III SA 1253/03

Dnia 2 czerwca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Michał Gwardyś, po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2004 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2003 Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o odszkodowanie 1. Uchyla zaskarżoną decyzję; 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; 3. Zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 10,- złotych (dziesięć złotych, zero groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z akt sprawy wynika, że J. i B. K. – pełnomocnicy M. K. pismem z dnia [...] stycznia 2003r. wystąpili do Ministra Finansów z wnioskiem o przyznanie odszkodowania w kwocie 49.000 zł, odliczenie kosztów wykupu wkładu budowlanego lokalu przez spadkobiercę w kwocie 19.223,82 zł, obliczenie należnych odsetek od całej kwoty, a nie tylko nadwyżki, które wynoszą 1.198 zł, a nie 515,20 zł, anulowanie podatku za nieruchomość, której M. K. nie posiada. W uzasadnieniu swojego wniosku podniesiono, że żądanie uzasadnione jest nieterminowym załatwieniem sprawy związanej w wynajmowanym lokalu, którego właścicielem M. K. stał się po śmierci H. S. w drodze spadkobrania. Podniesiono, że koszty związane m. in. z utrzymaniem lokalu, ustanowieniem pełnomocników stanowią równowartość żądanej kwoty. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. Nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2003r. Nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania. Stwierdził, iż zgodnie z brzmieniem przepisu art. 260 ustawy - Ordynacja podatkowa stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji, która następnie została uchylona w wyniku wznowienia postępowania lub stwierdzono nieważność tej decyzji, służy odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że przesłanki, które uzasadniają uchylenie decyzji lub stwierdzenie jej nieważności, powstały z winy strony. Analiza powyższego przepisu ustawy wskazuje jednoznacznie, iż odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę przysługuje jedynie w sytuacji, gdy szkoda powstała w skutek decyzji, która została uchylona w wyniku stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 247 ustawy - Ordynacja podatkowa lub w wyniku wznowienia postępowania na podstawie przesłanek określonych w art. 240 powołanej ustawy. Organem właściwym do rozstrzygnięcia w sprawie odszkodowania jest wówczas zgodnie z art. 261 § 3 powołanej ustawy organ podatkowy, który uchylił decyzję lub stwierdził jej nieważność albo, który orzekł o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa, gdy uchylenie decyzji lub stwierdzenie jej nieważności nie mogło nastąpić z przyczyn określonych w art. 245 § 1 pkt 2 lub 3, art. 245 § 2, art. 247 § 2 lub w art. 250 § 2 ww. ustawy. W rozpatrywanej sprawie decyzje organów podatkowych nie były uchylane w wyniku wznowienia postępowania, a ponadto Izba Skarbowa w L. jak i Minister Finansów nie stwierdzały nieważności ostatecznych decyzji podatkowych. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, iż postępowanie o wypłatę odszkodowania jest bezprzedmiotowe (brak jest bowiem uchylonych w trybach nadzwyczajnych decyzji organów podatkowych określonych w art. 260 ustawy -Ordynacja podatkowa). Stosownie do dyspozycji przepisu art. 208 ustawy - Ordynacja podatkowa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Za takim rozstrzygnięciem w ocenie organu przemawiają wskazane orzeczenia NSA. W złożonej skardze na wymienioną decyzję skarżąca podtrzymała swoje stanowisko o przyznanie odszkodowania oraz rozliczenia innych należności związanych m.in. z ustaleniem podatku od spadków. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Decyzję należało uchylić, choć z przyczyn zupełnie odmiennych od tych jakie zostały podniesione w skardze. W punkcie wyjścia trzeba stwierdzić, iż przedmiotem żądania nie była tylko kwestia odszkodowania w rozumieniu art. 260 Ordynacji podatkowej. Strona była niezadowolona także z całego postępowania dotyczącego decyzji ustalających wymiar podatku od spadków i darowizn. Zwrócić należy także uwagę, że stosownie do art. 208 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych i nie może być utożsamiana z wynikającą z przepisów zmianą właściwości organu podatkowego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość oznacza, że żądanie zawarte we wniosku podatnika nie może zostać rozstrzygnięte merytorycznie. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych i nie może być utożsamiana z brakiem przesłanek do uwzględnienia wniosku strony. W przypadku, gdy strona domaga się nawet nie przysługującego jej prawa, czy wręcz nie przewidzianego w przepisach prawa do wypłaty odszkodowania – a co w tym przypadku sądząc po analizie materiału dowodowego miało miejsce – to trzeba odmówić uwzględnienia wniosku, a nie umarzać postępowania jako bezprzedmiotowego. Niezależnie od powyższego należy przy ponownym rozpatrzeniu wniosku strony ustalić, czy wniosek dotyczy wyłącznie wypłaty odszkodowania. Mając na uwadze powyższe, nie przesądzając o ostatecznym załatwieniu sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzeczono, jak w sentencji.