II SPP/Wa 14/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2019 r., wydanego w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. A. P. – skarżąca w niniejszej sprawie, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...], skargę na postanowienie tego organu z [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania. Zarządzeniem z 6 sierpnia 2018 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 złotych. Skarżąca pismem z [...] września 2018 r. wniosła zażalenie na powyższe zarządzenie oraz wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powyższy wniosek uzupełniła składając formularz PPF. Postanowieniem z 30 października 2018 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 17 grudnia 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Nadto, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 171/19 oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1275/18 o odmowie wyłączenia starszego referendarza sądowego od rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie. Skarżąca, pismem z [...] stycznia 2019 r. ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz wniosła o ustanowienie adwokata. Powyższy wniosek uzupełniła, składając formularz PPF z dnia [...] lutego 2019 r., w którym wskazała, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego. W nadesłanym formularzu skarżąca podała, że jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i oczekuje na dalsze leczenie szpitalne i uzdrowiskowe. Podniosła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada majątku ani oszczędności, a utrzymuje się ze stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych w wysokości 475 złotych. Pismem starszego referendarza sądowego z 13 marca 2019 r. skarżąca została wezwana, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do nadesłania w terminie 7 dni, dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony, poprzez nadesłanie: oświadczenia o stałych (miesięcznych) niezbędnych kosztach utrzymania, oświadczenia w jakiej wysokości otrzymuje pomoc finansową od rodziny lub innych osób oraz oświadczenia o sytuacji finansowej osoby/osób, na utrzymaniu których faktycznie pozostaje. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca nadesłała ponownie formularz PPF, w którym wskazała, że otrzymuje pomoc ze środków PFRON, jest osobą niepełnosprawną po dwóch operacjach kręgosłupa, a jej wydatki wynoszą 475 złotych. Nadto że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, o czym świadczy samodzielne rozliczanie się z Urzędem Skarbowym. Postanowieniem z 9 kwietnia 2019 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego oraz umorzył postępowanie z sprawie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że rozpoznając kolejny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, nie można odstąpić od oceny sytuacji finansowej wnioskodawczyni zawartej w prawomocnym postanowieniu starszego referendarza sądowego z 30 października 2018 r. Podał, że możliwość zmiany bądź uchylenia orzeczenia daje art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jednakże pod warunkiem wykazania, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy. W przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy będą to w szczególności okoliczności, wskazujące na oczywiste pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Starszy referendarz uznał, że w niniejszym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, skarżąca nie wskazała na pogorszenie swojej sytuacji finansowej – wręcz przeciwnie, obecnie otrzymuje stypendium specjalne w wyższej kwocie, a czesne za studnia opłaca PFRON. Nadto strona nie podała żadnych okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby zmianę stanowiska wyrażonego w prawomocnym postanowieniu z 30 października 2018 r., w tym nie wyjaśniła wątpliwości, dotyczących jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Podkreślił, że podniesione w przedmiotowym wniosku informacje nie odbiegają zasadniczo od informacji wcześniej podanych. Z uwagi na powyższe, brak jest, jak stwierdził starszy referendarz sądowy, podstaw do zmiany prawomocnego orzeczenia z 30 października 2018 r. w sprawie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Oznacza to, że postępowanie w przedmiocie ponownego wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie należy umorzyć. Natomiast co do wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, starszy referendarz stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie, wobec niewykonania przez skarżącą wezwania z 13 marca 2019 r. Jak podał starszy referendarz, skarżąca nie złożyła oświadczenia o stałych (miesięcznych) kosztach utrzymania oraz nie wyjaśniła, czy otrzymuje pomoc materialną bądź finansową od rodziny lub osób trzecich. Nie zostały też rozstrzygnięte wątpliwości, w zakresie możliwości prowadzenia samodzielnego gospodarstwa domowego przez wnioskodawczynię, która wskazuje, że jej jedyny dochód stanowi 475 złotych stypendium specjalnego, nie posiada oszczędności ani majątku. Straszy referendarz sądowy wskazał, że jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów, służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do uznania jej wniosku za uzasadniony. Jak stwierdził, wobec braku wystarczających danych do ustalenia sytuacji finansowej skarżącej należało uznać, że nie wykazała w niniejszej sprawie, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Skarżąca złożyła sprzeciw od postanowienia z 9 kwietnia 2019 r., zarzucając nieważność postępowania. Uznała, że wspomniane postanowienie wydane zostało z naruszeniem Konstytucji RP i prawa wspólnotowego oraz zasad współżycia społecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Jak wynika z akt sprawy postępowanie sądowoadministracyjne, w ramach którego skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, zostało wszczęte w dniu 19 czerwca 2018 r. wobec tego zastosowanie w niniejszej sprawie ma przepis art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658). W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, zaskarżone sprzeciwem postanowienie starszego referendarza sądowego z 9 kwietnia 2019 r. jest prawidłowe. Zasadnie bowiem uznano, że skoro sytuacja finansowa skarżącej nie uległa zmianie to i nie zaistniały okoliczności uzasadniające zmianę prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy w zakresie kosztów wydanego w niniejszej sprawie, a co za tym idzie rozpoznawanie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie okazało się być zbędne, co dało podstawę do umorzenia postępowania na podstawie art. 249a p.p.s.a. Zgodnie z art. 249a p.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Tym samym rozpoznawanie złożonego przez skarżącą kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zasadnie uznano za zbędne i w konsekwencji stosownie do treści art. 249a p.p.s.a. postępowanie zainicjowane kolejnym wnioskiem umorzono. Z kolei wobec braku wystarczających danych do ustalenia sytuacji materialnej skarżącej prawidłowo przyjęto, że jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów, służących ocenie tej sytuacji, to musi liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do uznania jej wniosku za uzasadniony. W konsekwencji zasadnie uznano, że skarżąca nie wykazała w niniejszej, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i odmówiono przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 249a w związku z art. art. 259 § 1 i art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.