II SAB/Wa 86/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Janusz Walawski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M.K. na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 27 maja 2015 r. 1. stwierdza, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, 4. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego M.K. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] maja 2015 r. (data stempla pocztowego) M.K. złożył do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (GIODO) skargę na przetwarzanie danych osobowych przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. Strona zakwestionowała przesyłanie mu przez Spółkę na adres skrzynki pocztowej informacji o charakterze handlowym (tzw. spam), jak również niespełnienie wobec niego obowiązku informacyjnego. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. organ zwrócił się do Spółki żądając złożenia wyjaśnień w zakresie podnoszonych w skardze zarzutów, o czym wnioskodawca został poinformowany odrębnym pismem z tej samej daty. Spółka udzieliła organowi wyjaśnień w dniu [...] sierpnia 2015 r. Wobec braku działań organu, pismem z dnia [...] listopada 2015 r. M.K. złożył, na podstawie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23); zwanej dalej k.p.a., wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez niezałatwienie sprawy w terminie. Następnie GIODO w dniu [...] grudnia 2015 r. wystąpił do Spółki z wezwaniem do złożenia dodatkowych wyjaśnień, o czym M.K. został poinformowany pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. Po udzieleniu przez Spółkę w dniu [...] grudnia 2015 r. wyjaśnień organ pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. poinformował strony, że zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał jest wystraczający do wydania decyzji administracyjnej pouczając o przysługujących im uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 i art. 73 § 1 k.p.a. W dniu [...] grudnia 2015 r. (data stempla pocztowego) M.K. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez GIODO w przedmiocie rozpoznania wniosku (skargi) z dnia [...] maja 2015 r. o przetwarzanie danych osobowych. Skarżący wskazał, że pomimo upływu sześciu miesięcy od złożenia skargi, GIODO nie wydał rozstrzygnięcia, przez co dopuścił się bezczynności i przewlekłości postępowania. Wniósł o: zobowiązanie organu do załatwienia skargi, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego postępowania, a także, że miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. w związku z uwzględnieniem skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wnoszący skargę podkreślił, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości postępowania, bowiem dopiero pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r., a zatem po upływie 2 miesięcy od momentu wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. [...] czerwca 2015 r., podjął pierwsze czynności w sprawie zwracając się do Spółki w celu uzyskania wyjaśnień. Następnie zaś po wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. poinformował, że w dniu [...] sierpnia 2015 r. wpłynęły wyjaśnienia od Spółki, jednak z uwagi, ze są one niewystarczające organ ponownie zwrócił się do tego podmiotu w celu uzyskania kolejnych wyjaśnień. W odpowiedzi na skargę GIODO wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że w toku postępowania administracyjnego podejmował wszelkie przewidziane prawem czynności bez zbędnej zwłoki, o czym skarżący był informowany. Zaznaczył, że niezwłocznie po nadesłaniu zwrotnych potwierdzeń odbioru pism z dnia [...] stycznia 2016 r. informujących strony postępowania o ich uprawnieniach i upływie wskazanego w nich terminu zostanie wydana decyzja administracyjna w przedmiotowej sprawie. Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. organ przesłał do Sądu decyzję administracyjną z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] odmawiającą uwzględnienia wniosku M.K. na przetwarzanie danych osobowych przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest dopuszczalna, bowiem przed jej wniesieniem M.K. pismem z dnia [...] listopada 2015 r. wystąpił z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Sąd stwierdził jednocześnie, że skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.); zwanej dalej P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl zaś art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości, że w dniu wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, tj. [...] grudnia 2015 r., terminy określone w art. 35 § 3 k.p.a. upłynęły, zaś postępowanie ze skargi M.K. z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych nie zostało zakończone w wymaganej przez przepisy prawa formie. Przyjmując nawet, że sprawa ta miała charakter szczególnie skomplikowany, jest bezsporne, że organ nie zakończył postępowania w terminie 2 miesięcy od dnia wpływu pisma z dnia [...] maja 2015 r. wszczynającego postępowanie. Postępowanie administracyjne nie zostało zakończone decyzją także do dnia wniesienia skargi do Sądu na bezczynność organu w tej sprawie, a zatem skarga była zasadna w dniu jej wniesienia. Nie ulega wątpliwości zatem, że organ dopuścił się bezczynności. Okoliczność, że GIODO wydał decyzję w sprawie ze skargi M.K. w dniu [...] kwietnia 2016 r., a zatem przed rozpoznaniem sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie zmienia ustalenia Sądu w tym zakresie. Wydanie decyzji administracyjnej po wniesieniu skargi na bezczynność organu powoduje jedynie, że Sąd nie ma już podstaw, aby zobowiązać organ do rozpatrzenia skargi w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. Powyższa okoliczność nie czyni natomiast w stanie faktycznym tej sprawy skargi na bezczynność bezzasadną. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność GIODO miała w niniejszej sprawie charakter rażącego naruszenia prawa. Od dnia złożenia przez M.K. do GIODO skargi z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych do dnia zakończenia postępowania decyzją administracyjną minęło 10 miesięcy. Uchybienie przepisowi art. 35 § 3 k.p.a. jest oczywiste i nie jest usprawiedliwione okolicznościami sprawy. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ dysponując już w dniu [...] czerwca 2015 r. skargą M.K. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych, po ponad dwóch miesiącach, tj. w dniu [...] sierpnia 2015 r. wystosował do Spółki wezwanie do złożenia wyjaśnień. Spółka udzieliła odpowiedzi w dniu [...] sierpnia 2015 r. Od tego dnia do dnia [...] listopada 2015 r., kiedy to skarżący wystąpił z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, minęło ponad dwa i pół miesiąca. W tym czasie nie były podejmowane żadne czynności w sprawie. Dopiero pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. organ poinformował M.K., że ponownie zwrócił się do Spółki w celu uzyskania stosownych wyjaśnień. Zostały one złożone do organu w dniu [...] grudnia 2015 r. Następnie pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. GIODO przesłało do stron informację o zgromadzeniu materiału dowodowego i prawach wynikających z art. 10 k.p.a., a po prawie trzech miesiącach, tj. w dniu [...] kwietnia 2016 r. wydało decyzję administracyjną. W ocenie Sądu zarówno czas trwania postępowania ze skargi M.K. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych, tj. 10 miesięcy, jak i brak po stronie organu w toku trwania postępowania zintensyfikowanych działań, które wskazywałyby jednoznacznie, że faktycznie zmierzał do jak najszybszego zakończenia postępowania, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania, a także niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a., bowiem w toku całego postępowania nie zawiadamiał strony o przyczynach zwłoki powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, że bezczynność organu w tej sprawie miała charakter rażącego naruszenia prawa. Nie chodzi przy tym o samo rażące naruszenie art. 35 § 3 k.p.a., który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego, czy przepisu art. 12 k.p.a. statuującego zasadę szybkości postępowania, które to uchybienia są oczywiste, ale przede wszystkim o rażące naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 36 k.p.a. Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Nałożony przez ustawodawcę na organ obowiązek stania w toku postępowania na straży praworządności (art. 7 k.p.a.) oznacza konieczność podejmowania wszelkich działań w celu należytego rozpatrzenia sprawy. Sąd te twierdzenia organu w pełni podziela. Tym niemniej, w niniejszej sprawie, poza pismami do Spółki z dnia [...] sierpnia 2015 r. i [...] grudnia 2015 r. żadnych innych czynności wyjaśniających w istocie nie podjęto. W aktach postępowania administracyjnego brak jest też uzasadnienia dla rozpatrywania skargi M.K. z dnia [...] maja 2015 r. od momentu poinformowania stron pismami z dnia [...] stycznia 2016 r. o zakończeniu postępowania do wydania decyzji administracyjnej w dniu [...] kwietnia 2016 r. przez dwa i pół miesiąca. Sąd nie stwierdził podstaw do przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. i wniosek w tym zakresie oddalił. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego ma charakter prewencyjny i kompensacyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie środka odwoławczego, czy też, jak w niniejszej sprawie, zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności. Powinien być zatem stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mógłby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodzi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Orzeczenie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd oparł, na przepisie art. 149 § 2 P.p.s.a. Do kosztów postępowania niezbędnych do dochodzenia praw Sąd zaliczył uiszczony przez skarżącego wpis sądowy w wysokości 100 zł i na podstawie art. 200 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 4 wyroku. W niniejszej sprawie Sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.