II SO/Wa 31/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Olga Żurawska – Matusiak po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. W. o wymierzenie Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy II SAB/Wa 332/14 postanawia: 1. wymierzyć Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego grzywnę w wysokości 500 zł (słownie: pięćset) złotych, 2. zasądzić od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz M. W. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z 30 kwietnia 2014 r. M. W. (dalej jako "skarżący") zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), za nieprzekazanie Sądowi w terminie skargi z 7 kwietnia 2014 r. na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Do dnia rozpatrzenia wniosku o wymierzenie grzywny organ wezwany do ustosunkowania się do wniosku o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi nie odpowiedział na wezwanie Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 P.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 55 § 1 P.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego, może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 P.p.s.a.). Powyższy przepis statuuje obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Aby rozpocząć taką kontrolę, sąd musi bowiem posiadać materiały konieczne do jej przeprowadzenia i świadomość, że skarżący wszczął postępowanie. Wskazać przy tym należy, mając na uwadze, że przedmiot sprawy dotyczy dostępu do informacji publicznej, na przepis art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.), mający charakter przepisu szczególnego, zgodnie z którym przekazanie sądowi akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania przez organ skargi. Wskazana regulacja stanowi zatem przepis szczególny w stosunku do ogólnego unormowania w art. 54 § 2 P.p.s.a., zakreślający inny, krótszy termin do wykonania obowiązku ciążącego na organie. Postępowanie sądowe o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 §1 P.p.s.a. jest odrębnym postępowaniem, wszczynanym na wniosek strony skarżącej, w wypadku niewywiązania się przez organ z obowiązku przesłania do sądu skargi wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę. Przewidziana w art. 55 § 1 P.p.s.a. instytucja wymierzenia grzywny ma na celu przede wszystkim wyegzekwowanie od organu wypełnienia przezeń obowiązków procesowych, o jakich mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. Obok funkcji dyscyplinującej polegającej na przymuszeniu organu grzywną do przesłania skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy, występuje dodatkowo także funkcja represyjna grzywny. Ta funkcja znajduje uzasadnienie w potrzebie ochrony konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, a którego realizacja napotyka przeszkodę w razie niedopełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 P.p.s.a. (por. uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09, publ. ONSA/WSA 2010/1/2). Instytucja wymierzenia grzywny z art. 55 § 1 P.p.s.a. pełni też funkcję prewencyjną, bowiem ukaranie organu służy także zapobieganiu naruszenia prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i inne organy. Sąd może więc uwzględnić wniosek strony o wymierzenie grzywny nawet jeśli organ spełnił obowiązek, zanim jeszcze przedmiotowy wniosek został do Sądu wniesiony, a uchybienie terminu wyniosło zaledwie kilka dni. Skoro bowiem z art. 54 § 2 P.p.s.a. wynika obowiązek dochowania określonego terminu, to uchybienie tej powinności mieści się w "niezastosowaniu się do obowiązków" będącym przesłanką wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. W rezultacie przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 P.p.s.a. obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania Sądowi skargi wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę ale również zwłokę organu w dopełnieniu tego obowiązku (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2011, s. 380 i nast.). Podkreślić należy jednak, że zastosowanie tego środka nie jest obligatoryjne, ponieważ przepis art. 55 § 1 P.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że "sąd może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to potrzebę uwzględnienia przez sąd wszystkich okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązku, a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. W niniejszej sprawie organ spóźnił się z wypełnieniem ciążącego na nim obowiązku. Skarga, jak wynika z akt sprawy o sygn. II SAB/Wa 332/14, wpłynęła do organu w 10 kwietnia 2014 r. Zatem organ, stosownie do art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej, winien przekazać ją wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi najpóźniej do 25 kwietnia 2014 r. Tymczasem organ wykonał swój obowiązek 6 maja 2014 r., tj. 11 dni po upływie piętnastodniowego terminu, nie wskazując przyczyny opóźnienia. Sąd orzekając o wysokości grzywny wziął pod uwagę szczególny przedmiot sprawy (dostęp do informacji publicznej) i związany z nim skrócony termin do wykonania ciążącego na organie obowiązku przekazania skargi, jak również fakt, że organ nie opowiedział na wezwanie do ustosunkowania się do wniosku o wymierzenie grzywny i nie wyjaśnił przyczyn swojego opóźnienia. Z tych względów, na podstawie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 210 § 2 w zw. 64 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.