II SAB/Wa 85/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.G. z dnia 27 stycznia 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.G. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 27 stycznia 2013 r., wniesionym wraz ze skargą za pośrednictwem organu, S.G. wystąpił o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W treści formularza wniosku skarżący oświadczył, że w gospodarstwie domowym prowadzonym wspólnie z żoną i pełnoletnim synem dochód miesięczny wynosi 0,00 zł. Podał, że nie posiada żadnego źródła dochodu od 1 czerwca 1998 r., natomiast żona i syn są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. Wedle oświadczenia, rodzina skarżącego nie posiada żadnych oszczędności, nie posiada nieruchomości ani innego majątku. Jednocześnie skarżący wskazał, że posiada wierzytelność pieniężną należną od Skarbu Państwa w wysokości 30.000 zł, lecz utracił ją w wyniku postępowania przed sądem powszechnym . Nadto wskazał, że wskutek prowadzonego postępowania egzekucyjnego został wpisany do rejestru dłużników niewypłacalnych. Do wniosku skarżący nie dołączył jakichkolwiek dokumentów potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku. Z tego powodu, w piśmie z dnia 11 marca 2013 r., skarżący został wezwany do złożenia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych poświadczających dochody, stan majątkowy oraz możliwości płatnicze, a w szczególności: wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym za ten okres, oświadczenia o aktualnym źródle utrzymania skarżącego i jego rodziny, dokumentów urzędowych wskazujących przyczyny nieosiagania dochodu przez skarżącego oraz zaświadczeń o przyznanym statusie bezrobotnego żonie i synowi, aktualnych dokumentów potwierdzających wysokość zobowiązań pieniężnych, których skarżący jest stroną, a także aktualnego odpisu z rejestru dłużników niewypłacalnych oraz dokumentów potwierdzających okoliczność prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania egzekucyjnego. Wezwanie zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu 2 kwietnia 2013 r. W terminie otwartym do wykonania powyższego wezwania, w dniu 9 kwietnia 2013 r., skarżący złożył do akt pismo, w którym zakwestionował zasadność wezwania. Skarżący nie złożył żadnych innych, dalszych pism procesowych ani dokumentów źródłowych, do których przedstawienia został wezwany. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy należało rozpoznać w oparciu o oświadczenie skarżącego zamieszczone w formularzu wniosku. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa) zatytułowanym "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263 ppsa). Otóż, w myśl art. 246 § 1 ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "osoba ta wykaże" oznacza zatem, że to na wnioskodawcy, czyli osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek podania tych danych (w postaci oświadczeń oraz dokumentów źródłowych), które w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości pozwolą na ustalenie jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Co więcej, obowiązek ten w sposób jednoznaczny ustawodawca sprecyzował w art. 255 ppsa otwierając sądom administracyjnym możliwość żądania od wnioskodawców uzupełnienia niewystarczającego lub budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i nakładając na wnioskodawców obowiązek wykonania tych wezwań ("strona jest obowiązana na wezwanie (...)"). Jednocześnie należy zauważyć, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie bada się sytuacji majątkowej wnioskodawcy tylko w granicach jego zdolności zarobkowych, czy możliwości płatniczych, lecz dokonuje się tej oceny na tle sytuacji majątkowej w gospodarstwie domowym skarżącego, czyli bierze się też pod uwagę sytuację majątkową i możliwości płatnicze wszystkich osób pozostających wraz ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Natomiast to skarżący w składanym formularzu wniosku ma obowiązek zamieścić tego rodzaju dane w takim właśnie, szerokim zakresie lub uzupełnić je w przypadku, gdy są one niewystarczające lub budzą wątpliwości. Ustawodawca dał temu wyraz w treści art. 252 § 1 ppsa stwierdzając, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz stanie rodzinnym. W niniejszej sprawie skarżący nie uzupełnił niewystarczających danych zamieszczonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a w konsekwencji złożone oświadczenie nie pozwala na ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Z oświadczenia tego nie wynika bowiem z czego utrzymują się trzy dorosłe osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym w sytuacji, gdy, wedle oświadczenia, żadna z nich nie osiąga żadnego dochodu, a wniosek nie zawiera informacji o przyznanych tym osobom świadczeniach socjalnych. Jednocześnie skarżący odstąpił od wyjaśnienia przyczyn, z powodu których osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowym pozostają bez pracy lub nie mogą jej podjąć. W tym zakresie skarżący nie przedstawił ani zaświadczeń o przyznanym statusie bezrobotnego żonie i synowi, ani też nie złożył jakichkolwiek dokumentów, które wskazywałyby na przyczyny braku dochodu po jego stronie (np. orzeczenie o niezdolności do pracy). W oparciu o samo oświadczenie nie można też ustalić jaka jest łączna kwota zobowiązań pieniężnych obciążających skarżącego i jego rodzinę i czy, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości i z jakich źródeł, są one spłacane. W rezultacie, skarżący nie wykazał, przesłanek wymaganych treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 252 § 2 i art. 255 ppsa, postanowiono, jak w sentencji.