II SO/Wa 40/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, - Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 13 września 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - M. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego. W sprawie tej skarżący ma obowiązek ponoszenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej również ppsa, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi tylko zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 powołanej ustawy) – następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. M. P. we wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że w gospodarstwie domowym pozostaje z żoną. Oświadczył, że dochód miesięczny brutto we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 3.100 zł. Podał, że ani on, ani żona nie posiadają majątku, przedmiotów wartościowych, oszczędności. W związku z koniecznością dokonania pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia 21 sierpnia 2007 r. skarżący wezwany został do nadesłania dodatkowych dokumentów, w tym: zaświadczenia pracodawcy o wysokości miesięcznego wynagrodzenia brutto uzyskiwanego przez niego oraz żonę, kopii dokumentu wskazującego wysokość ponoszonych miesięcznie opłat za eksploatację mieszkania, dokumentu wskazującego wysokość ponoszonych opłat za gaz i energię, kopii rachunków wskazujących na wysokość ewentualnych innych stałych miesięcznych wydatków (czerwiec, lipiec 2007 r.). W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca nadesłał żądane dokumenty, w tym zaświadczenie o miesięcznym wynagrodzeniu żony – 2.650 zł brutto, zaświadczenie o wynagrodzeniu miesięcznym wnioskodawcy – 2.600 zł brutto (umowa na okres próbny do dnia 31 października 2007 r.). Skarżący nadesłał też kopie rachunków wskazujących na wysokość stałych miesięcznych wydatków: czynsz – 422,32 zł, opłata za gaz – 12,45, opłata za energię elektryczną, średni miesięczny koszt – 26,96 zł, opłaty za korzystanie z telefonów – 99,17 zł, koszt korzystania ze środków komunikacji miejskiej – 66 zł. Wnioskodawca wymienił też opłatę za korzystanie z telewizji [...] Sp. z o.o. w miesiącu lipcu 2007 r. w wysokości 127 zł, jednakże nie załączył kopii rachunku potwierdzającego powyższe, przesyłając jedynie informację o aktywowaniu usługi: telewizja analogowa Basic i Internet w dniu 7 sierpnia 2007 r. Załączył również zaświadczenie [...] o posiadaniu kredytu odnawialnego na kwotę 3.000 zł, z wykorzystaniem kwoty 1.853,74 zł (sytuacja na dzień 28 sierpnia 2007 r.). W świetle nadesłanych przez skarżącego dokumentów i rachunków stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka warunkująca przyznanie M. P. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca na wezwanie nadesłał dokumenty stwierdzające, że dochód miesięczny brutto we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 5.250 zł. Wykazany dochód nie należy do dochodów niskich. Nawet po uwzględnieniu stałych miesięcznych wydatków na czynsz, gaz, energię, telefony i komunikację miejską (łącznie 643,90 zł), w dyspozycji wnioskodawcy i jego żony nadal pozostaje znaczna kwota. Do stałych miesięcznych wydatków nie została zaliczona kwota 127 zł opłaty telewizyjnej za miesiąc lipiec, bowiem skarżący nie nadesłał dowodu potwierdzającego powyższe. Nadto, posiadany przez wnioskodawcę "stan zadłużenia rachunku" odnoszący się do kredytu odnawialnego na rachunku bankowym, nie oznacza, że wnioskodawca obowiązany jest do niezwłocznego wpłacenia wymienionej w nim kwoty, a przyznany limit 3.000 zł świadczy o dobrej sytuacji finansowej strony. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i prawo to powinno być przyznawane tylko wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Tego rodzaju sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Dochód brutto w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie wynosi bowiem – 2.625 zł miesięcznie. Dysponowanie w gospodarstwie domowym dochodem 5.250 zł brutto, nawet po uwzględnieniu wykazanych wydatków, nie pozwala stwierdzić, że wnioskodawca znajduje się w stanie ubóstwa i wymaga pomocy finansowej Państwa w dochodzeniu swych praw na drodze postępowania sądowego. Wnioskodawca przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy zawsze powinien dołożyć starań i wygospodarować środki niezbędne do celowego dochodzenia praw przed sądem. Dopiero w sytuacji, gdy następuje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych (v. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I FZ 236/06 (Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), może zwrócić się do Sądu o przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy ma bowiem charakter wyjątkowy. Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazany dochód i udokumentowane obciążenia finansowe nie pozwalają uznać, że spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec, jak w postanowieniu.