III SA 1286/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Asesor WSA Jolanta Sokołowska (spr.), Protokolant Łukasz Duda, po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od gier oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. Nr [...] Izba Skarbowa w W., po rozpatrzeniu odwołania J. S., utrzymała w mocy decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lutego 2003r. Nr [...] w części dotyczącej odmowy umorzenia zobowiązania w podatku od gier w kwocie [...] zł oraz uchyliła w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek od tej zaległości i orzekła o ich umorzeniu w łącznej kwocie [...] zł. Z motywów decyzji wynika, że Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] lipca 2002r. Nr [...] orzekł o odpowiedzialności Prezesa Zarządu Spółki J. S. za zaległe zobowiązania podatkowe Spółki I. za okres od października 1998r. do czerwca 1999r. W dniu [...] stycznia 2003r. J. S. złożył wniosek o umorzenie orzeczonego wobec niego zobowiązania, przedstawiając obszerne uzasadnienie wraz z licznymi dokumentami. Wskazał na cel loterii fantowej "[...]" zorganizowanej przez Spółkę z o.o. I., powołanej przez 5 organizacji osób niepełnosprawnych, którym było pozyskanie środków finansowych dla potrzeb realizacji zadań organizacji oraz zatrudnienie osób niepełnosprawnych. Wyjaśnił, iż zła sytuacja finansowa Spółki była spowodowana nie wywiązaniem się Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z zobowiązania przeznaczenia na uruchomienie loterii [...] zł i przekazaniem na ten cel tylko [...] zł oraz tym, że Zarządy Okręgów PZN nie rozliczyły się ze Spółką I. na kwotę [...] zł, uzyskaną ze sprzedaży losów. Kolejną przyczyną słabej kondycji finansowej Spółki, zdaniem wnioskodawcy, była niezrealizowana obietnica uzyskana od wysoko postawionych osób o zaniechaniu poboru podatku od gier od zorganizowanej loterii. Wnioski złożone w tej sprawie do Urzędu Skarbowego, Izby Skarbowej i Ministerstwa Finansów zostały rozpatrzone negatywnie. Podniósł, że Zarząd podejmował różne działania zmierzające do poprawy sytuacji finansowej, m. in. podwyższenie kapitału zakładowego do wysokości zadłużenia wobec Skarbu Państwa oraz organizację kolejnej loterii. Zarząd rozważał również wnioski w sprawie zgłoszenia upadłości Spółki i jej likwidacji, co jednak nie zostało zaakceptowane przez Radę Nadzorczą Spółki. Podkreślił, iż był bardzo zaangażowany w pracę na rzecz środowiska osób niepełnosprawnych, nie myśląc o własnych korzyściach materialnych. Poinformował, że pozostaje bez pracy i środków do życia, a sytuacja ta doprowadziła do kryzysu w rodzinie i spowodowała podjęcie przez żonę inicjatywy przeprowadzenia rozdzielności majątkowej. Urząd Skarbowy odmawiając udzielenia wnioskowanej ulgi wziął pod uwagę, że: - Spółka nie mając decyzji organów podatkowych o zaniechaniu podatku od gier powinna brać pod uwagę konieczność regulowania zobowiązań podatkowych, - nie rozliczenie się Zarządów Okręgów PZN na kwotę [...] zł nie może stanowić argumentu przemawiającego za przyznaniem ulgi, gdyż władze Spółki powinny dołożyć należytej staranności w wyegzekwowaniu tych zobowiązań, - jako prezes Spółki J. S. nie wykorzystał swych uprawnień do zgłoszenia w sądzie wniosku o ogłoszenia upadłości, - nie wskazał też, by były podejmowane działania zmierzające do wszczęcia postępowania układowego oraz nie wskazał mienia, z którego byłoby możliwe pokrycie zadłużenia Spółki wobec budżetu Państwa. Zauważył, że z pisma Spółki z o.o. I. z dnia [...] grudnia 1999r., skierowanego do Zarządu Głównego PZN, podpisanego przez J. S. -Prezesa Zarządu Spółki wynika, iż Spółka uzyskała dochód w wysokości [...] zł, który w całości przeznaczyła na utrzymanie biura oraz płace 2 etatowych pracowników i 1 osoby zatrudnionej na umowę zlecenie. Uznał, iż skoro umowa o wyłączeniu małżeńskiej wspólności ustawowej została podpisana w dwa dni po otrzymaniu postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności, to działanie takie zmierzało do uniknięcia odpowiedzialności. W odwołaniu J.S. powtórzył w większości argumenty podnoszone we wniosku o umorzenie zobowiązania. Izba Skarbowa podzieliła stanowisko organu I instancji. W szczególności podniosła, iż Spółka nigdy nie dokonała wpłat na poczet zaległego podatku, pomimo dysponowania w pewnym okresie kwotą [...] zł oraz mimo negatywnych decyzji organów skarbowych w sprawie zaniechania poboru podatku od gier. W wyniku rozpatrzenia wszystkich okoliczności, biorąc pod uwagę kryterium interesu publicznego, Izba wysnuła wniosek, że Prezes Spółki świadomie ignorował konstytucyjny obowiązek ponoszenia obciążeń podatkowych przez zarządzany podmiot. Dlatego postanowiła utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia zaległego zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od gier za okres od października 1998r. do czerwca 1999r w łącznej kwocie [...] zł. Natomiast uznając, że kwota zaległości wraz z odsetkami, wobec sytuacji finansowej zobowiązanego, byłaby dla niego ciężarem nie do udźwignięcia, uchyliła decyzję Urzędu Skarbowego w części dotyczącej odsetek i orzekła o ich umorzeniu. W skardze J. S. powtórzył argumenty podnoszone przed organami podatkowymi. Szczegółowo opisał cel w jakim powstała Spółka, zamierzony sposób finansowania jej działalności, przyczyny powstania jej trudności finansowych oraz osobistych skarżącego. Zaznaczył, iż cała jego działalność była ukierunkowana na czynienie dobra dla całego środowiska osób niepełnosprawnych. Zarzucił organom podatkowym naruszenie zasady sprawiedliwego traktowania zarządu i wspólników Spółki, ponieważ tym ostatnim umorzono zaległe zobowiązania. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosła o jej oddalenie. Wyjaśniła, iż decyzje o umorzeniu postępowania w sprawie orzeczenia odpowiedzialności wspólników Spółki, tj. Stowarzyszenia Rodziców i Przyjaciół Dzieci Niewidomych i Słabowidzących "T" i Polskiego Związku Głuchych wydała na podstawie przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych uznając, że orzekanie o ich odpowiedzialności byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Przepisy te nie mogły być zastosowane w sprawie J. S. , gdyż od 1 stycznia 1998r. weszły w życie nowe regulacje prawne określone przepisami ustawy - Ordynacja podatkowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie może być uwzględniona. Kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował i nie naruszył zasad uznawania określonych faktów za udowodnione. W zakresie tak określonej kognicji Sąd nie dopatrzył się uchybień organów podatkowych w interpretacji art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) przy rozstrzygnięciu niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej organy podatkowe mogą umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ podatkowy na zasadzie uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstałej sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Organ podatkowy zatem może, ale nie musi, umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakimi są użyte w treści przepisu zwroty: ważny interes podatnika oraz interes publiczny. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów podatkowych zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia sprawy pozytywnego dla wnioskodawcy. Podkreślenia wymaga, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny okoliczności, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu ważnego interesu podatnika. Zawarty w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej zwrot "może" oznacza, że w każdym wypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu podatkowego. Reasumując stwierdzić należy, że o tym, czy podatek powinien czy nie powinien być umorzony, nie rozstrzyga Sąd, gdyż takie rozstrzygnięcie należy, jak to wyżej powiedziano, do organów podatkowych, natomiast kontrola sądowa decyzji uznaniowej sprowadza się do badania, czy postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami proceduralnymi i czy rozważono wszystkie zgłoszone okoliczności w sposób przekonywający. W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe należycie rozważyły okoliczności i fakty przedstawione przez podatnika i przekonywająco uzasadniły odmowę umorzenia zobowiązania. Zasadnie zwróciły uwagę na ignorowanie przez zarząd Spółki obowiązków podatkowych pomimo świadomości ich istnienia, o czym świadczy wiele faktów, jak choćby ten, że Spółka wkalkulowała w biznes plan ulgę podatkową, chociaż brak było ku temu podstaw prawnych. W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, dlatego wypadki uzasadniające uwzględnienie wniosku muszą posiadać tę samą cechę. Zatem za umorzeniem zaległości podatkowej przemawiają wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu (np. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 1997 r. sygn. akt SA/Gd 3277/95). Słusznie też zauważyły, iż Spółka nie wpłaciła nawet symbolicznej złotówki należnego podatku od gier, mimo dysponowania przez nią, przynajmniej w pewnym okresie czasu, znaczną kwotą, przy czym znamienny jest sposób rozdysponowania tej kwoty, w kontekście deklaracji skarżącego. Istotnym aspektem niniejszej sprawy, podnoszonym przez organy podatkowe, jest brak należytej staranności ze strony zarządu Spółki w wyegzekwowaniu istniejących wobec niej zobowiązań w kwocie [...] zł, która to kwota wystarczyłaby na pokrycie zaległości podatkowych. Podkreślenia wymaga, iż Izba Skarbowa zważyła na sytuację osobistą i materialną skarżącego i przez wzgląd na nią umorzyła należne odsetki od zaległego zobowiązania w wysokości [...] zł. Poddając ocenie zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że organy podatkowe uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych, w ramach swego uznania nie naruszyły art. 191 Ordynacji podatkowej, regulującego zasadę swobodnej oceny dowodów w postępowaniu podatkowym, a swoje stanowisko uzasadniły należycie. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), postanowiono jak w sentencji.