III SA 1216/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Hanna Kamińska, Sędziowie sędzia NSA Krystyna Chustecka, sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.), Protokolant Łukasz Duda, po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2004 sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności środka odwoławczego w sprawie o podatek od towarów i usług 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącego kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002r. Urząd Skarbowy W. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie rozliczenia przez M. W. podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2002r. W dniu 6 stycznia 2003r. zostało złożone do Urzędu Skarbowego pełnomocnictwo, z treści którego wynikało, że podatnik umocował J. M. do zapoznania się z dotychczasową dokumentacją w tej sprawie. Decyzja Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2003r. została doręczona J. M. – jako pełnomocnikowi, a co wynikało z decyzji – w dniu 18 lutego 2003r. W dniu 4 marca 2003r. zostało złożone od ww. decyzji odwołanie podpisane przez J.M.. W dniu 24 marca 2003r. Izba Skarbowa w W. skierowała do J. M. na podstawie art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej wezwanie. W jego uzasadnieniu napisała, że w związku z wniesieniem odwołania oraz faktem, że w aktach sprawy znajduje się jedynie upoważnienie do zapoznania się z materiałem dowodowym, wzywa go do przedstawienia pełnomocnictwa do reprezentowania podatnika. Jednocześnie pouczyła adresata wezwania, iż nie udzielenie odpowiedzi w terminie 7 dni uzna, za brak pełnomocnictwa dotyczącego reprezentowania strony. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2003r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 216 §1 i § 2, art. 228 §1 pkt 1, w związku z art. 223 §1, art. 136, art. 137 § 2 i 3 ustawy Ordynacja podatkowa Izba Skarbowa w W. postanowiła stwierdzić niedopuszczalność odwołania z dnia 4 marca 2003r. wniesionego przez J. M. od decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lutego 2003r. nr [...] odmawiającej zwrotu podatku w kwocie 13.200 zł wykazanego w deklaracji podatkowej VAT-7 za miesiąc marzec 2002r. M. W., oraz określającej zobowiązanie podatkowe za miesiąc marzec 2002r. w kwocie 22.663 zł. W uzasadnieniu postanowienia Izba Skarbowa napisała, iż w myśl art. 136 oraz art. 137 § 2 i § 3 – Ordynacji podatkowej: "Strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub ustnie zgłoszone do protokołu. Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa". Zgodnie z załączonym do akt sprawy pełnomocnictwem z dnia 6 stycznia 2003r. J. M. upoważniony został przez M. W. jedynie do zapoznania się z dokumentacją zebraną w ramach prowadzonego postępowania o podatkowego przez Urząd Skarbowy W. na mocy postanowienia z dnia [...] grudnia 2002r. nr [...]. Wezwaniem z dnia 24 marca 2003r. (doręczone zastępczo w trybie art. 150 § 1 pkt 1 i § 2 Ordynacji podatkowej) - Izba Skarbowa w wezwała J. M. o przedstawienia (w terminie 7 dni od daty doręczenia) pełnomocnictwa do reprezentowania M. W. w postępowaniu przed Izbą Skarbową pouczając, iż w przypadku nie udzielenia odpowiedzi na powyższe wezwanie w terminie uzna, iż brak jest pełnomocnictwa do reprezentowania Strony przed Izbą Skarbowa. Ponieważ w wyznaczonym terminie nie zostało załączone pełnomocnictwo Izba Skarbowa uznała, że J. M. jest osobą nieuprawnioną do reprezentowania M. W. w postępowaniu odwoławczym. W złożonej skardze załączając oświadczenie J. M. skarżący wniósł o uchylenie postanowienia i umożliwienie mu merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Stwierdził, a co wynika z załączonego oświadczenia składającego odwołanie, że w skrzynce pocztowej nie było żadnego awiza o możliwości odbioru przesyłki. Po upływie 7 dniowego terminu odbioru odesłano przesyłkę do adresata tj. Izby Skarbowej, która uznała, że przesyłka została doręczona nie dając mu żadnej szansy, chociażby w postaci powtórnego awiza. Błędnie założono, że urząd pocztowy jest nieomylny. Dodał, że zostało naruszone jego prawo do otrzymywania wszystkich informacji w sprawie, w której jest stroną, gdyż Izba Skarbowa nie poinformowała go, że są jakieś problemy z pełnomocnictwem. Gdyby, otrzymał taką informację natychmiast skontaktowałbym się z Panem J. M.. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należało przypomnieć, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność wydanych aktów – w tym wypadku postanowień administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Oceniając zaskarżone postanowienie z tego punktu widzenia stwierdzić należy, iż zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego i to w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Izba Skarbowa w świetle zgromadzonych dowodów bezpodstawnie uznała, że w sprawie mamy do czynienia z niedopuszczalnością odwołania, mającą charakter podmiotowy. Z takim rodzajem niedopuszczalności mamy do czynienia między innymi wtedy, gdy odwołanie zostanie wniesione przez podmiot nie posiadający legitymacji do jego wniesienia. Prawdą jest, że z treści pełnomocnictwa powinien wynikać jego zakres. Należy w nim wskazać czy obejmuje wszelkie czynności procesowe, czy tylko niektóre z nich i czy dotyczy całego postępowania, czy tylko jego określonego etapu. W rozpatrywanej sprawie pełnomocnictwo dotyczyło wyłącznie zapoznania się z dotychczasową dokumentacją. W tym miejscu godzi się podnieść, że akta sprawy wskazują na brak konsekwencji w działaniu organu podatkowego. Otóż pomimo tego, że udzielone pełnomocnictwo dotyczyło pewnego fragmentu, to Urząd Skarbowy decyzję wymiarową przesłał J. M. – a więc uznał, że posiada pełnomocnictwo ogólne. Natomiast kwestionowania tego pełnomocnictwa w postępowaniu odwoławczym i wzywania takiej osoby do przedstawienia pełnomocnictwa, a które nie dotarło być może z przyczyn od tej osoby niezależnych, skutkowało pozbawieniem podatnika prawa merytorycznego przedstawienia swojego stanowiska. Takie działanie organu można rozpatrywać w kategorii naruszenia art. 120 i 121 Ordynacji podatkowej. Jednakże dla potrzeb tego postępowania ta kwestia ma znaczenie drugorzędne. Izba Skarbowa wzywając J. M. na podstawie art. 155 § Ordynacji podatkowej rozszerzyła krąg podmiotów, do których ma on zastosowanie. W myśl tego przepisu organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do osobistego stawienia się do złożenia wyjaśnień zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. Zatem na jego podstawie mogą być wzywane strony, świadkowie, biegli jak również osoby posiadające niezbędne wiadomości o faktach istotnych dla sprawy lub rozstrzygnięcia. Oznacza to, że J. M. skoro nie był zdaniem Izby pełnomocnikiem, nie posiadał żadnej wiedzy niezbędnej dla ustalenia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia, to dla wyjaśnienia kwestii pełnomocnictwa w trybie art. 155 powinien być wezwany podatnik – strona postępowania. Jednocześnie trzeba stwierdzić, iż uszło uwadze Izby Skarbowej, że w myśl art. 212 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. A zatem skoro nie została ona doręczona podatnikowi jak również osobie uprawnionej, to postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji, która formalnie nie została doręczona nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b oraz art. 200 cyt. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.