II SAB/Wa 95/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2016 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku D. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi D. J. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: odmówić D. J. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. D. J., po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 100 zł, złożył w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. Skarżący podał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z małoletnim synem, a na dochód rodziny składa się jedynie jego wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 3.050 zł netto. Natomiast do stałych koniecznych wydatków zaliczył: spłatę rat kredytu mieszkaniowego w wysokości 700 zł miesięcznie, opłaty za mieszkanie w kwocie około 200 zł oraz koszty utrzymania dziecka w wysokości około 750 zł miesięcznie. Jednocześnie oświadczył, że jest zadłużony z tytułu opłat za mieszkanie do spółdzielni, za wodę i za gaz, nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. W celu ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony, wnioskodawca został wezwany do nadesłania - w terminie 7 dni - dokumentów i oświadczeń, wskazujących na jego sytuację finansową. W odpowiedzi na wezwanie, przy piśmie nadesłanym do Sądu w dniu 27 kwietnia 2016 r., skarżący złożył: - kserokopię pisma ze spółdzielni mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2015 r., z którego wynika, że na koncie lokalu mieszkalnego na dzień [...] kwietnia 2015 r. widniało zadłużenie na kwotę 1.998,59 zł, - fakturę VAT z dnia [...] kwietnia 2016 r., z której wynika, że na dzień [...] kwietnia 2016 r. zaległość w opłatach za wodę wynosiła 123,93 zł. Natomiast do pisma, które wpłynęło do Sądu w dniu 5 maja 2016 r., wnioskodawca załączył informację ze spółdzielni mieszkaniowej, że zaległości w opłatach za mieszkanie na dzień [...] kwietnia 2016 r. wynosiły 1.290,25 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy podkreślić, iż udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Prawo dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Zgodnie z art. 255 cytowanej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę, bowiem to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania, iż jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Wnioskodawca powinien być zatem zainteresowany przedłożeniem wszelkich dokumentów, które poświadczają jego sytuację materialną i możliwości płatnicze. Rzeczywista sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie może budzić żadnych wątpliwości. Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący posiada stałe dochody, przekraczające najniższe świadczenia, w wysokości 3.050 zł netto. Stałe koszty utrzymania rodziny, które strona wykazała, wynoszą 1.650 zł. Wnioskodawca złożył dokumenty, z których wynika, że zalega z opłatami za wodę - na kwotę 123,93 zł (na dzień [...] kwietnia 2016 r.) oraz za mieszkanie - w wysokości 1.290,25 zł (na dzień [...] kwietnia 2016 r.), natomiast nie złożył innych dokumentów, wymaganych do oceny jego sytuacji finansowej, w tym takich, z których wynika aktualna wysokość dochodów oraz bieżąca sytuacja na posiadanych rachunkach bankowych (brak wyciągów z rachunków bankowych). Jak wskazuje się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezdomnym, bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (granice ubóstwa). Należy jednocześnie podkreślić, że skarżący jest obowiązany uiścić wpis sądowy od skargi, który wynosi 100 zł. W związku z powyższym, wobec stałych dochodów strony, przekraczających 3.000 zł netto (zgodnie z oświadczeniem zawartym w formularzu) oraz braku wystarczających danych do ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej rodziny należało uznać, że wnioskodawca nie wykazał w niniejszej sprawie, iż nie jest w stanie uiścić 100 zł tytułem wpisu sądowego od wniesionej skargi, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i syna. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255, art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.