II SO/Wa 19/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o zwrot kosztów w sprawie z wniosku A. Z. o wymierzenie Prezydentowi m. W. grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi, odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych w sprawie II SAB/Wa 1058/15 postanawia zasądzić od Prezydenta m. W. na rzecz wnioskodawcy A. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. A. Z., reprezentowany przez pełnomocnika, adw. T. B., pismem z dnia 11 marca 2016 r., zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi m. W. grzywny za nieterminowe przekazanie skargi na bezczynność tego organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 21 września 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2016 r. wymierzył ww. organowi grzywnę w kwocie 300 zł. (pkt 1) oraz zasądził od Prezydenta m. W. na rzecz wnioskodawcy kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, iż rozstrzygnięcie o kosztach zostało wydane na podstawie art. 200, art. 205 § 1 w zw. z art. 210 § 2 w zw. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. A. Z., w złożonym na punkt 2 ww. postanowienia zażaleniu, zakwestionował jego prawidłowość wskazując, iż skoro w toku postępowania sądowego był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, to w tym przypadku Sąd powinien był uwzględnić tę okoliczność w wydanym przez siebie rozstrzygnięciu o kosztach postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt I OZ 137/17 uchylił ww. postanowienie z dnia 1 sierpnia 2016 r. w punkcie 2 i przekazał w tym zakresie sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 190 P.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że rozważając możliwość zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz wnioskodawcy, Sąd Wojewódzki powinien wziąć również pod uwagę fakt, że wnioskodawca był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika będącego adwokatem i dać temu wyraz w uzasadnieniu postanowienia. Wobec powyższego wyjaśnić należy, że zasada związana z rozliczaniem kosztów postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym została określona w art. 200 P.p.s.a., który stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie z art. 205 § 2 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (§ 2). Wyjątek od opisanej zasady uregulowany jest w art. 206 P.p.s.a., stosownie do którego Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Wobec powyższego wyjaśnić należy, że zasądzając od organu na rzecz wnioskodawcy zwrot niezbędnych kosztów postępowania Sąd uwzględnił wyłącznie kwotę wpisu sądowego od wniosku. Natomiast Sąd nie uwzględnił wniosku strony o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w części dotyczącej wynagrodzenia adwokata i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa mając na uwadze, że aktywność pełnomocnika wnioskodawcy sprowadzała się jedynie do przyłączenie się do stanowiska wnioskodawcy w piśmie procesowym datowanym na 10 czerwca 2016 r. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że pełnomocnik wnioskodawcy nie zapoznał się z aktami sprawy w siedzibie Sądu, nie uczestniczył w posiedzeniu Sądu – z uwagi na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Tym samym, w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o adwokaturze (Dz. U. z 2016 r., poz. 1999 z późn. zm.), nie świadczył pomocy prawnej poprzez występowanie przed sądem. W tym miejscu należy wskazać, że pojęcie uzasadnionego przypadku wskazane w treści art. 206 P.p.s.a. nie zostało zdefiniowane w ustawie procesowej, co oznacza, iż podjęcie rozstrzygnięcia w tym zakresie zostało pozostawione uznaniu Sądu. Nadto możliwość uznania przez Sąd, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasady zwrotu kosztów postępowania, nie jest uzależniony od konieczności częściowego uwzględnienia skargi. Dla dokonania wykładni pojęcia "uzasadnionego przypadku" z art. 206 P.p.s.a będą pomocne poglądy doktryny i orzecznictwa wykształcone w oparciu o zastosowanie art. 207 § 2 P.p.s.a. I tak w przepisie § 2 ww. przepisu wprowadzono rozwiązanie, które pozwala w sytuacjach szczególnie uzasadnionych odejść od stosowania przez Naczelny Sąd Administracyjny reguły odpowiedzialności za wynik postępowania kasacyjnego, wynikającej z art. 203 i 204 P.p.s.a. Sąd na podstawie tego przepisu działa w sposób uznaniowy, dokonując na tle konkretnej sprawy oceny, czy występują w niej szczególnie uzasadnione względy pozwalające na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów w całości lub w części. W piśmiennictwie to rozwiązanie, wzorowane na art. 102 K.p.c., określane jest jako zasada słuszności (zob. H. Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis Warszawa, 2011 r., Wyd. 4, s. 913–914). H. Knysiak-Molczyk zwróciła uwagę, że NSA, stosując art. 207 § 2 P.p.s.a, powinien uwzględnić całokształt okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę zarówno fakty związane z przebiegiem postępowania, jak i fakty spoza postępowania, w szczególności odnoszące się do stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony (skarżącego). Przykład zastosowania art. 207 § 2 P.p.s.a, z uwagi na krytycznie ocenioną przez sąd postawę strony, która "wygrała" w postępowaniu kasacyjnym, zawiera wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2005 r., FSK 1324/04, LEX nr 147553. Mimo uchylenia w tym orzeczeniu wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego uwzględniającego skargę sąd nie orzekł o zwrocie kosztów od skarżącej na rzecz organu na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a, gdyż stwierdził, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej zostały popełnione błędy, a ponadto pełnomocnik organu był nieobecny na rozprawie (patrz M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 207 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LEX 2013 r.). Z podobną sytuacją do opisanego powyżej przypadku mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem pełnomocnik wnioskodawcy tylko "formalnie" reprezentując stronę w niniejszym postępowaniu, nie realizował celu ochrony prawnej interesu swego mocodawcy, nadto wkład jego pracy nie przyczynił się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. akt I OZ 1870/15, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 206 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.