II SO/Wa 14/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bronisław Szydło Sędzia WSA Jacek Fronczyk po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o wyłączenie Przewodniczącego Wydziału [...] Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sędziego WSA W. M. od orzekania w sprawie VIII SA/Wa 22/07 ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania za przejętą nieruchomość postanawia: wyłączyć sędziego WSA W. M. od orzekania w sprawie Pismem z dnia 18 lutego 2007r., złożonym w tym dniu w Wydziale [...] Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (K.107 akt sprawy), skarżąca – J. S. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Wydziału [...] o wyłączenie od rozpoznania sprawy oznaczonej sygn. akt VIII SA/Wa 22/07 sędziów Wydziału [...] z uwagi na istnienie, jak podała, poważnych wątpliwości co do bezstronności sędziów tego Wydziału i zażądała przekazania sprawy do WSA w Warszawie. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że choć niniejsza sprawa miała być rozpoznana na wyznaczonej na 20 października 2006r. rozprawie pod sygn. I SA/Wa 959/06, to Sąd bez podania jakiejkolwiek przyczyny odwołał ten termin, a sprawa została przekazana do rozpoznania Wydziałowi [...]. Zdaniem skarżącej sprawa nie może być rozpoznana w Wydziale [...], bowiem funkcję Przewodniczącego tego Wydziału pełni sędzia WSA W. M. Dalej J. S jako powód wyłączenia ww. sędziego powołała istniejące, w jej ocenie wrogie nastawienie sędziego do jej osoby, fakt wcześniejszego wyłączenia sędziego W. M., wówczas sędziego Sądu Rejonowego [...] od rozpoznania sprawy przed tym Sądem z udziałem jej i jej siostrzenicy oraz okoliczność, iż sędzia W. M. jest szwagrem stałego i wieloletniego pełnomocnika Urzędu Miasta w P. – S.M., który występuje w tym charakterze w sprawach pomiędzy nią a tym Urzędem. Z kolei te przytoczone okoliczności w zestawieniu z faktem, iż pozostali sędziowie Wydziału [...] są, z racji pełnionej przez sędziego W. M. funkcji Przewodniczącego, jego podwładnymi, mają według stanowiska skarżącej także bezpośredni wpływ na ich bezstronność. Jednocześnie J. S. zaznaczyła, że o powyższych zastrzeżeniach informowała już uprzednio Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na dowód czego załączyła kierowane do niego pismo z dnia 21 grudnia 2006r. (K.111 akt). Dodatkowo do wniosku dołączyła kopię dwóch zaświadczeń lekarskich oraz kopię postanowienia Sądu Wojewódzkiego [...] I Wydział Cywilny z dnia 29 stycznia 1993r. sygn. akt I Cz 21/93 o wyłączeniu sędziego Sądu Rejonowego [...] W. M. W dniu 19 lutego 2007r. sędzia WSA W. M. złożył oświadczenie (K.112), w którym powołując się na art. 21 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), podał, iż z uwagi na to, że jego szwagier S. M. jest kierownikiem Wydziału Budownictwa Urzędu Miejskiego w P. w sprawach o sygn. akt VIII SA/Wa 22/07 i VIII SA/Wa 23/07 nie podejmował żadnych czynności merytorycznych, nie jest też członkiem składu orzekającego, jak również nie podejmuje takich czynności we wszystkich sprawach wpływających do Wydziału [...], w których stroną jest Gmina Miasto P. W końcowej zaś części oświadczenia sędzia W. M. wniósł o wyłączenie go od podejmowania jakichkolwiek czynności w obydwu, ww. sprawach. Także wszyscy pozostali sędziowie i asesorzy Wydziału [...] Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli w dniu 19 lutego 2007r. pisemne wyjaśnienia (K.113-116), przy czym oświadczyli w nich, że między nimi a żadną ze stron postępowania lub jej przedstawicielem nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności, jak również, że nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarządzeniem Wiceprezesa WSA w Warszawie z dnia 23 lutego 2007r. do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów wyznaczono Wydział [...] tego Sądu. Wniosek o wyłączenie sędziów został zarejestrowany pod sygn. II SO/Wa 14/07. W związku z zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 19 marca 2007r. J.S., pismem z dnia 20 marca 2007r., została wezwana do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku w części dotyczącej pozostałych (poza osobą sędziego WSA W. M.) sędziów Wydziału [...] poprzez określenie tożsamości poszczególnych sędziów tego Wydziału objętych wnioskiem oraz przedstawienie przyczyn uzasadniających wątpliwości co do bezstronności każdego z tych sędziów z osobna. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w zakreślonym w nim terminie, J. S. złożyła datowane na 30 marca 2007r. pismo (K.136), w którym stwierdziła, że nie zna imion i nazwisk pozostałych sędziów Wydziału [...], niemniej jednak podtrzymuje złożony w tym zakresie wniosek. Powtórzyła przy tym uzasadnienie zawarte we wniosku o wyłączenie rozszerzając je o argument, iż ze względu na staż pracy i autorytet sędziego W. M. oraz skomplikowany charakter sprawy i szczupłą obsadę kadrową, sędziowie ze składu orzekającego w tej sprawie będą konsultować ją z Przewodniczącym, co też wyklucza ich bezstronność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 cytowanej ustawy). Powołany przepis art. 19 reguluje przypadek wyłączenia sędziego ze względu na istnienie przesłanki o tzw. względnym charakterze, a już z samej natury tej kategorii przesłanek wynika obowiązek sądu oceny konkretnej sytuacji in casu . Ustawodawca posługując się bowiem pojęciem "okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności" nałożył na sąd obowiązek zbadania, czy owa okoliczność rzeczywiście istnieje. Natomiast wobec braku w tej mierze kryteriów ustawowych, Sąd musi kierować się zasadami doświadczenia życiowego i w ich płaszczyźnie oceniać tak żądanie wyłączenia, jak i okoliczności i argumenty przytoczone przez sędziego w złożonym wyjaśnieniu, mając na uwadze to, że właśnie z woli ustawodawcy (art. 21 i art. 22 § 2 ustawy) przede wszystkim do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie i bez skrępowania rozpoznać sprawę i wydać w niej orzeczenie. Jednocześnie ustawa nakłada także określony obowiązek na stronę postępowania (czy też jego uczestnika – art. 12 ustawy) w postaci konieczności uprawdopodobnienia przyczyny wyłączenia i przypisania jej konkretnemu sędziemu ze wskazaniem jego tożsamości. Wynika to nie tylko z treści art. 20, w którym mowa o "wniosku o wyłączenie sędziego", ale i poprzedzającego go - art. 19 odnoszącego się do "bezstronności sędziego w danej sprawie". Skoro zatem skarżąca wezwana do uzupełnienia powstałych w tym zakresie braków, braków tych nie uzupełniła i w piśmie z dnia 30 marca 2007r. nie podała tożsamości pozostałych, poza sędzią W. M., sędziów Wydziału [...], to z uwagi na dyspozycję art. 49 § 2 cytowanej ustawy, wniosek w tej części musi być rozpoznany odrębnie. W związku z tym, przedmiotem niniejszego rozpoznania należało uczynić tylko wniosek o wyłączenie sędziego WSA W. M. O ile uprawdopodobnienie przez skarżacą przyczyn wyłączenia i dochowanie pozostałych wymogów formalnych tego wniosku nie budzi wątpliwości, a co za tym idzie nie musi być ono przedmiotem dalszej analizy, to w świetle treści art. 19 Sąd obowiązany jest do ustalenia, czy w niniejszej sprawie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego W. M. w tej sprawie. Aby to uczynić Sąd, w pierwszej kolejności, musi ustalić, czy istnieją takie relacje pomiędzy sędzią a sprawą, które w sytuacji tego konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przy czym, ze względu na ustawowo szerokie ujęcie okoliczności obligujących do wyłączenia sędziego mogą to być wszelkiego rodzaju okoliczności, których potencjalnym skutkiem jest uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego. Mogą to być zatem okoliczności, w których sędzia ma lub miał związki z rozpatrywaną sprawą, choćby nawet pośrednio, czy to w postaci związków ze stronami postępowania, czy też z samym jej przedmiotem. W tym zakresie Sąd ustalił, że, po pierwsze, zarówno w treści wniosku skarżącej, jak i w oświadczeniu sędziego pojawia się wspólna i bezsporna okoliczność, a mianowicie istnieje zgodność co do faktu, iż wymieniony w obydwu dokumentach S.M. jest szwagrem sędziego W. M. i zajmuje stanowisko kierownicze w aparacie pomocniczym uczestnika postępowania – Burmistrza Miasta P., po drugie, skarżąca uzasadniając wniosek powołała się na treść postanowienia Sądu Wojewódzkiego [...]o wyłączeniu sędziego W. M. od orzekania w sprawie i to w sprawie, w której występowała w charakterze uczestnika i, przede wszystkim, po trzecie, sędzia M. w złożonym oświadczeniu sam zwrócił się o wyłącznie go od orzekania w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu te ustalenia wskazują, że, choć pośredni, to istniejący związek pomiędzy sędzią a skarżącym polegający na istniejącym stosunku powinowactwa z pracownikiem uczestnika postępowania oraz taki też, pośredni związek pomiędzy sędzią a skarżącą w postaci udokumentowanego wcześniejszego zaangażowania w sprawę z jej udziałem, dowodzi, że wystąpiła okoliczność wymieniona w art. 19 ustawy. Trzeba także podkreślić, że istnienie tej okoliczności potwierdził sam, objęty wnioskiem, sędzia wnosząc o wyłączenie go od orzekania. Z kolei autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia, tym bardziej, że prawdziwości tego wyjaśnienia składająca wniosek w żaden sposób nie podważyła. Z tych względów, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w zw. z art. 19 i art. 20 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.