II SO/Wa 71/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie o sygn. akt II SA 3384-3390/02, II SA 1299/03 ze skargi A. S. na decyzje Szefa Służby Celnej w przedmiocie ustalenia wyniku postępowania konkursowego postanawia 1. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić ustanowienia radcy prawnego, 3. odmówić ustanowienia adwokata. W piśmie z dnia 21 października 2011 r. A. S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu wzruszenia orzeczenia m.in. w sprawie o sygn. akt II SA 3384-3390/02, II SA 1299/03, w której Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 maja 2003 r. odrzucił skargi A. S. na decyzje Szefa Służby Cywilnej w przedmiocie ustalenia wyniku postępowania konkursowego. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Na podstawie informacji przedstawionych przez wnioskodawcę w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczeń zawartych w piśmie z dnia 10 grudnia 2011 r. oraz załączonej do wniosku decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2011 r. ustalono, że skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Nie posiada żadnego majątku, w tym oszczędności. Nadto wnioskodawca oświadczył, że nie uzyskuje żadnych dochodów. W rubryce nr 6 "stan rodzinny" oświadczył: nie dotyczy. Skarżący podał również, że posiada narastający dług w wysokości 170.000 zł, który stanowi źródło utrzymania. Oświadczył, że wydaje tyle, ile ma, tj. znacznie poniżej poziomu egzystencji. Uzasadniając natomiast wniosek skarżący podniósł, iż orzeczenia nie mogą funkcjonować w obrocie prawnym. Z uwagi na to, że informacje podane w urzędowym formularzu nie pozwalały na pełną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy, wnioskodawca wezwany został pismem z dnia 17 listopada 2011 r. do nadesłania: zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego w 2010 r., zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy; kserokopii wyciągu z rachunków bankowych z: sierpnia 2011 r., września 2011 r., października 2011 r.; kserokopii dokumentu poświadczającego wysokość zadłużenia podanego w urzędowym formularzu, z wykazaniem tytułu, na mocy którego powstało zadłużenie (np. umowa pożyczki, kredytu, inne); oświadczenia, z czego skarżący się utrzymuje (w przypadku, gdy korzysta ze świadczeń z zakresu pomocy społecznej należało podać miesięczną wysokość uzyskiwanych świadczeń); oświadczenia, czy wnioskodawca ponosi jakiekolwiek koszty utrzymania domu, którego adres podany został w rubryce nr 2.1 urzędowego formularza. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że w 2010 r. osiągnął dochód w wysokości 4.444,77 zł, nie nadesłał jednak zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego w 2010 r. Podał, że nie posiada rachunków bankowych. Wnioskodawca nie nadesłał zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy i oświadczył, że nie ma obowiązku posiadania takiego zaświadczenia, i powołał się na oświadczenie złożone w formularzu. Podał, że nie posiada dokumentu poświadczającego wysokość zadłużenia i nie dokonuje jego spłaty, zaznaczył natomiast, że oświadczenie w tym zakresie złożył w formularzu. W odpowiedzi na pytanie o źródło utrzymania podał, iż utrzymuje się z rosnącego długu, jednak nie wyjaśnił czy ponosi koszty utrzymania domu, którego adres podał w formularzu. Wobec powyższego referendarz sądowy postanowieniem z dnia 16 grudnia 2011 r. oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz odmówił ustanowienia radcy prawnego i adwokata. W terminie prawem przewidzianym A. S. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza. Natomiast w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 10 stycznia 2012 r. oświadczył, iż jego sytuacja majątkowa nie uległa zmianie od 12 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 260 zd. 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś do treści art. 243 § 1 ppsa, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne (art. 243 § 2 ppsa). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 ppsa). Stwierdzenie zawarte w powołanym przepisie: "gdy osoba ta wykaże", oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Tym samym rozstrzygnięcie Sądu w tym przedmiocie będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa procesowego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 262 ppsa). W myśl art. 254 § 1 ppsa, rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy. W ocenie Sądu niemożliwa jest weryfikacja wniosku i ustalenie, czy skarżący wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ppsa z uwagi na nieprzesłanie przez A. S. żądanych dokumentów. Oświadczenia skarżącego, niepotwierdzone żadnymi dokumentami, nie są wystarczające do pełnej oceny sytuacji majątkowej skarżącego, co uzasadnia, zdaniem Sądu, odmowę przyznania stronie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Wyjaśnić należy, że na decyzję Sądu miała wpływ dająca się odczuć niechęć skarżącego do jakiegokolwiek udokumentowania jego stanu majątkowego a potwierdzająca oświadczenia skarżącego. Odnosząc się do wniosku wnioskodawcy o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. d ppsa, strona skarżąca nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych. Sprawa ze skargi A. S. na decyzje Szefa Służby Cywilnej w przedmiocie ustalenia wyniku postępowania konkursowego zalicza się do tej kategorii spraw. Tym samym, na mocy powołanego przepisu skarżący z mocy prawa zwolniony jest od ponoszenia kosztów sądowych w toku całego postępowania (przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i Naczelnym Sądem Administracyjnym). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 oraz art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.