II SO/Wa 69/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. z dnia 14 lutego 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie dotyczącej pisma M. J. z dnia 8 października 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 2 maja 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie odmówił przyznania M. J. prawa pomocy. Na powyższe postanowienie wnioskodawca wniósł sprzeciw oświadczając, że nie ma możliwości ponoszenia jakichkolwiek kosztów z uwagi na doprowadzenie go przez wieloletnie rozpatrywanie sprawy do nędzy. Podkreślił, że jego żona choruje i choroba ta stwarza zagrożenie jej życia, natomiast pełnoletni syn zmuszony jest do pomocy w domu oraz w nauce młodszemu bratu, a także do opieki nad rodzicami, stąd też nie ma czasu na pracę. W treści formularza wniosku M. J. oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną oraz dwoma synami (pełnoletnim i małoletnim), a źródłem utrzymania w tym gospodarstwie jest dochód osiągany z zarejestrowanej na nazwisko wnioskodawcy działalności gospodarczej. W rubryce 10. formularza wniosku wnioskodawca podał, że dochód ten w 2010 r. wynosił 502, 15 zł netto miesięcznie, natomiast w odniesieniu do dochodu z tego tytułu osiągniętego w 2012 r. wnioskodawca wyjaśnił jedynie, że dochód ten wprawdzie nie przekroczył kwoty z roku 2011, ale nie został jeszcze wyliczony. Wnioskodawca oświadczył nadto, że, z uwagi na swoją niepełnosprawność, prowadzenie działalności gospodarczą powierzył żonie oraz starszemu synowi. Nie podał jednak, czy osoby te osiągają dochody z innych źródeł. Nie wskazał również przyczyn, z powodu których żona i syn nie osiągają dochodów. Podniósł również, że pozostaje w trudnej sytuacji majątkowej ze względu na ciążące na nim zobowiązania pieniężne. Natomiast jako składniki majątku M. J. wymienił dom o pow. ok. 200 m2 (aktualna powierzchnia użytkowa) oraz nieruchomość rolną o pow. 1,85 ha. Pismem z dnia 2 marca 2012 r. (doręczonym 8 marca 2012 r.) wnioskodawca został wezwany do przedstawienia dokumentów źródłowych poświadczających dochody oraz możliwości płatnicze, tj.: wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym, odpisów zeznań podatkowych za 2010 r. i 2011 r., dokumentów wskazujących wysokość i termin spłaty zaciągniętych zobowiązań pieniężnych, a także dodatkowego oświadczenia co do wysokości dochodów miesięcznych osiąganych przez żonę i pełnoletniego syna, a w przypadku nieosiągania przez te osoby dochodów – oświadczenia wskazującego na przyczyny pozostawania bez dochodu. W piśmie nadanym w dniu 13 marca 2012 r. M. J. stwierdził, że żona, tak jak wnioskodawca, nie pracuje ze względu na stan zdrowia, a powodem braku zatrudnienia syna jest m.in. jego opieka nad wnioskodawcą. W kolejnym piśmie, złożonym już w dniu 13 kwietnia 2012 r., wnioskodawca odniósł się do wezwania z dnia 2 marca 2012 r. w zakresie obowiązku złożenia wyciągów z rachunków bankowych i stwierdził, że nie ma możliwości jego wykonania ze względu na liczbę działających banków i konieczność uzyskania od każdego z nich stosownego zaświadczenia o braku środków na prowadzonych przez nie kontach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 zd. 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - zwanej dalej ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś do treści art. 243 § 1 ppsa, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne (art. 243 § 2 ppsa). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 ppsa). Stwierdzenie zawarte w powołanym przepisie: "gdy osoba ta wykaże", oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Tym samym rozstrzygnięcie Sądu w tym przedmiocie będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W myśl art. 254 § 1 ppsa, rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy. W ocenie Sądu niemożliwa jest weryfikacja wniosku i ustalenie, czy M. J. wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ppsa z uwagi na nieprzesłanie przez wnioskodawcę żądanych dokumentów. Oświadczenia wnioskodawcy, niepotwierdzone żadnymi dokumentami, nie są wystarczające do pełnej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, co uzasadnia, zdaniem Sądu, odmowę przyznania stronie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Wyjaśnić należy, że na decyzję Sądu miała wpływ dająca się odczuć niechęć wnioskodawcy do jakiegokolwiek udokumentowania jego stanu majątkowego a potwierdzająca w tym zakresie niespójne, w ocenie Sądu, oświadczenia wnioskodawcy. Wnioskodawca wezwany bowiem do złożenia dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym za okres ostatnich trzech miesięcy oraz odpisów zeznań podatkowych za dwa lata kalendarzowe, dokumentów tych nie złożył. Nie przedstawił też wykazów z posiadanych rachunków bankowych, ani też nie wyjaśnił, czy w jego przypadku zachodzi okoliczność przewidziana w art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) i w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie dokonuje on rozliczeń za pośrednictwem rachunku bankowego. Nie podał przy tym ani wysokości ani terminów spłaty ciążących na nim zobowiązań pieniężnych, mimo iż na tego rodzaju okoliczności powołał się w treści wniosku. Przesłane do sądu kopie dwóch niecałych wezwań przedsądowych nie wykazują kwot zadłużenia, wobec czego uniemożliwiają ocenę ich uciążliwości dla sytuacji finansowej wnioskodawcy. Wnioskodawca nie wykazał nadto w ogóle wysokości aktualnego miesięcznego dochodu osiąganego w gospodarstwie domowym i wysokości miesięcznych wydatków, które są lub mogą być finansowane z tego dochodu. Co więcej, wnioskodawca nie wyjaśnił w istocie także i przyczyn, z powodu których żona i syn pozostają bez dochodu. W tej części wyjaśnienia wnioskodawcy są rozbieżne, ponieważ, z jednej strony, wskazuje on, że to żona i syn prowadzą za niego działalność gospodarczą, a, z drugiej strony stwierdza, że żona w ogóle nie pracuje ze względu na swój stan zdrowia. W rezultacie oznacza to, że złożone w tym zakresie oświadczenie wnioskodawcy jest w dalszym ciągu niewystarczające. Tym samym oznacza to, że wnioskodawca nie złożył dokumentów, których zestawienie umożliwiłoby ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych – dałoby możliwość porównania osiąganego w gospodarstwie domowym dochodu z wysokością wydatków obciążających to gospodarstwo. W konsekwencji, M. J. nie usunął budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a tym samym nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.