II SAB/Wa 98/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi B. C. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2018 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. zobowiązuje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku skarżącej B. C. z dnia [...] listopada 2018 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotem skargi B.C. jest bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] października 2018 r. (nr [...]) o odmowie wyłączenia stosowania wobec niej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej, Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r., poz. 132 ze zm.). Z akt sprawy wynika, że B.C. zwróciła się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem z dnia [...] lutego 2017 r. o wydanie decyzji, na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w brzmieniu nadanym ustawą z dni 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 2270). Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] października 2018 r. odmówił uwzględnienia jej wniosku. W dniu 19 listopada 2018 r. B.C. złożyła do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W piśmie z 19 grudnia 2018 r. Minister powiadomił skarżącą, że z uwagi na konieczność dokonania "wnikliwej analizy" sprawy, nie zostanie ona rozpoznana w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. i wyznaczył nowy termin (20 maja 2019 r.). W piśmie z dnia 14 maja 2019 r. organ poinformował B.C. o ponownym przedłużeniu terminu załatwienia sprawy (do 6 września 2019 r.) i wyjaśnił, że znaczna ilość spraw wymagająca wydania decyzji "uniemożliwia pełną realizację zasady szybkości postępowania". W tych okolicznościach faktycznych i prawnych skarżąca w piśmie z 21 maja 2019 r. na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935), wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa i wydania decyzji. B.C. podniosła, że decyzja z [...] października 2018 r. została wydana przez Ministra po ponad półtora roku od dnia złożenia wniosku i podkreśliła, że "sytuacja powtarza się" w postępowaniu zainicjowanym jej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] października 2018 r. W dniu 5 listopada 2019 r. skarżąca zwróciła się do organu z kolejnym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa i wydania decyzji, w którym podniosła m. in., że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji od ponad 10 miesięcy pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu jej wniosku z dnia [...] listopada 2018 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu 21 stycznia 2020 r. B.C. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na "bezczynność i przewlekłość" Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, zarzucając, że organ przekroczył termin, w którym powinien rozpoznać jej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na tej podstawie wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego i podniosła m. in., że rozpatrywanie "drugiego wniosku" (o ponowne rozpatrzenie sprawy) trwa już jeden rok i dwa miesiące a organ nie dotrzymał przedłużonego (dwukrotnie) terminu załatwienia sprawy. Nie poinformował również skarżącej o przyczynach zwłoki i nowym terminie załatwienia sprawy. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, ewentualnie jej odrzucenie. W piśmie z 24 kwietnia 2020 r. organ poinformował Sąd, że postępowanie w niniejszej sprawie nie zostało dotychczas zakończone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przystępując do merytorycznego rozpoznania sprawy należy przede wszystkim wyjaśnić, że bezczynność i przewlekłość postępowania to dwie odmienne instytucje. Bezczynność jest kategorią obiektywną, zachodzi zawsze wtedy, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie jednego miesiąca (sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania) lub gdy nie rozpoznał odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) w ciągu miesiąca od dnia jego otrzymania lub w terminach wskazanych w przepisach szczególnych (art. 35 k.p.a.). Z przewlekłością postępowania, mamy natomiast do czynienia wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Chodzi tu o sytuacje, gdy organ, któremu nie można zarzucić bezczynności, załatwia sprawę dłużej, mimo że sprawa mogła być załatwiona "szybciej". Nie jest wykluczone, że organ będzie bezczynny (bo nie wydał decyzji w terminie), niemniej z uwagi na charakter sprawy (podejmowane czynności), nie można mu zarzucić przewlekłości postępowania. Wynika z tego, że dla oceny zachowania organu (stwierdzenia bezczynności organu) istotny jest jedyne upływ czasu między datą wszczęcia postępowania (wniesienia odwołania) a datą wniesienia skargi a następnie orzekania przez Sąd w sprawie ze skargi na bezczynność. Okoliczności, które spowodowały bezczynność organu mają natomiast znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Z kolei zachowanie organu z puntu widzenia ewentualnej przewlekłości jest już ocenne, podobnie jak ocenna jest waga stwierdzonej przewlekłości (rażąca albo nie). Sąd kierując się treścią skargi zakwalifikował ją jako skargę na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w rozpoznaniu wniosku B.C.o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] października 2018 r. o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Z niespornych okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy wynika, że organ nie rozpoznał tego w terminie jednego miesiąca (art. 35 § 3 k.p.a.), nie dochował także kolejnych "przedłużonych" na podstawie art. 36 k.p.a., terminów załatwienia sprawy. Organ II instancji pozostaje więc w tej sprawie bezczynny. Z przepisu art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że Sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Zgodnie z § 1a ustawy, jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zobowiązał Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku skarżącej B.C. z dnia [...] listopada 2018 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] października 2018 r. (nr [...]), w terminie miesiąca od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu bezczynność organu jest w tej sprawie rażąca. Oczywiście, dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminu załatwienia sprawy. Sąd zauważa jednak, że po pierwsze, zwłoka organu w rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy jest znaczna (miesięczny termin wyznaczony przepisem art. 35 § 3 k.p.a. upłynął 19 grudnia 2018 r.), a ponadto organ nie dochowywał kolejnych (przedłużonych) terminów załatwienia sprawy i mimo upływu ostatniego z wyznaczonych terminów, nie poinformował strony o kolejnym (nowym) terminie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów, orzeczono jak w sentencji.