II SAB/Wa 950/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi J. S. na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 27 czerwca 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia utrzymać w mocy postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2016 r. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału II z 18 lutego 2016 r. wzywające J. S. do wykonania zarządzenia z 1 października 2015 r. w sprawie uiszczenia wpisu sądowego od skargi Skarżący złożył ponownie w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu sądowego z uwagi na istotną zmianę sytuacji materialnej i życiowej. Skarżący po raz pierwszy złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. Wniosek ten został pozostawiony bez rozpoznania. Następnie, po rozpoznaniu ponownego wniosku z 23 listopada 2015 r. postanowieniem z 2 grudnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania J. S. prawa pomocy w żądanym zakresie, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprzeciwu, postanowieniem z 14 stycznia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy z 29 lutego 2016 r. Skarżący wskazał okoliczności podniesione w formularzu PPF z 19 listopada 2015 r., a nadto oświadczył, że u Jego syna stwierdzono ostatnio poważną wadę serca, co oznacza, że jest On praktycznie niezdolny do pracy w gospodarstwie i musi być pod stałą kontrolą lekarzy. Jednocześnie podał, że kolejna wizyta u kardiologa w ramach NFZ została wyznaczona za 6 miesięcy, a koszt prywatnej wizyty wynosi 150 zł. Do wniosku Skarżący dołączył kserokopie dokumentacji dotyczącej stanu majątkowego rodziny, kserokopie dokumentów potwierdzających wydatki na opłaty oraz kserokopie dokumentacji medycznej syna, w tym m.in. paragonu fiskalnego za konsultacją u kardiologa na kwotę 150 zł z 29 stycznia 2016 r., zwolnień lekarskich syna z 26 stycznia 2016 r. i z 15 lutego 2016 r., karty informacyjnej pobytu syna na oddziale chorób wewnętrznych, wyciągu z konta bankowego synowej za grudzień 2015 r., odcinków emerytury swojej i żony, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, decyzji Wójta Gminy K. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego z [...] lutego 2015 r. oraz decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego, decyzji Wójta Gminy K. z [...] listopada 2014 r. o pobieranych zasiłkach na dzieci. Od ww. postanowienia Skarżący wniósł sprzeciw nie zgadzając się ze stanowiskiem w zakresie braku zmiany sytuacji majątkowej, ponieważ choroba syna uniemożliwiła Mu faktycznie pracę, nadto ostatnio przebyty zawał serca wyeliminował Go całkowicie z pracy w gospodarstwie. Podkreślił również fakt obecnego zadłużenia oraz zmianę przepisów, która ograniczyła obecnie sprzedaż ziemi rolnej. Do pisma załączył kserokopię zwolnienia lekarskiego syna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym i obejmować tylko częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w tym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz"; autorzy: Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek; wydanie II, Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Prawo do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia (również częściowego) od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Jak wskazuje się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Jego celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. W ocenie Sądu referendarz sądowy zasadnie przyjął, że obecnie rozpatrywany wniosek jest kolejnym wnioskiem Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie, a to z kolei oznacza, że podlega on rozpoznaniu w oparciu o art. 165 P.p.s.a., który daje możliwość uchylenia bądź zmiany postanowienia niekończącego postępowanie (nawet prawomocnego) wskutek zmiany okoliczności sprawy. Słusznie zauważył referendarz sądowy, iż z porównania złożonych przez Skarżącego w niniejszej sprawie wniosków o przyznanie prawa pomocy nie wynika, aby w okresie pomiędzy złożeniem wniosku z 23 listopada 2015 r. a przedmiotowym wnioskiem z 29 lutego 2016 r. zaszły takie zmiany w sytuacji finansowej Skarżącego, które by uzasadniały zmianę prawomocnego orzeczenia wydanego w niniejszej sprawie w zakresie prawa pomocy. Jedyna różnica dotyczy nowej okoliczności, jaką jest przebyty przez syna Skarżącego zawał. Zatem należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa Skarżącego nie uległa ani istotnej zmianie, ani pogorszeniu, dochody rodziny utrzymują się na podobnym poziomie czyli w kwocie 3891,53 zł, syn Skarżącego jest właścicielem domu, w którym mieszka również Skarżący, o powierzchni 200 m² oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 10,8845 ha (5,1755 ha przeliczeniowego na potrzeby podatku gruntowego, w tym 1,6 ha lasu), która, jak wynika z oświadczenia, zaspakaja bieżące potrzeby rodziny. Uzasadnione zatem jest stwierdzenie, że Skarżący nie wykazał, iż w sprawie zaszły jakiekolwiek zmiany w zakresie jego stanu majątkowego – poza wydatkiem na leczenie syna po zawale, a zatem nie doszło również do zmiany okoliczności sprawy, która uzasadniałaby uwzględnienie wniosku o częściowe przyznanie prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego należy utrzymać w mocy. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 i art. 165 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.