III SA 1083/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter (spr.), Sędzia NSA (del.) Jerzy Rypina, Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Michał Gwardyś, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2004 r. sprawy ze skargi S.A. S. w K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zawiadomienia o potrąceniu zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych - oddala skargę - Na wniosek skarżącej spółki "S." S.A. [...] Urząd Skarbowy w K. dokonał potrącenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za luty 1995 roku z wierzytelności należnej spółce od Zespołu Szkół Zawodowych nr [...] w B., wydając w dniu 20 marca 1995 roku zawiadomienie nr RP VI/2/Z/346/95 w tym przedmiocie. Dnia [...] stycznia 1996 roku Izba Skarbowa w K. decyzją nr [...] z urzędu stwierdziła nieważność powyższego zawiadomienia z uwagi na to, że przyjęta do kompensaty wierzytelność spółki nie spełniała wymogów określonych w art. 28 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 roku o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 z późn. zm.). Korzystając z prawa zaskarżenia powyższego rozstrzygnięcia, "S." S.A. odwołała się w dniu 10 stycznia 1996 roku do Ministra Finansów, zarzucając naruszenie art. 28 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 roku nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Izby Skarbowej w K. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na warunki, wymienione w przywoływanym przepisie art. 28 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, których łączne spełnienie było koniecznym warunkiem dokonania potrącenia zobowiązania podatkowego z wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa; w tym na fakt bezspornego charakteru tej wierzytelności. Zdaniem Ministra Finansów, nie ulegało wątpliwości, że umowa, z tytułu której skarżąca spółka domagała się potrącenia zobowiązania podatkowego, nie spełniała powyższego wymogu. Obejmowała bowiem warunek zawieszający, pozwalający kontrahentowi - ZSZ nr [...] w B. - na odstąpienie. Z tej możliwości szkoła skorzystała, informując skarżącą spółkę pismem z dnia 18 kwietnia 1995 roku o odstąpieniu od realizacji zamówienia. W związku z powyższym Minister Finansów uznał, że w sytuacji, gdy umowa nie została zrealizowana, żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji i dokonanie potrącenia w trybie art. 28 ustawy o zobowiązaniach podatkowych było bezzasadne. Na powyższą decyzję "S." S.A. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie jako wydanej z naruszeniem art. 28 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Działając na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.) organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Oznacza to, że w przypadku wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa lub z inną z wad, określonych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, na organie podatkowym ciąży obowiązek stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Istotą omawianej regulacji jest eliminowanie z obrotu prawnego indywidualnych aktów administracji, których treść nie da się pogodzić z zasadą praworządności. Odnosząc się do zagadnienia rażącego naruszenia prawa Sąd stwierdza, że ma ono miejsce w szczególności wtedy, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 1986 roku, sygn. akt IV SA 716/86). Cechą rażącego naruszenia prawa jest więc to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób oczywisty i niedwuznaczny (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 1987 roku, sygn. akt II SA 2145/86). Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest zawiadomienie [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 20 marca 1995 roku, mocą którego Urząd ten, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej spółki "S." S.A. w K., potrącił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za luty 1995 roku w kwocie 463.185,73 zł na podstawie art. 28 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 roku o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 z późn. zm.). Zgodnie z tym nieobowiązującym już przepisem zobowiązanie podatkowe podlegało, na wniosek podatnika, a także z urzędu, potrąceniu z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa, w tym również z należności wynikających z dostawy towarów, wykonywanych robót i usług na rzecz państwowych jednostek budżetowych. Analiza powyższego przepisu wskazuje, że potrącenie wierzytelności jest możliwe, jeżeli łącznie zostaną spełnione następujące warunki: Wierzytelność podatnika wobec Skarbu Państwa musi mieć charakter wzajemny, być bezsporna i wymagalna. Z akt sprawy w sposób oczywisty wynika, że przedmiotowa wierzytelność nie była bezsporna, albowiem w sposób uprawniony treścią zawartej umowy z dnia 8 stycznia 1995 roku, Zespół Szkół Zawodowych Nr [...] w B. odstąpił od realizacji zamówienia i w efekcie do przeniesienia własności rzeczy de iure i de facto nie doszło. Sąd nie podziela argumentów skargi, że zawarta w umowie z dnia 8 stycznia 1995 roku klauzula o zawarciu umowy pod warunkiem zawieszającym została kiedykolwiek anulowana. Brak jest bowiem jakiejkolwiek wzmianki w aktach sprawy, która by takie twierdzenie uzasadniała. Bez wpływu na taką ocenę pozostaje to, że ZSZ Nr [...] w B. w dniu 14 lutego 1995 roku potwierdził zaległość państwowej jednostki budżetowej oraz w dniu 15 marca 1995 roku wydał oświadczenie o tym, że przedmiot umowy przelewu wierzytelności był jej własnością. Tego rodzaju oświadczenie było sprzeczne ze stanem faktycznym i stanem prawnym. Reasumując powyższe rozważania Sąd uznał, że pozostawanie w obiegu prawnym zawiadomienia [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 20 marca 1995 roku w sposób oczywisty kłóciłoby się z zasadą praworządności, gdyż tego rodzaju akt prawny w sposób rażący narusza przepis art. 28 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 roku o zobowiązaniach podatkowych. Na marginesie powyższych wywodów Sąd stwierdza, że Minister Finansów, rozpoznając odwołanie od decyzji Izby Skarbowej w K. przez okres ponad siedmiu lat, dopuścił się oczywistego i niedopuszczalnego naruszenia zasady szybkości postępowania. Jakkolwiek to naruszenie przepisów postępowania nie miało wpływu na treść decyzji, to w sposób ewidentny rzutuje na obniżenie autorytetu organów państwa. Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), Sąd orzekł jak w wyroku.