II SO/Wa 12/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA - Andrzej Kołodziej po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu radcy prawnego A.S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2017 r. sygn. akt II SO/Wa 12/16 o odmowie przyznania ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego A.S. wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie z wniosku H.R. o wymierzenie Prezesowi Rady Ministrów grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi postanawia zmienić zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2017 r. i przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego A.S. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego A.S. wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie z wniosku H.R. o wymierzenie Prezesowi Rady Ministrów grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi. W ocenie starszego referendarza sądowego pełnomocnik ustanowiony z urzędu pomocy prawnej nie udzielił. Wskazał, że jedyną czynnością jaką radca prawny A.S. dokonał w sprawie było sporządzenie pisma na wezwanie Sądu, w którym zwrócono się o sprecyzowanie treści i wniosków zawartych w dwóch pismach skarżącego (z dnia 29 czerwca 2016 r. i z dnia 5 lipca 2016 r.). Wyjaśnił, że w odpowiedzi na powyższe pisma pełnomocnik nadesłał odpowiedź, w treści której zacytował wnioski skarżącego z kolejnego jego pisma z dnia 10 lipca 2016 r. Zdaniem starszego referendarza sądowego nadesłane przez pełnomocnika pismo wyjaśniające jest jedynie powtórzeniem, a wręcz zacytowaniem wypowiedzi skarżącego z innego pisma, a zatem trudno uznać, że pełnomocnik wykazał, iż w rozpoznawanej sprawie udzielił stronie pomocy prawnej. Odpis powyższego postanowienia doręczono pełnomocnikowi z urzędu w dniu 24 lutego 2017 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się w aktach sprawy). W dniu 3 marca 2017 r. (data stempla pocztowego) od powyższego postanowienia starszego referendarza sądowego radca prawny A.S. złożył sprzeciw wnosząc o jego zmianę i przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 250 § 1 w zw. z art. 258 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.); zwanej dalej P.p.s.a., poprzez wadliwe uznanie, że pomoc prawna nie została w istocie udzielona, bowiem sporządził wyłącznie jedno pismo procesowe. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że zapoznał się z aktami sprawy, wykonał zdjęcia z akt sprawy, dokonał ich analizy, wysłał zawiadomienie do skarżącego o ustanowieniu pełnomocnikiem, ustalił stanowisko wraz ze skarżącym podczas rozmów telefonicznych i korespondencji elektronicznej, sporządził odpowiedź na wezwanie Sądu precyzujące wnioski H.R. zawarte w dwóch pismach z dnia 29 czerwca 2016 r. i z dnia 5 lipca 2016 r., a następnie przesłał skarżącemu informację o zakończeniu sprawy wraz ze skanami postanowienia. W ocenie pełnomocnika starszy referendarz sądowy nie wskazał, co rozumie przez pojęcie "udzielenie pomocy prawnej" oraz jakie ewentualne dodatkowe czynności powinny być w sprawie podjęte dla uznania, że pomoc prawna została udzielona. Jego zdaniem nie może stanowić skutecznego zarzutu wskazanie, że odpowiedź na wezwanie Sądu jest powtórzeniem stanowiska skarżącego. Wręcz przeciwnie, przygotowanie odpowiedzi sprzecznej z wolą i stanowiskiem skarżącego stanowiłoby podstawę do stwierdzenia jej wadliwości. Na dowód tego, że odpowiedź została sporządzona zgodnie z wolą H.R. załączył do sprzeciwu oświadczenie skarżącego przesłane pocztą elektroniczną. Ponadto pełnomocnik podkreślił, że w zaskarżonym postanowieniu całkowicie pominięto fakt skomplikowania sprawy wynikający z charakteru i formy pism przygotowywanych przez skarżącego. W jego ocenie odpowiedź na wezwanie Sądu spełniała wszelkie wymogi formalne przewidziane w P.p.s.a. dla pisma procesowego, a ponadto została wniesiona w terminie wywołując skutek w zakresie doprecyzowania stanowiska skarżącego, czego efektem było wydane postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie o wymierzenie organowi grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658; dalej w skrócie: "ustawa zmieniająca"), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego wskazanego w art. 258 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W rozpoznawanej sprawie sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 250 P.p.s.a., wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W ocenie Sądu starszy referendarz sądowy błędnie przyjął, że pełnomocnik ustanowiony z urzędu w istocie nie udzielił pomocy prawnej, bowiem jedyną czynnością jaką dokonał było przygotowanie tylko jednego pisma procesowego będącego powtórzeniem stanowiska skarżącego. Zgodzić się należy ze stanowiskiem radcy prawnego A.S. zawartym w sprzeciwie, że forma odpowiedzi na wezwanie Sądu co do sprecyzowania treści i wniosków H.R. zawartych w pismach z dnia 29 czerwca 2016 r. i z dnia 5 lipca 2016 r., z wykorzystaniem cytatu jego pisma, miało na celu przedstawienie stanowiska skarżącego. Nastąpiło to zgodnie z wolą skarżącego, co potwierdza także wydruk wiadomości e-mail dołączony do sprzeciwu. Stawki opłat i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715), które weszło w życie z dniem 2 listopada 2016 r. Zgodnie z § 22 tego rozporządzenia, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Postępowanie w niniejszej sprawie w I instancji zostało wszczęte w dniu 18 lutego 2016 r. i zakończone postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2016 r. o umorzeniu postępowania, dlatego do rozpoznania przedmiotowego wniosku pełnomocnika z urzędu znajdą zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805). Z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c tego rozporządzenia wynika, że opłaty maksymalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w "innej sprawie", to jest takiej, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, albo radca prawny nie sporządził skargi i nie brał udziału w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego, wynoszą 480 zł. Ponadto w myśl § 4 ust. 3 rozporządzenia, opłatę za czynności radcy prawnego ustanowionego z urzędu podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. W niniejszej sprawie pomoc udzielona skarżącemu, za którą należy się pełnomocnikowi z urzędu stosowna opłata, polegała na złożeniu do akt sprawy pisma procesowego z dnia 11 sierpnia 2016 r. będącego odpowiedzią na wezwanie Sądu co do sprecyzowania treści i wniosków skarżącego zawartych w pismach z dnia 29 czerwca 2016 r. i z dnia 5 lipca 2016 r. Zgodnie z § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności (§ 4 ust. 2). Należy stwierdzić, że rozpoznana sprawa nie była obszerna i nie miała, wbrew twierdzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu, skomplikowanego charakteru, a podjęte przez pełnomocnika skarżącego czynności –złożenie pisma procesowego z dnia 11 sierpnia 2016 r. – nie wymagały znacznego nakładu pracy. Z tego względu za adekwatne do udziału radcy prawnego w tym postępowaniu uznano wynagrodzenie w wysokości 1/2 opłaty maksymalnej, tj. 240 zł. Stosownie do powołanych wyżej przepisów ustalono, że należne pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie powinno być podwyższone o podatek od towarów i usług, wynoszący na dzień wydania niniejszego postanowienia 23%. Oznacza to, że kwota podatku wynosi 55,20 zł. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 250 § 1 P.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c, a także § 4 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w związku z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, postanowił jak w sentencji. Stawka podatku od towarów i usług została przyjęta na podstawie art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2016 r., poz. 710 ze zm.).