III SA 1004/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Jan Rudowski, Sędzia NSA, Sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.), Asesor sądowy WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu w dniu 07 lipca 2004 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku; Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] marca 2003r. Nr [...]wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) oraz art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 1997 r. , nr 16, poz. 89 z późn- zm.), a także art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w P. Nr/[...]/z dnia [...] października 2002 r. w sprawie ustalenia Pani M. F. podatku w kwocie [...] zł z tytułu darowizny kwoty [...] zł. Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 1 lipca 1983 r. o podatku jod spadków i darowizn (Dz. U. z 1997 r., nr 16, poz. 89 z późn. zm.) podatkowi temu podlega nabycie własności rzeczy znajdujących się w kraju i praw majątkowych wykonywanych w kraju, w drodze spadku lub darowizny, przez osoby fizyczne. Natomiast art. 6 ust. 4 ww. ustawy określa moment powstania obowiązku podatkowego w zakresie podatku od spadków i darowizn odnośnie darowizny nie zgłoszonej do opodatkowania w odniesieniu do osoby, która przed organem podatkowym z własnej inicjatywy powołała się na darowiznę by osiągnąć określony skutek w toczącym się w odniesieniu do niej postępowaniu przed tym organem. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest fakt, że Pani M.F. w latach 1996-1999 otrzymała od Pana K. E. środki finansowe w łącznej kwocie [...] zł. Zagadnieniem zaś spornym, wymagającym rozstrzygnięcia jest kwestia właściwej kwalifikacji otrzymanego przez stronę świadczenia. Ze sporządzonego w dniu [...] lutego 2002 r. w Urzędzie Skarbowym w P. protokołu wynika, że Pani M. F. w okresie trwania jej znajomości z Panem K. E. otrzymała kwotę [...] zł. Zeznała: "planowaliśmy wspólne życie (...) były to plany małżeńskie; dokonaliśmy nawet zakupu obrączek, a od ww. otrzymałam też pierścionek zaręczynowy", nie można było mówić, iż "otrzymane środki były odpłatnością za określoną, wykonaną pracę lub usługę". Na powyższe przesłuchanie podatniczka wyraziła zgodę, a zatem wyjaśnienie to zostało złożone dobrowolnie, a ona sama została pouczona m.in. o (odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie nieprawdy podczas zeznania mającego służyć za dowód w postępowaniu podatkowym). Podatniczka złożyła oświadczenie z dnia [...] kwietnia 2002 r. pozostające w sprzeczności w swej treści ze złożonym wcześniej zeznaniem twierdząc, że otrzymane świadczenie było ekwiwalentne, ponieważ darczyńca otrzymywał stały ekwiwalent w postaci dzielenia z podatniczką łoża, co jest "najbliższe czerpaniu korzyści z własnego nierządu, jeśli nie tożsame", a zatem nie można w tym przypadku mówić o darowiźnie jako świadczeniu nieodpłatnym bądź nieekwiwalentnym w rozumieniu art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) WW. oświadczenie zdaniem Izby Skarbowej tak dalece sprzeczne z wcześniej przedstawionym zeznaniem, wymagało przedstawienia dowodów na poparcie tego stanowiska, dowodów które przekonałyby organ podatkowy, iż poprzednie zeznanie, złożone dobrowolnie, po pouczeniu podatniczki o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie nieprawdy podczas zeznania mającego służyć za dowód w postępowaniu podatkowym było niewiarygodne. W związku z powyższym w ocenie organu odwoławczego uwzględniono wyjaśnienia złożone do protokołu w dniu [...] lutego 2002r. i uznano, że kwota [...] zł stanowi darowiznę. W złożonej skardze na wymienioną decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie. Podtrzymała swoje stanowisko zawarte w protokole z dnia [...] kwietnia 2002r. oraz odwołaniu. Podniosła, że nie jest w stanie udokumentować swoich przychodów z uwagi na brak wiedzy o miejscu pobytu K. E. Natomiast motywy jej kontaktów z K. E. były materialne, bo musiała mieć pieniądze na utrzymanie rodziny. W dniu [...].02.2002r. wspomniała o planach małżeńskich, bo co miała powiedzieć, gdy okazało się na początku, że przesłuchujący ją urzędnik zna brata. Reasumując stwierdziła, że skoro otrzymane pieniądze były ekwiwalentem, to nie można mówić o darowiźnie. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracyjnej, która polega na badaniu legalności decyzji tj. pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Kontrola ta dotyczy wszystkich kwestii związanych z procesem stosowania prawa w postępowaniu, a więc tego, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tą właściwie zinterpretował i nie naruszył zasad ustalania określonych faktów za udowodnione. Punktem wyjścia dla takiej oceny powinna stać się norma art. 191 Ordynacji podatkowej, zawierająca zasadę swobodnej oceny dowodów. Zdaniem Sądu organy podatkowe zgromadziły w sposób zupełny i niezbędny do podjęcia decyzji podatkowej materiał dowodowy. Jednakże jego ocena sprowadzająca się do stwierdzenia, że otrzymana przez podatniczkę kwota pieniężna w wysokości [...] zł stanowi darowiznę narusza prawo. W tym miejscu przyznać należy rację Izbie Skarbowej, że oświadczenie złożone przez podatniczkę w dniu [...] kwietnia 2002r. pozostaje w oczywistej sprzeczności z wcześniej złożonym do protokołu w dniu [...] lutego 2002r. W ocenie Sądu to drugie oświadczenie jest wynikiem oceny treści rozstrzygnięcia wydanego przez Urząd Skarbowy i stanowi próbę konwalidowania wcześniejszego oświadczenia. Skoro więc Izba Skarbowa nie dała wiary tym oświadczeniom podatniczki to należało ocenić ten materiał, który zdaniem Izby był wiarygodny. A zatem należało ocenić pierwotne oświadczenie podatniczki co do przyczyn otrzymania kwoty [...] zł od Pana K. E. Z protokołu z dnia [...] lutego 2002r. wynika, że podatniczka wspólnie z K. E. planowali wspólne życie. Były to plany małżeńskie. Dokonali nawet zakupu obrączek i otrzymała pierścionek zaręczynowy. Potwierdziła, że otrzymywane środki nie były odpłatnością za określoną pracę lub usługę. Zgodnie z art. 888 § 1 k.c. przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku. Darowiznę wyróżnia wśród innych czynności prawnych to, że ma na celu nieodpłatne przyznanie obdarowanemu korzyści kosztem majątku darczyńcy. Darowizna nie jest jednostronną czynnością prawną lecz umową jednostronnie zobowiązującą. Z kolei dla takich umów właściwe jest, ze względu na treść umowy (tylko jednostronne zobowiązanie się do świadczenia) – prawo zobowiązanego do świadczenia. Istotą darowizny jest zobowiązanie się darczyńcy do bezpłatnego świadczenia kosztem swojego majątku, nie zaś przyjęcie tego świadczenia przez obdarowanego. Bezpłatność świadczenia oznacza, że nie może ono mieć odpowiednika w świadczeniu drugiej strony. Oznacza to, że w każdej sprawie w której mamy do czynienia ze świadczeniem pieniężnym należy przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające, zmierzające do wyjaśnienia faktycznej przyczyny przysporzenia pieniężnego w okresie trwania znajomości w latach 1996-1999, a co wynika z ww. protokołu. Dopiero wykazanie, że spełnione świadczenie miało charakter darowizny w rozumieniu przepisów k.c. pozwoli na przyjęcie, że otrzymana kwota pieniężna w kwocie [...] zł podlegała opodatkowaniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 1997r., Nr 16, poz. 89 ze zm.) Mając powyższe na uwadze i nie przesądzając co do zasady kwestii charakteru przychodu i ewentualnego opodatkowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 123, poz. 1270) należało orzec, jak w sentencji.