II SAB/Wa 89/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi E. S. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 2 stycznia 2007 r. postanawia 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić ustanowienia radcy prawnego E. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 2 stycznia 2007 r. dotyczącego stosunku pracy. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej również ppsa, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Koszty sądowe obejmują zarówno opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) jak i zwrot wydatków (art. 211 w zw. z art. 212 § 1 powołanej ustawy). Na mocy powołanego przepisu skarżący z mocy prawa zwolniony jest w niniejszej sprawie od ponoszenia kosztów sądowych w toku całego postępowania, a zatem zarówno przed sądem pierwszej instancji - Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jak i sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z tym, wniosek w tym zakresie nie podlega ocenie z punktu widzenia spełnienia przesłanek określonych w ustawie i podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. d ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w punkcie 1 postanowienia. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego wskazać należy, iż zgodnie z art. 262 powołanej wyżej ustawy, przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi tylko ustanowienie radcy prawnego, przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ppsa). Skarżąc podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jako majątek wymienił drewniany dom o powierzchni 60 m2 , wybudowany w 1906 r. oraz stare budynki gospodarskie. Wnioskodawca prowadzi 17 ha gospodarstwo rolne. Podał, że w w 2006 r. wystąpiła katastrofalna w skutkach susza, która spowodowała obniżenie plonów o 70-80%, a skarżący zmuszony był zwrócić się o pomoc do opieki społecznej, skąd w I 2007 r. uzyskał jednorazowo kwotę 500 zł zasiłku celowego. Podał też, że orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS uznany został za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym w okresie od grudnia [...] r. do grudnia [...] r., co spowodowało, że musi zlecać wykonywanie najcięższych prac polowych innym osobom i ponosić z tego tytułu koszty ich wynagrodzenia. Oświadczył, że jego stały miesięczny dochód wynosi 700 zł i kwotę tę uzyskuje ze sprzedaży mleka. W formularzu wniosku wskazał, że w 2005 i 2006 r. był stroną dwóch postępowań sądowych i prowadzone jest w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne na kwotę ponad 6.200 zł. Poniósł też inne koszty i opłaty sądowe w kwocie 1.000 zł. Skarżący wezwany pismem z dnia 6 września 2007 r. do nadesłania kopii dokumentów potwierdzających fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz poniesionych opłat sądowych nadesłał: kopię zawiadomienia komornika sądowego z dnia [...] sierpnia 2006 r. o wszczęciu egzekucji na kwotę ponad 3.000 zł, a także postanowienie komornika sądowego z dnia [...] grudnia 2006 r., w innej sprawie, ustalające koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji w wysokości 2.179 zł. oraz wezwanie z dnia [...] marca 2007 r. do dokonania potrąceń z renty lub emerytury skierowane przez komornika sądowego do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W związku z koniecznością dokonania pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, wezwany został on do nadesłania m.in.: oświadczenia, czy postępowania egzekucyjne, których dotyczą nadesłane kopie dokumentów, zostały zakończone, czy też są w toku; oświadczenia, jakiej wysokości należność jest aktualnie przedmiotem postępowania egzekucyjnego; oświadczenia, czy uzyskuje dopłaty bezpośrednie lub korzysta z innych form wsparcia z tytułu uprawy gruntów rolnych (należało podać ich wysokość) oraz wyciągu z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (wrzesień 2007, sierpień 2007 i lipiec 2007 r.). W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że nadal prowadzone jest w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne na kwotę około 6.000 zł. Na wezwanie Sądu podał, że w 2007 r. uzyskał dopłatę bezpośrednią do gruntów w wysokości [...] zł. Wskazał, że kwota ta przeznaczona została na zakup środków do produkcji rolnej, paliwo do ciągnika, nawozy i środki ochrony roślin, usługi wykonane przez inne osoby. Załączył kopie faktur na zakup oleju napędowego na kwotę 1081,15 zł we wrześniu 2007 r., oraz ok. 210 zł w październiku 2007, przedłożył też kopię faktury z dnia 28 września 2007 r. na zakup nawozów i środków ochrony w wysokości 2.771 zł. Jako stałe miesięczne wydatki wskazał: opłatę za telefon –ok. 130-180 zł (przedłożył kopie faktur za miesiąc czerwiec 2007 r. – 188,43 zł, sierpień 2007 r. – 126,11 zł, wrzesień 2007 r. – 138,48 zł) oraz opłatę za energię: w lipcu 2007 r. - 66,10, w sierpniu 2007 r. - 65,27 zł i we wrześniu 2007 r. – 65,27 zł (załączył kopię dowodu opłaty). Skarżący był poinformowany o konieczności wyjaśnienia wątpliwości, co do jego sytuacji majątkowej, w tym dokonania ustaleń, czy w istocie jedynym jego źródłem utrzymania jest kwota 700 zł, w sytuacji, gdy ponosi również stale koszty wynagradzania pracowników, którym zleca wykonywanie cięższych prac. Nadto, z nadesłanych dokumentów wynikało, że skarżący uzyskuje z KRUS rentę lub emeryturę. Wnioskodawca nie nadesłał wyciągu z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Nie złożył też żadnego oświadczenia w tym zakresie. Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji przedstawionych przez stronę. Sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzania z urzędu postępowania w celu uzyskania odpowiednich dokumentów poświadczających rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wnioskodawca powinien być zatem zainteresowany udokumentowaniem swojej sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów zastępstwa prawnego. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Choć w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że jedynym jego dochodem jest kwota 700 zł ze sprzedaży mleka, ustalono następnie, że uzyskuje również dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych w wysokości [...] zł. Z całości materiałów zgromadzonych w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy jednoznacznie wynika również, że strona prowadzi produkcję rolną (zbiory kukurydzy). Wątpliwości, co do rzeczywistej wysokości dochodów powstały również po załączeniu kopii wezwania do dokonywania potrąceń z renty lub emerytury. Skarżący nie wskazał bowiem, aby tego rodzaju świadczenie uzyskiwał. Wnioskodawca nie nadesłał na wezwanie wyciągu z konta bankowego z okresu ostatnich 3 miesięcy, co pozwalałoby stwierdzić, czy istotnie nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Posiadanie zaś takiego rachunku bankowego przez osobę prowadzącą gospodarstwo rolne i uzyskującą środki z tytułu dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych jest niewątpliwe. Podkreślenia wymaga, że dla oceny, czy spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy niezbędne jest przede wszystkim ustalenie, jaki jest rzeczywisty miesięczny dochód wnioskodawcy. Dopiero bowiem w odniesieniu do tego dochodu można czynić ustalenia, po uwzględnieniu stałych miesięcznych wydatków, jaką kwotą dysponuje wnioskodawca. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, co jest warunkiem przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt. 2 postanowienia.