [...] sierpnia 2016 r. o udostepnienie informacji publicznej, co uczyniła, podejmując w dniu [...] sierpnia 2016 r uchwałę Nr [...] o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej. W art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej ustawodawca określił krąg podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej. Zgodnie z tym przepisem podmiotami zobowiązanymi do udzielania informacji publicznych, w odniesieniu do samorządów zawodowych oraz gospodarczych, są organy tych samorządów. Organy samorządu notarialnego zostały natomiast enumeratywnie wymienione w art. 27 ustawy z dnia z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1796), z którego przepisu wynika, że organami izby notarialnej są: walne zgromadzenie notariuszy izby oraz rada izby notarialnej. Zgodnie natomiast z art. 38 tej ustawy reprezentantem Notariatu, jest Krajowa Rada Notarialna. Dlatego rada właściwej izby notarialnej lub Krajowa Rada Notarialna są zobowiązane do udzielania odpowiedzi w zakresie informacji publicznych. W tej sprawie dotyczy to zwłaszcza Krajowej Radzie Notarialnej albowiem zgodnie z art. 63 § 2 ustawy - Prawo o notariacie, orzeczenia wraz z uzasadnieniem wydane przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny doręcza się rzecznikowi dyscyplinarnemu, obwinionemu, Ministrowi Sprawiedliwości oraz Krajowej Radzie Notarialnej. Uczynienie natomiast w tej sprawie właściwym do jej załatwienia Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego KRN, jak tego domaga się skarżąca, spowodowałoby brak organu do rozpatrzenia odwołania od decyzji wydanej w trybie art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nadto ani Wyższy Sąd Dyscyplinarny, ani tym bardziej Przewodnicząca tego Sądu, nie będąc organami samorządu notarialnego nie posiadają oddzielnego i samodzielnego budżetu, co uniemożliwiło by ewentualne wymierzenie grzywny przez sąd administracyjny. Skarżąca pismem procesowym z dnia [...] marca 2017 r. zakwestionowała stanowisko Krajowej Rady Notarialnej w aspekcie jej właściwości do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku o udostepnienie informacji publicznej i potrzymała w całości swoje twierdzenia zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 119 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi niniejsza sprawa należy do kategorii spraw, które mogą zostać rozpoznane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym. Skarga jest zasadna. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, Naczelna Rada Notarialna była właściwa do załatwienia skierowanego do Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego KRN wniosku o udostępnienie informacji publicznej (żądanie udostępnienia orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego KRN) i czy załatwienie tej sprawy przez Naczelną Radę Notarialną zwalnia Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego KRN z zarzutu bezczynności w rozpatrywaniu rzeczonego wniosku. Zagadnienie powyższe zostało już rozstrzygnięte postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 294/15. W świetle art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Ustawa o dostępie do informacji publicznej określając podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej posługuje się niezdefiniowanymi pojęciami "władzy publicznej" czy "podmiotu wykonującego władzę publiczną". Pojęć tych nie należy jednak utożsamiać wyłącznie z organem administracji publicznej w klasycznym jego rozumieniu, wynikającym z ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Krąg podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej jest znacznie szerszy i wykracza poza zakres znaczeniowy pojęcia organu administracji publicznej. Podstawowym kryterium wyróżniającym jest tu wykonywanie przezeń zadań o charakterze publicznym. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że dany podmiot nie jest organem w znaczeniu ustrojowym, bowiem wystarczy, że jest wyodrębnioną jednostką organizacyjną w szerszej strukturze i realizuje określone przez ustawodawcę zadania o charakterze publicznym. Sąd dyscyplinarny izby notarialnej nie jest z pewnością organem samorządu notarialnego w znaczeniu ustrojowym, ale nie można odmówić mu takiego charakteru w znaczeniu funkcjonalnym. Przepisy prawa o notariacie (art. 27) rzeczywiście wskazują, iż organami izby notarialnej są walne zgromadzenie notariuszy izby i rada izby notarialnej. Nie ma wśród organów tego samorządu zawodowego sądów dyscyplinarnych. Niemniej jednak nie może budzić wątpliwości, iż sądy dyscyplinarne izby notarialnej są jednostkami organizacyjnymi samorządu zawodowego notariuszy zajmującymi się prowadzeniem spraw dyscyplinarnych członków tej korporacji zawodowej. Dalej należy zauważyć, iż sądownictwo dyscyplinarne zawodu notariusza zostało przez ustawodawcę wyodrębnione ze struktury izb notarialnych i znajduje się poza kontrolą rad tych izb. Rady zapewniają obsługę organizacyjno-kancelaryjną sądów dyscyplinarnych, nie mają jednak wpływu na działania tych jednostek. Patrząc więc na funkcję sądów dyscyplinarnych notariuszy należy stwierdzić, iż ich rolą jest rozstrzyganie o odpowiedzialności członków tego samorządu za wykonywane przez nich zadania publiczne w sposób niezgodny z normami etycznymi, zawodowymi, a także za naruszenie innych obowiązków. Omawiane sądownictwo dyscyplinarne stanowi zatem wprost realizację zasady samorządności określonej w art. 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Nie budzi także wątpliwości, iż zawód notariusza, z racji przyznanych kompetencji i roli jaką odgrywa we współczesnym obrocie prawnym, stanowi szczególny zawód zaufania publicznego. Zestawiając to z kolei z władczymi uprawnieniami sądów dyscyplinarnych (decydowanie o możliwości dalszego wykonywania zawodu notariusza), sposobem powoływania i odwoływania członków tego sądu, a także wybierania jego przewodniczącego i zastępców, należy przyjąć, że sądy te wykonują zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tym samym nie sposób nie zgodzić się z tezą, iż przewodniczący reprezentujący sąd dyscyplinarny izby notarialnej jest organem mającym zdolność sądową i procesową, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powyższego postanowienia nie tylko uznał Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego KRN za podmiot właściwy do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, dotyczącej działalności tego Sądu, w ramach postepowania na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, ale przyznał również temu podmiotowi zdolność procesową w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej o działalności Wyższego Sądu Dyscyplinarnego KRN. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie, przyznanie takiej zdolności sądowo-administracyjnej Przewodniczącemu Wyższego Sądu Dyscyplinarnego KRN nie niweluje całkowicie uprawnień do reprezentacji tego podmiotu organizacyjnego Notariatu spoczywających na Krajowej Radzie Notarialnej z mocy art. 70 ustawy - Prawo o notariacie. Na mocy tego przepisu Krajowa Rada Notarialna mogła reprezentować Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego KRN, jak i Wyższy Sąd Dyscyplinarny KRN, jako jednostki organizacyjne Notariatu w niniejszym procesie o bezczynność. Przedmiotem niniejszej sprawy jest żądanie udostępnienia skarżącej, w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, przez Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego KRN, orzeczenia tego sądu z dnia [...] sierpnia 2016 r., wraz z uzasadnieniem, wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko określonemu notariuszowi. Zatem powyższy wniosek skarżącej spełniał warunki przedmiotowe jak i podmiotowe ustawy o dostępie do informacji publicznej, umożliwiające do rozpatrzenia go przez wskazany we wniosku podmiot. Dlatego załatwienie sprawy zainicjowanej tym wnioskiem przez Krajową Radę Notarialną, stosowną uchwałą, nie stanowi jej załatwienia przez podmiot zobowiązany – to jest Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego KRN. W niniejszej sprawie, pomimo wpłynięcia w dniu [...] sierpnia 2016 r. przedmiotowego wniosku, Wyższy Sąd Dyscyplinarny KRN, reprezentowany przez Przewodniczącego tego sądu, nie tylko nie udostępnił skarżącej wnioskowanej informacji, ani wydał decyzji odmownej, ani nie podjął innej czynności przewidzianej w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej. Oznacza to, iż skarżony podmiot pozostaje w bezczynności, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do zobowiązania Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego KRN do rozpatrzenia wniosku. W brew żądaniom skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się aby stwierdzona bezczynność Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarny KRN miała cechy rażącego naruszenia prawa. W analizowanym przypadku, wniosek skarżącej nie został pozostawiony bez odpowiedzi. Natomiast stwierdzona bezczynność była wynikiem błędnej wykładni przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z przepisami ustawy – Prawo o notariacie i nieprawidłowym przeświadczeniu Krajowej Rady Notarialnej, co do jej właściwości do rozpatrzenia tej sprawy. Uchybienia tej natury nie kwalifikują się jako rażące naruszenie prawa. Skoro zaistniała bezczynność nie miała kwalifikowanego charakteru, to niecelowe było orzekanie na podstawie art. 149 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o wymierzeniu podmiotowi zobowiązanemu grzywny. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W punkcie 3 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 151, zaś w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, w pkt 4 wyroku - na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 powyższej ustawy. Zasądzając od Krajowej Rady Notarialnej zwrot poniesionych przez skarżącą koszów postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wziął pod uwagę treść art. 70 ustawy - Prawo o notariacie.