II SAB/Wa 902/15

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Lucyna Picho po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2016 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. J. S. po otrzymaniu w niniejszej sprawie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi, w wysokości 100 zł (k-7), złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (k-16), który następnie sprecyzował w urzędowym formularzu PPF jako wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 2 listopada 2015 r., pozostawiono ów wniosek bez rozpoznania. W następstwie złożonego kolejnego wniosku referendarz sądowy postanowieniem z dnia 30 listopada 2015 r., odmówił jego uwzględnienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu złożonego przez stronę sprzeciwu postanowieniem z dnia 20 stycznia 2016 r., również odmówił przyznania prawa pomocy (k- 41). Następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 lutego 2016 r., oddalił zażalenie wniesione przez stronę od postanowienia z dnia 20 stycznia 2016 r. wskazując, że sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, ponadto zaakcentował rozległą działalność skargową skarżącego. W dniu 16 marca 2016 r., W. S. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie trzeci wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w tym zwolnienie od opłaty od skargi. Wskazał, iż jego sytuacja materialna i życiowa istotnie się zmieniła. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, zięciem, synową i wnukami. Oświadczył, że na dochody rodziny składają się miesięcznie: emerytura rolnicze w kwocie [...] zł oraz [...] zł jego żony i zasiłki rodzinne na dzieci – w łącznej wysokości [...] zł, i dochód z gospodarstwa w wysokości [...] zł. Łączny dochód w gospodarstwie domowym wynosi zatem [...] zł brutto miesięcznie. Wskazał, że posiada dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowego na potrzeby podatku gruntowego, w tym [...] ha lasu). Jednocześnie stwierdził, że gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu, a uzyskiwane plony przeznaczane są w całości na potrzeby rodziny. Również posiadany las nie zapewnia dodatkowych dochodów, ale jest z niego pozyskiwane drewno na opał. Podniósł, że rodzina ponosi następujące wydatki: ubezpieczenie budynków – [...] zł rocznie, opłata za telefon ok. [...] zł miesięcznie, zakup węgla ok. [...] zł rocznie, wywóz nieczystości ok. [...] zł rocznie, wywóz śmieci ok. [...] zł miesięcznie, opłacenie podatków od gruntów i budynków – [...] zł rocznie, sczepienie psów [...] zł rocznie, przegląd kominiarski ok. [...] zł rocznie, dojazdy do szkoły ok. [...] zł miesięcznie. Do wniosku skarżący dołączył dokumentację dotyczącą stanu majątkowego rodziny w tym decyzję potwierdzającą pobieranie zasiłków, decyzję w sprawie wymiaru podatku rolnego, dokumenty potwierdzające wydatki na opłaty, oraz dokumentację medyczną po przebytym przez syna zawale serca i dowód poniesienia związanych ze stanem chorobowym wydatków. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej powołana jako p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Należy podkreślić, iż przyznanie przez Sąd prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być uzasadnione sytuacją majątkową strony żyjącej w ubóstwie. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowymi wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Prawo dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia od kosztów sądowych. Należy również zwrócić uwagę, że obecnie rozpatrywany wniosek jest trzecim z kolei wnioskiem J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu utrzymującego w mocy orzeczenie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie m. in. zwolnienia od kosztów sądowych, skarżący złożył kolejny wniosek w tym zakresie, co sprawia, że podlega on rozpoznaniu w warunkach art. 165 p.p.s.a., który daje możliwość uchylenia bądź zmiany postanowienia niekończącego postępowanie (nawet prawomocnego) wskutek zmiany okoliczności sprawy. Porównując zatem złożone wnioski, pod kątem informacji w nich zawartych, należy zauważyć, że brak jest w ich treści jakichkolwiek różnic w opisie sytuacji majątkowo – rodzinnej skarżącego. Jedyna różnica dotyczy zakresu żądania skarżącego i nowej okoliczności jaką jest przebyty przez syna wnioskodawcy W. S. zawał. Zatem należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżącego nie uległa, ani istotnej zmianie, ani pogorszeniu, dochody rodziny utrzymują się na podobnym poziomie czyli w kwocie [...] zł, skarżący ma zapewnione potrzeby bytowe mieszka w domu, o powierzchni [...] m² rodzina utrzymuje się z nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowego na potrzeby podatku gruntowego, w tym [...] ha lasu), która, jak wynika z oświadczenia, zaspakaja bieżące potrzeby rodziny. W ocenie referendarza sądowego należy stwierdzać, że wnioskodawca nie wykazał, iż w sprawie zaszły jakiekolwiek zmiany w zakresie jego stanu majątkowego – poza wydatkiem na leczenie syna po zawale serca, a zatem nie doszło również do doszło zmiany okoliczności sprawy, która uzasadniałaby uwzględnienie wniosku o częściowe przyznanie prawa pomocy. Wykazany stan majątkowy wskazuje, że J. S. nie żyje z rodziną w ubóstwie i jest w stanie opłacić koszty postępowania w sprawie. W związku z powyższym, referendarz sądowy na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.