II SO/Wa 53/16

PostanowienieWSA w Warszawie2016-10-14

Skład orzekający: Iwona Malicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy strona jest zwolniona z mocy ustawy z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, należy umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od tych kosztów, a jednocześnie rozpoznać wniosek o ustanowienie radcy prawnego?
Ratio decidendi
W sytuacji, gdy strona jest zwolniona z mocy ustawy z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. a PPSA), postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od tych kosztów podlega umorzeniu jako zbędne (art. 249a PPSA). Jednocześnie, zgodnie z art. 262 PPSA, przepisy dotyczące prawa pomocy w zakresie zastępstwa procesowego mają zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia, co uzasadnia rozpoznanie wniosku o ustanowienie radcy prawnego, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla swojego utrzymania.
Stan faktyczny
P. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą dodatku energetycznego. Wnioskodawca przedstawił swoją trudną sytuację materialną, wskazując na niskie dochody z prac dorywczych, sprzedaż rzeczy osobistych, pożyczki oraz opiekę nad chorą matką, z której korzysta z wyżywienia. Wskazał również na posiadane mieszkanie spółdzielcze i udział w mieszkaniu matki.
Rozstrzygnięcie
1. Przyznano P. K. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. 2. Umorzono postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 14 października 2016 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie dodatku energetycznego postanawia: 1. przyznać P. K. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, 2. umorzyć postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. P. K. zwrócił się w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. We wniosku wskazał, że sam prowadzi gospodarstwo domowe. Podniósł, że utrzymuje się z prac dorywczych, wyprzedaży rzeczy osobistych, a także z pożyczek, z czego uzyskuje około 200-300 zł miesięcznie. Nadto opiekuje się chorą, 88-letnią matką i korzysta u niej z wyżywienia. Jednocześnie oświadczył, że oprócz mieszkania spółdzielczego własnościowego o powierzchni 37,30 m2 oraz 1/6 udziału w mieszkaniu matki (spadek po ojcu) nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Do stałych kosztów utrzymania zaliczył opłaty za czynsz - 300 zł, opłaty za energię elektryczną - 38 zł, opłaty za gaz - 25 zł oraz dojazdy do matki z [...] do [...] i z powrotem do [...] - 80 - 100 zł miesięcznie. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżący, stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt I OZ 1419/05). Zgodnie z art. 249a powołanej ustawy, jeżeli (...) rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Skoro zatem skarżący w tej sprawie jest zwolniony z ustawy z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych, to postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, jako zbędne, należało umorzyć. Natomiast zgodnie z art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron, korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie zaś do art. 245 § 1 i 3 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie radcy prawnego. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści wniosku, wynika, że wnioskodawca utrzymuje się z prac dorywczych, otrzymuje też pomoc od matki (jedzenie), którą się opiekuje. Biorąc pod uwagę sytuację finansową skarżącego oraz wysokość kosztów utrzymania należy uznać, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 262, art. 249a w związku z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło