II SO/Wa 151/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pismem z dnia 29 kwietnia 2015 r. A. K. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata przed wniesieniem skargi do Sądu. W dniu 28 maja 2015 r. (data prezentaty) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wypełniony formularz PPF. We wniosku A. K. wskazała na zły stan zdrowia. Podała, że od 1992 r. do 2000 r. pobierała rentę inwalidzką, następnie do 2009 r. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna, a od maja 2012 r. do września 2013 r. otrzymywała rentę inwalidzką w drodze wyjątku. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z zasiłku stałego z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w wysokości 303,31 zł. Podała, że otrzymuje dodatek mieszkaniowy. Wnioskodawczyni oświadczyła, że oprócz mieszkania o powierzchni 35 m2 nie posiada majątku ani oszczędności. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 1 czerwca 2015 r. sygn. akt II SO/Wa 151/15 odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia wnioskodawczyni wniosła w ustawowym terminie sprzeciw, w którym stwierdziła, że zwróciła się do Sądu, gdyż nie może odzyskać renty w drodze wyjątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w całości rozpoznawany przez Sąd w świetle przesłanek z art. 246 P.p.s.a., a Sąd – orzekając w tym zakresie – nie jest w żaden sposób związany wcześniej wydanym w tym przedmiocie postanowieniem. Z wniosku A. K. oraz pisma organu wynika, iż nie można wykluczyć, aby istniały podstawy do dochodzenia przez wnioskodawczynię praw przed Sądem. W tej sytuacji należało rozpoznać wniosek pod względem merytorycznym. W myśl zaś art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając złożony wniosek w świetle powyższych przesłanek ustawowych, należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że znajduje się w takiej sytuacji majątkowej, która uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Źródłem utrzymania skarżącej jest bowiem świadczenie w wysokości uniemożliwiającej poniesienie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że wnioskodawczyni w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.