II SO/Wa 36/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Kube po rozpoznaniu w dniu 20 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z wniosku J.S. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy K. za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi, odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych w sprawie II SAB/Wa 199/11 postanawia - przyznać J.S. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - W dniu 22 lipca 2011 r. J.S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z wniosku o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy K. za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi, odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych w sprawie ze skargi na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie wniosku z dnia 19 kwietnia 2011 r. o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu wniosku podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wspólnie z żoną, synem, synową (W. i J. S.) oraz czwórką małoletnich wnuków. Otrzymuje wraz z żoną emerytury rolnicze w wysokości po 859,26 zł brutto miesięcznie (co stanowi 740,26 zł netto miesięcznie). Syn i synowa pobierają zasiłki rodzinne na 4 dzieci w kwocie 341 zł, a także zasiłek na trzecie i czwarte dziecko z tytułu wychowywania dzieci w rodzinie wielodzietnej w kwocie 160 zł. Ponadto posiada dom o powierzchni [...] m 2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Nie ma żadnego majątku, oszczędności, ani papierów wartościowych. Skarżący nie oświadczył w urzędowym formularzu o wysokości dochodu miesięcznego brutto uzyskiwanego przez syna i synową z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Podał, że dodatkowe oświadczenie wraz z szeregiem dokumentów potwierdzających sytuację rodzinną i majątkową złożył wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie II SAB/Wa 415/11 i wnosi o ich uwzględnienie. W związku z tym, że przedłożony wniosek nie zawierał wyczerpującego uzasadnienia, a także z uwagi na powzięte wątpliwości co do możliwości płatniczych skarżącego, pismem z dnia 4 sierpnia 2011 r. wezwano J.S. - w terminie 14 dni - do uzupełnienia powyższego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych poświadczających jego majątek i dochody, tj.: kserokopii dokumentów, z których wynika wysokość otrzymywanych przez niego i żonę emerytur rolniczych, kserokopii dokumentów, z których wynika wysokość miesięcznego dochodu (brutto i netto) J. i W.S., kserokopii decyzji o przyznanych zasiłkach na dzieci J. i W. S., oświadczenia o stałych, niezbędnych kosztach utrzymania, kserokopii dokumentów, poświadczających stałe koszty utrzymania domu (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, itp.), wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, oświadczenia, czy rodzina korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej. Jednocześnie poinformowano wnioskodawcę, że w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie nie jest prowadzone postępowanie w sprawie oznaczonej sygnaturą akt wskazaną przez stronę w rubryce nr 11 urzędowego formularza. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismami z dnia 11 i 16 sierpnia 2011 r., wnioskodawca podał, że nie posiada żadnych innych źródeł utrzymania poza wskazanymi we wniosku, ani rachunków bankowych czy lokat dewizowych. Powtórzył, że 8-osobowa rodzina utrzymuje się z jego i żony emerytur rolniczych oraz zasiłków uzyskiwanych na dzieci syna. Ponadto podał, że miesięczny wydatek na energię elektryczną wynosi około 400 zł, natomiast nie ponosi kosztów ogrzewania, gdyż syn posiada własny kawałek lasu, z którego jest pozyskiwane drewno na opał. Dołączył także kserokopię zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 2 sierpnia 2011 r. o wysokości dochodu uzyskanego przez syna i synową w 2010 r. w kwocie 4000 zł. Podał również, że omyłkowo wskazał sygnaturę akt, w których znajdują się dodatkowe oświadczenia (właściwa sygnatura akt to II SA/Wa 415/11). Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 5 września 2011 r. J.S. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że zaskarżone postanowienie jest dla niego krzywdzące i nie uwzględnia rzeczywistej sytuacji rodzinnej oraz majątkowej. Wnioskodawca podtrzymał oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz pismach z dnia 11 i 16 sierpnia 2011 r. Ponadto przedstawił kserokopię zaświadczenia Wójta Gminy K. z dnia 22 sierpnia 2011 r. o dochodach rocznych z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym położonym na terenie Gminy K. w łącznej wysokości 8.894,50 zł oraz kserokopię zaświadczenia Burmistrza R. z dnia 23 sierpnia 2011 r. o dochodzie rocznym z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym położonym w E. w wysokości 2.080,67 zł, z których wynika, że roczny dochód z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym uzyskiwany przez niego, żonę, syna i synową wynosi 10.975,17 zł (914,59 zł netto miesięcznie). Dodał także, iż zarówno on jak i członkowie jego rodziny nie mają oszczędności. Oświadczył, że w dniu 28 lipca 2011 r. jego syn doznał poważnego wypadku przy pracy na roli, a doznane obrażenia będą wiązać się z długotrwałym i kosztownym leczeniem oraz rehabilitacją, co już wpływa i wpłynie w przyszłości na pogorszenie trudnej sytuacji materialnej. Ponadto podał, że w związku z huraganowym wiatrem i ulewnymi deszczami, które spowodowały podtopienia gruntów i straty w uprawach w dniu 2 września 2011 r. syn złożył do Urzędu Gminy w K. wniosek o oszacowanie szkód. W wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie określonym przez wnioskodawcę. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Tak więc, prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej lub bytowej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Przyjętą zasadą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów sądowych związanych z udziałem w postępowaniu i tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy. W ocenie Sądu, taki przypadek w niniejszej sprawie występuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 wskazanej wyżej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy w taki sposób, iż nie jest on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna zawarta w art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 tej ustawy, stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Oznacza to, iż to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w ciężkiej sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy uznanie tych dowodów za dostateczne do zwolnienia od kosztów. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie J.S. wykazał, że spełnia przesłankę warunkującą przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych przez wnioskodawcę dokumentów źródłowych wynika, że jego sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu i nie pozwala aktualnie na poniesienie kosztów sądowych. Za podstawę powyższych ustaleń Sąd wziął pod uwagę oświadczenie J.S. dotyczące przewidywanych kosztów związanych z leczeniem i rehabilitacją syna, który doznał wypadku przy pracy na roli, a także wniosek W.S. z dnia 2 września 2011 r. złożony do Urzędu Gminy w K. w sprawie oszacowania szkód powstałych na skutek deszczu nawalnego. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 260 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.