II SO/Wa 46/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 13 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla E. K. adwokata z urzędu, 3. zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o wyznaczenie adwokata dla E. K. E. K. wniosła na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wnioskodawczyni jako przedmiot zaskarżenia wskazała decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej również ppsa, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, a do takich należy wymieniona sprawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Koszty sądowe obejmują zarówno opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) jak i zwrot wydatków (art. 211 w zw. z art. 212 § 1 powołanej ustawy). Na mocy powołanego przepisu strona z mocy prawa zwolniona jest w niniejszej sprawie od ponoszenia kosztów sądowych w toku całego postępowania, a zatem zarówno przed sądem pierwszej instancji - Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jak i sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z tym, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie podlega ocenie w odniesieniu do przesłanek określonych w ustawie i winien być oddalony. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. e ppsa orzeczono, jak w punkcie 1 postanowienia. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu wskazać należy, iż zgodnie z art. 262 powołanej wyżej ustawy przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi tylko ustanowienie adwokata, przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ppsa). W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z córką, wnuczką oraz synem. Jednocześnie podała, że córka nie dostarcza jej żadnych środków utrzymania. Wnioskodawczyni wezwana do wyjaśnienia, czy córka pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym oświadczyła, że mieszka razem z córką, ale córka nie partycypuje w kosztach utrzymania domu i innych wydatkach. Na tej podstawie przyjęto, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe z 18-letnim synem, który otrzymuje rentę w wysokości 580 zł. Wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Oświadczyła, że stan jej zdrowia nie pozwala na podjęcie pracy zarobkowej. Jako stałe miesięczne wydatki wskazano opłatę za wodę – 150 zł, opłatę za energię ok. 85 zł oraz podatek od nieruchomości ok. 140 zł za kwartał. Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Przez prawo do sądu należy przy tym rozumieć nie tylko prawo samego dostępu do sądu, tj. uruchomienia postępowania przed sądem ale również prawo do korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, zwłaszcza, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przy wnoszeniu środka odwoławczego od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obowiązuje przymus adwokacko-radcowski. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że sytuacja materialna wnioskodawczyni jest aktualnie bardzo trudna i nie pozwala na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Wykazany dochód we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi, zgodnie z oświadczeniem, 580 zł i stanowi kwotę, która z pewnością nie pozwala wnioskodawczyni i jej synowi na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego osób we wspólnym gospodarstwie domowym. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt. 2 i pkt. 3 postanowienia.