II SO/Wa 60/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2010 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku K. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w celu wniesienia skargi na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Rejonowego Garnizonu [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] marca 1999 r. nr [...] w sprawie zobowiązania do przekazania do dyspozycji WAM osobnej kwatery stałej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. K. N. wnioskiem z dnia 6 lipca 2010 r., złożonym na urzędowym formularzu, wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, w celu wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Rejonowego Garnizonu [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] marca 1999 r. nr [...] w sprawie zobowiązania go do przekazania do dyspozycji WAM osobnej kwatery stałej. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nie stać go na opłacenie adwokata z uwagi na ograniczone środki finansowe. Wskazał, że z emerytury w wysokości 3.150 zł utrzymuje lokal służbowy, spłaca kredyt bankowy oraz pomaga finansowo w utrzymaniu wnuczki. Jednocześnie podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną L. N., córką K. N. oraz z wnuczką I. N. Wskazał, że na łączny dochód gospodarstwa domowego, w wysokości 5.870 zł, składa się jego emerytura, emerytura żony w kwocie 1.050 zł oraz zarobki córki z tytułu pracy, w wysokości 1.670 zł. Podniósł również, że pozostaje z żoną w faktycznej separacji od ponad 20 lat i dlatego żona nie partycypuje w kosztach utrzymania lokalu, na które składają się: czynsz, w wysokości około 900 zł, opłaty za energię elektryczną, w kwocie około 300 zł miesięcznie, opłaty za telefon z Internetem – około 150 zł oraz telewizję kablową – około 50 zł miesięcznie. Wnioskodawca wskazał też, że spłaca kredyt bankowy w kwocie 700 zł miesięcznie, a także pomaga w utrzymaniu wnuczki kwotą od 200 do 400 zł miesięcznie. Pismem z dnia 30 lipca 2010 r. uzupełnił złożony wniosek o kserokopie dokumentów poświadczających stałe koszty utrzymania mieszkania, kserokopie formularzy PIT swoje i żony za lata 2008 i 2009, zaświadczeń o zarobkach córki K. N., kserokopie wyciągów z kart kredytowych oraz wydruki z konta bankowego. Oświadczył ponadto, że pozostaje z żoną w separacji faktycznej od [...] r. i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Podkreślił, że żona nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. Do wniosku dołączył również kserokopię decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Jedynym czynnikiem, od którego ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia możliwość przyznania wnioskującemu żądanej pomocy w ramach prawa pomocy, jest kryterium materialne. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, następuje wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy wskazać, że stosownie do art. 239 pkt 1 lit. d ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Z tego względu K. N. w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [..] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Rejonowego Garnizonu [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] marca 1999 r. nr [...] w sprawie zobowiązania do przekazania do dyspozycji WAM osobnej kwatery stałej będzie korzystał ze zwolnienia z obowiązku wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Zgodnie natomiast z art. 262 cytowanej ustawy przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie zaś do art. 245 § 1 i 3 wskazanej wyżej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, uzupełnionego pismem z dnia 30 lipca 2010 r., wynika, że łączny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wynosi 5.870 zł miesięcznie. Wszystkie osoby dorosłe, wspólnie zamieszkujące, posiadają stałe dochody. W tej sytuacji do niezbędnych kosztów utrzymania należało zaliczyć opłaty związane z mieszkaniem oraz wyżywienie. Wzięto również pod uwagę konieczność spłaty kredytu. Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że choć wnioskodawca żyje wraz z rodziną skromnie, nie pozostaje w niedostatku. Jak już wcześniej wskazano koszty strony, związane z jej udziałem w sprawie, mogą zostać pokryte z budżetu państwa jedynie w przypadku, gdy jej dochody oraz stan majątkowy są istotnie niższe od przeciętnych i często nie wystarczają nawet na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Należy również stwierdzić, że przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy uwzględnieniu podlegają zarówno dochody, jak i stałe miesięczne wydatki wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Nadto, oboje małżonkowie (wnioskodawca wskazuje, że nie ma rozwodu z żoną, z którą pozostaje w faktycznej separacji) w sposób szczególny obowiązani są, każdy według swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny. Niewątpliwie za taką potrzebę należy uznać dochodzenie swoich praw przed sądami, bowiem to osoby najbliższe w pierwszej kolejności są zobowiązane do zaspakajania koniecznych potrzeb członków rodziny, a dopiero, gdy z przyczyn obiektywnych nie jest to możliwe - powołane do tego instytucje społeczne i państwowe. W związku z powyższym należy uznać, iż w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a tym samym, że spełnia przesłanki do przyznania pełnomocnika z urzędu. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 oraz w związku z art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.