II SO/Wa 71/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w sprawie o sygn. akt II SA 3384-3390/02, II SA 1299/03 ze skarg A. S. na decyzje Szefa Służby Cywilnej w przedmiocie ustalenia wyniku postępowania konkursowego postanawia 1. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić ustanowienia radcy prawnego, 3. odmówić ustanowienia adwokata. W piśmie z dnia 21 października 2011 r. A. S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu wzruszenia orzeczenia m.in. w sprawie o sygn. akt II SA 3384-3390/02, II SA 1299/03, w której Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 maja 2003 r. odrzucił skargi A. S. na decyzje Szefa Służby Cywilnej w przedmiocie ustalenia wyniku postępowania konkursowego. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Na podstawie informacji przedstawionych przez wnioskodawcę w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczeń zawartych w piśmie z dnia 10 grudnia 2011 r. oraz załączonej do wniosku decyzji Starosty [...] z dnia [...] ustalono, że skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Nie posiada żadnego majątku, w tym oszczędności. Wnioskodawca oświadczył, że nie uzyskuje żadnych dochodów. W rubryce nr 6 "stan rodzinny" oświadczył: nie dotyczy. Skarżący podał, że posiada narastający dług w wysokości 170.000 zł, który stanowi źródło utrzymania. Oświadczył, że wydaje tyle, ile ma, tj. znacznie poniżej poziomu egzystencji. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, iż orzeczenia nie mogą funkcjonować w obrocie prawnym. Z uwagi na to, że informacje podane w urzędowym formularzu nie pozwalały na pełną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy, strona wezwana została pismem z dnia 17 listopada 2011 r. do nadesłania: zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego w 2010 r., zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy; kserokopii wyciągu z rachunków bankowych z: sierpnia 2011 r., września 2011 r., października 2011 r.; kserokopii dokumentu poświadczającego wysokość zadłużenia podanego w urzędowym formularzu, z wykazaniem tytułu, na mocy którego powstało zadłużenie (np. umowa pożyczki, kredytu, inne); oświadczenia, z czego skarżący się utrzymuje (w przypadku, gdy korzysta ze świadczeń z zakresu pomocy społecznej należało podać miesięczną wysokość uzyskiwanych świadczeń); oświadczenia, czy wnioskodawca ponosi jakiekolwiek koszty utrzymania domu, którego adres podany został w rubryce nr 2.1 urzędowego formularza. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nie nadesłał zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego w 2010 r., oświadczył jednak, że w 2010 r. osiągnął dochód w wysokości 4.444,77 zł. Podał, że nie posiada rachunków bankowych. Wnioskodawca nie nadesłał zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Oświadczył, że nie ma obowiązku posiadania takiego zaświadczenia. Wskazał, że złożył oświadczenie w formularzu. Podał, że nie posiada dokumentu poświadczającego wysokość zadłużenia i nie dokonuje jego spłaty. Zaznaczył, że oświadczenie w tym zakresie złożył w formularzu. W odpowiedzi na pytanie o źródło utrzymania podał, iż utrzymuje się z rosnącego długu. W odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzić należy, że wnioskodawca nie ma w niniejszej sprawie obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Na mocy powołanego przepisu skarżący z mocy prawa zwolniony jest od ponoszenia kosztów sądowych w toku całego postępowania, a zatem zarówno przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z tego względu, na podstawie art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. d P.p.s.a. orzeczono, jak w punkcie 1 postanowienia. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 P.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji przedstawionych przez stronę. W sprawie niniejszej skarżący nie wykazał, że spełnia przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie nadesłał bowiem na wezwanie zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy oraz kserokopii dokumentu poświadczającego zadłużenie na znaczną kwotę, co pozwoliłoby stwierdzić, że sytuacja finansowa skarżącego jest rzeczywiście trudna. Strona nie wskazała również tytułu, na mocy którego zadłużenie powstało. Nienadesłanie jakiegokolwiek dokumentu we wskazanym zakresie, w świetle oświadczenia skarżącego, że utrzymuje się z rosnącego długu, nie pozwala stwierdzić, że spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy. Skarżący oświadczył o wysokości dochodu osiągniętego w 2010 r., jak również podał, że nie posiada rachunków bankowych. Oświadczenia te zostały przyjęte. Podkreślenia wymaga jednak, że strona, która wnioskuje o przyznanie prawa pomocy powinna być zainteresowana wykazaniem swojej trudnej sytuacji majątkowej. Samo oświadczenie o znacznym, niespłacanym zadłużeniu z jednoczesnym oświadczeniem o utrzymywaniu się z tego zadłużenia nie stanowi podstawy do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zaś ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie (v. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2011 r. sygn. akt I OZ 988/11; postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 119/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że spełniona została przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie 2 i 3 postanowienia.