II SAB/Wa 96/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Piotr Borowiecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skargi M. P. przedstawiciela ustawowego małoletniej H. P. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie świadectwa ukończenia szkoły 1. zobowiązuje Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] do rozpoznania wniosku M. P. z dnia [...] lipca 2015 r. w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Dyrektorowi Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] grzywnę w wysokości 200 zł (słownie: dwieście złotych); 4. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] na rzecz M. P. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2015 r. M. P. przedstawiciel ustawowy małoletniej H. P. zwróciła się Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] o skorygowanie świadectwa szkolnego poprzez uzupełnienie go o zapis jej udziału w Finałach Ogólnopolskich [...]. Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w odpowiedzi z dnia [...] lipca 2015 r. poinformował wnioskodawczynię, że w związku z reprezentowaniem szkoły w zawodach sportowych w poprzednich latach corocznie przez H. P. na świadectwie promocyjnym umieszczano wpis o jej szczególnych osiągnięciach. W roku szkolnym 2014/2015 umieszczono taki wpis pomyłkowo (bez udokumentowanego potwierdzenia udziału uczennicy w zawodach Ogólnopolskich [...] jako reprezentantki Szkoły Podstawowej nr [...] w [...]). W związku z tym dokonano korekty na świadectwie ukończenia szkoły podstawowej zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 893, z późn. zm.). Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. wnioskodawczyni złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez niezałatwienie sprawy w terminie i wydanie poprawnego świadectwa ukończenia szkoły. Pismem z dnia 20 listopada 2017 r. M. P. przedstawiciel ustawowy małoletniej H. P. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2015 r. o wydanie świadectwa ukończenia szkoły. Wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania przedmiotowego wniosku poprzez sporządzenie poprawnego świadectwa ukończenia szkoły, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. M. P. podała, że Dyrektor Szkoły pozostaje w bezczynności, bowiem pomimo upływu terminów określonych w art. 35 i art. 36 K.p.a. oraz wezwania do usunięcia naruszenia prawa jej wniosek o wydanie prawidłowo wypełnionego świadectwa ukończenia szkoły do dnia wniesienia skargi nie został rozpatrzony. Wskazała, że w dniu 25 czerwca 2015 r. otrzymała świadectwo ukończenia szkoły córki, na którym znalazł się zapis "finalistka Ogólnopolskich [...]". Zaznaczyła, że w związku z nieprecyzyjnością zapisu, w uzgodnieniu z wychowawczynią klasy ustaliła, że zostanie on skorygowany poprzez rozwinięcie skrótu "[...]" ([...]). Odbierając jednak w dniu 26 czerwca 2015 r. świadectwo szkolne córki wskazała, że zapis o udziale w Finałach Ogólnopolskich [...] został całkowicie usunięty. W jej ocenie odpowiedź organu z dnia [...] lipca 2015 r. nie zawierała rozstrzygnięcia w przedmiocie jej wniosku. Zwróciła uwagę na całkowitą bezzasadność przekazanego stanowiska, które abstrahuje zarówno od treści przepisów prawa, jak i od ustalonego we własnym zakresie stanu faktycznego. Podkreśliła, że zgodnie z pkt 13 ppkt 1 Informacji ogólnych - załącznika nr 1 do powyższego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 maja 2010 r. (w treści udzielonej odpowiedzi na wniosek organ wskazał nieobowiązującą wersję rozporządzenia) na świadectwach szkolnych promocyjnych i świadectwach ukończenia szkoły, w części dotyczącej szczególnych osiągnięć ucznia, odnotowuje się uzyskane wysokie miejsca - nagradzane lub honorowane zwycięskim tytułem - w zawodach wiedzy, artystycznych i sportowych organizowanych przez kuratora oświaty albo organizowanych co najmniej na szczeblu powiatowym przez inne podmioty działające na terenie szkół. Wyjaśniła, że córka uczestniczyła w finałach Ogólnopolskich "[...]" od sezonu 2011-2012 r. - do 2014 -2015 reprezentując Powiat [...]. W pierwszej kolejności, czego Dyrektor Szkoły nie kwestionuje, udział w takich zawodach stanowi osiągnięcie kwalifikujące się do odnotowania na świadectwie (szczebel krajowy -szczebel powiatowy). Od 2012 r. na świadectwach promocyjnych córki był corocznie odnotowywany wśród osiągnięć jej udział w niniejszych finałach. Co istotne, udział dokumentowany był w ten sam sposób co we wszystkich analizowanych latach. Nagle w 2015 r. okazało się, że w opinii Dyrektora Szkoły udział córki w zawodach Ogólnopolskich [...] nie został udokumentowany w sposób wystarczający. Postawa organu jest tym bardziej niezrozumiała, że wniosek z dnia [...] lipca 2015 r. dotyczył świadectwa ukończenia szkoły, o którym mowa w § 7 rozporządzenia, a nie kolejnego świadectwa promocyjnego do następnej klasy. Skoro zatem świadectwo ukończenia szkoły dokumentuje proces edukacji ucznia w okresie uczęszczania do szkoły podstawowej, to osiągnięcia na świadectwie ukończenia szkoły powinny zostać odnotowane w kontekście całego procesu dydaktycznego w szkole, nie zaś jedynie w ostatnim roku nauki. Jeżeli zatem na świadectwach promocyjnych z klas 2012 - 2014 odnotowano dane osiągnięcie, to ich brak na świadectwie ukończenia szkoły jest oczywiście wadliwe. Nie sposób również zgodzić się z twierdzeniem Dyrektora Szkoły zawartym w odpowiedzi z dnia [...] lipca 2015 r., w którym podano, że "umieszczono taki wpis pomyłkowo (bez udokumentowanego potwierdzenia udziału uczennicy w zawodach Ogólnopolskich [...], jako reprezentantki SP [...] w [...])". Skarżąca wskazała, że abstrahując od faktu, że reprezentowanie Szkoły i Powiatu [...] wynika z formuły zawodów oraz stosownych zaświadczeń, należy stwierdzić, że przedstawione stanowisko jest sprzeczne z treścią rozporządzenia. Trudno bowiem znaleźć normę prawną, która nakazuje w kontekście osiągnięć sportowych ucznia reprezentować Szkołę. Treść powołanego wyżej pkt 13 ppkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia wskazuje wyłącznie, że osiągnięciem odnotowywanym na świadectwie jest osiągnięcie w zawodach sportowych organizowanych przez kuratora oświaty albo organizowanych co najmniej na szczeblu powiatowym przez inne podmioty działające na terenie szkół. Zwróciła uwagę, że Szkoła honorowała wskazane zawody sportowe jako uzasadnione do odnotowania na świadectwie przez lata, aby w roku jej ukończenia przez uczennicę odmówić stosownej adnotacji z przyczyn określanych jako formalne, w sytuacji, gdy okoliczności faktyczne w niniejszym zakresie nie uległy zmianie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że nie pozostaje w bezczynności, bowiem niezwłocznie, tj. w ciągu 6 dni, udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej. Ponadto zaznaczył, że zgodnie z prawem na świadectwie wpisuje się osiągnięcia udokumentowane do dnia rady pedagogicznej zatwierdzającej, tj. do dnia 18 czerwca 2015 r. Zapis, o którym mowa "udział w Finałach Ogólnopolskich [...]" został umieszczony przez wychowawcę bezprawnie. Wychowawczyni nie posiadała żadnego dokumentu potwierdzającego to osiągniecie. Organ podkreślił, że kiedy zgłosiła uwagę rodzica dotyczącą nieprawidłowości zapisu, przypomniano jej, że treść zapisu powinna być zgodna z posiadanym dokumentem o danym osiągnięciu i poproszono o jego okazanie. Wychowawczyni nie posiada żadnego dokumentu, a dokonała tego wpisu na podstawie samooceny, którą napisało dziecko. Osiągnięcie zostało podane razem z pozostałymi, które zostały na świadectwie wpisane, ale były potwierdzone przez nauczyciela wychowania fizycznego, a uczennica posiadała dyplomy. Poproszono także na rozmowę nauczyciela wychowania fizycznego, uczącego tę klasę. On także nie dysponował żadnym dokumentem ani wiedzą na ten temat. W tej sytuacji został usunięty zapis, ponieważ zgodnie z prawem nie powinien się tam znaleźć. Wychowawczyni została pouczona. Dziecko nie zostało skrzywdzone, ponieważ na świadectwie wpisano wszystkie udokumentowane osiągnięcia, tj. " I miejsce w skoku w dal i I miejsce w biegu na 60 metrów na finałach [...]; III miejsce w skoku w dal na Mistrzostwach [...] Młodzików". Osiągnięci sportowe zostały uwzględnione także w ocenie z zachowania - uczennica uzyskała ocenę wzorową. Klasę VI, czyli szkołę podstawową ukończyła z wyróżnieniem. Zaświadczenie dotyczące spornego zapisu matka skarżącej dostarczyła 2 lipca 2015, czyli po zakończeniu roku szkolnego, które miało miejsce 26 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest dopuszczalna, bowiem przed jej wniesieniem M. P. przedstawiciel ustawowy małoletniej H. P. pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. wystąpiła z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 § 1 K.p.a. W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302); zwanej dalej P.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] – Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Stosownie do treści art. 35 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl zaś art. 35 § 3 K.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Naruszenie powyższych norm określających terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym może stać się przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Jak wynika z akt sprawy M. P. przedstawiciel ustawowy małoletniej H. P. wnioskiem z dnia [...] lipca 2015 r. zwróciła się Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] o skorygowanie świadectwa szkolnego H. P., poprzez uzupełnienie go o zapis o udział córki w Finałach Ogólnopolskich [...]. W odpowiedzi na powyższy wniosek Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] pismem z dnia [...] lipca 2015 r. poinformował M.P., że w związku z reprezentowaniem szkoły w zawodach sportowych w poprzednich latach corocznie przez H. P. na świadectwie promocyjnym umieszczano wpis o jej szczególnych osiągnięciach. W roku szkolnym 2014/2015 umieszczono taki wpis pomyłkowo (bez udokumentowanego potwierdzenia udziału uczennicy w zawodach Ogólnopolskich [...] jako reprezentantki Szkoły Podstawowej nr [...] w [...]). W związku z tym dokonano korekty na świadectwie ukończenia szkoły podstawowej zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 893, z późn. zm.). Zagadnienia związane z wydawaniem świadectw szkolnych w dacie ukończenia przez H. P. szkoły podstawowej regulowało rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 893, z późn. zm.). Jego przepis § 20 ust. 1 zd. 1 i ust. 2 stanowił, że szkoła z własnej inicjatywy albo na wniosek ucznia lub absolwenta, w treści świadectwa szkolnego albo w indeksie dokonuje sprostowania błędu i oczywistej omyłki, którego dokonuje się na podstawie odpowiedniego dokumentu. Natomiast w myśl ust. 4 powołanego przepisu, nie dokonuje się sprostowań w treści świadectw ukończenia szkoły, świadectw dojrzałości i ich odpisów, aneksów oraz świadectw dojrzałości i ich odpisów, świadectw potwierdzających kwalifikację w zawodzie, dyplomów, suplementów oraz zaświadczeń. Świadectwo ukończenia szkoły, świadectwo dojrzałości i jego odpis, aneks do świadectwa dojrzałości i jego odpis, świadectwo potwierdzające kwalifikację w zawodzie, dyplomu, suplement oraz zaświadczenie zawierające błędy lub omyłki podlegają wymianie. Powyższe oznacza, że cytowany przepis statuuje po stronie ucznia lub absolwenta uprawnienie do domagania się sprostowania bądź wymiany świadectwa szkolnego, zaś po stronie dyrektora szkoły rodzi obowiązek dokonania czynności materialno-technicznej sprostowania bądź wymiany świadectwa lub odmowy dokonania takiej czynności w formie aktu administracyjnego. W ocenie Sądu z tego względu taka czynność lub akt podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Tym samym również bezczynność polegającą na niedokonaniu czynności w tym zakresie lub niewydaniu aktu, podlega kognicji sądu administracyjnego w myśl art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że absolwentka Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w [...] reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego wystąpiła w dniu [...] lipca 2015 r. do dyrektora szkoły o uzupełnienie wpisu na świadectwie o zapis dotyczący udziału w Finałach Ogólnopolskich [...], załączając zaświadczenie Stowarzyszenia "Sport Dzieci i Młodzieży" [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. o udziale H. P. w Finałach Ogólnopolskich oraz w Finale XXI Edycji "[...]" (sezon 2014/2015). Skoro zatem organ ani nie dokonał wymiany świadectwa ukończenia szkoły podstawowej, ani też nie odmówił dokonania takiej czynności w formie aktu, to pozostawał w bezczynności. Z tych powodów Sąd podzielił stanowisko skarżącej w tym zakresie i orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Jednocześnie sąd w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ przez ponad trzy lata aż do chwili obecnej nie ustosunkował się do wniosku skarżącej z dnia [...] lipca 2015 r. w jakiejkolwiek przewidzianej prawem formie, jedynie odpowiedział pismem informacyjnym, pomimo wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W orzecznictwie akcentuje się, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Z tego też powodu sąd w punkcie trzecim sentencji wyroku w trybie art. 149 § 2 P.p.s.a. wymierzył organowi grzywnę w kwocie 200 zł. O kosztach postępowania należnych skarżącej od organu orzeczono w punkcie czwartym sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.