III SA 1291/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Antoni Hanusz (spr.), Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Łukasz Duda, po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi J.S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie o podatek dochodowy od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...].02.2003 r. Nr [...] Minister Finansów stwierdził niedopuszczalność odwołania J. S. - [...] od decyzji Izby Skarbowej w T.z dnia [...].09.1998 r. Nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji [...] Urzędu Skarbowego w T. w sprawie ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wyszkolenia uczniów. Jak wynika z uzasadnienia powyższego postanowienia [...] Urząd Skarbowy w T. pismem z dnia [...]07.1998 r. Nr [...] wystąpił do Izby Skarbowej w tym mieście o stwierdzenie nieważności swojej decyzji z dnia [...]05.1998 r. przyznającej J. S. ulgę w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wyszkolenia uczniów. Decyzją z dnia [...].09.1998 r. Nr [...] Izba Skarbowa w T. stwierdziła nieważność powołanej wyżej decyzji organu podatkowego I instancji. Od decyzji Izby odwołanie do Ministra Finansów w dniu[...].10.1998 r. złożył T. K.. Jednakże Minister Finansów postanowieniem z dnia [...].02.2003 r. Nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania złożonego przez T. K. Na powyższe postanowienie J. S. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc w niej o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Ministrowi Finansów, skarżący zarzucił, iż wydane ono zostało z naruszeniem przepisów art. 136, 137 169 Ordynacji podatkowej. Autor skargi podniósł, iż zaniechano wezwania go do dołączenia pełnomocnictwa. Doprowadziło to do błędnego uznania przez podatkowy organ odwoławczy, że odwołanie zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną, gdy tymczasem obarczone było ono jedynie brakiem formalnym. Do odwołania nie dołączono bowiem pełnomocnictwa udzielonego osobie wnoszącej odwołanie tj. T.K. Skarżący podkreśla, że odwołanie wniesiono na papierze firmowym i opatrzone zostało pieczęcią firmową w sposób wyczerpujący precyzującą podmiot składający odwołanie tj. J.S. Ponadto, podpis widniejący pod treścią odwołania opatrzony jest pieczęcią "[...]", co bezsprzecznie wskazuje, że odwołanie wniesione zostało przez pracownika J. S, który działał w jego imieniu. W świetle powyższego, zdaniem skarżącego, naruszono w ten sposób zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym wyrażoną w art. 123 Ordynacji podatkowej, obowiązującą także w postępowaniu odwoławczym. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie bowiem zarzuty tam zawarte uznał za bezzasadne. Podatkowy organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż w postępowaniu wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Stosownie do art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy stwierdzając, że odwołanie od decyzji pochodzi od podmiotu nieuprawnionego, a więc nie będącego stroną lub nie mającego zdolności do czynności prawnych, wydaje postanowienie o niedopuszczalności odwołania. Z akt sprawy wynika, iż przedmiotem decyzji Izby Skarbowej w T. z dnia [...].09.1998 r. było stwierdzenie nieważności decyzji [...] Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...].05.1998 r. przyznającej J. S. ulgę w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wyszkolenia uczniów. Ponieważ niniejsze postępowanie podatkowe dotyczyło praw i obowiązków J. S. związanych z ulgą w podatku dochodowym, zatem odwołanie wniesione przez T. K. od decyzji Izby Skarbowej w T. z dnia [...].09.1998 r. stwierdzającej nieważność decyzji [...] Urzędu Skarbowego w T. z dnia [....].05.1998 r., nie mogło być rozpatrywane, gdyż wnoszący to podanie nie był stroną w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Ministra Finansów w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu świadczącego, iż J. S. działał przez pełnomocnika. Nie ma również dowodu na okoliczność, że skarżący udzielił pełnomocnictwa do występowania w jego imieniu w postępowaniu podatkowym T. K. W tej sytuacji wniesione odwołanie przez T. K. mimo, że spełnia wymogi formalne określone w art. 222 Ordynacji podatkowej, to jednak nie dotyczy jego sprawy, gdyż ten nie jest stroną postępowania. Wobec powyższego podjęcie w sprawie czynności wskazanych przez skarżącego, określonych w przepisie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, nie mogło mieć miejsca. Zawarta w powołanym wyżej przepisie regulacja odnosi się bowiem do przypadku, w którym podanie nie spełnia wymogów formalnych określonych przepisami prawa. Natomiast brak legitymacji do uruchomienia środka zaskarżenia zapadłej decyzji, nie może być utożsamiany z wystąpieniem okoliczności wskazanych w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, łączących się z uchybieniami natury formalnej, a przez to możliwymi do usunięcia. Minister Finansów za bezzasadny uznał zatem, w świetle powyższego stanu faktycznego, zarzut naruszenia dyspozycji art. 123 Ordynacji podatkowej. Rozpoznając niniejsza sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stwierdzić należy, iż decyzja ta narusza przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skarga zasługuje więc na uwzględnienie. W toku postępowania podatkowego prowadzonego w badanej sprawie słusznie ustalono, że odwołanie wniesione w dniu [...].10.1998 r. zostało wniesione przez osobę, która nie legitymowała się pełnomocnictwem J. S.prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Podanie zawierające to odwołanie dotknięte zatem było brakiem formalnym, bowiem nie dołączono do niego pełnomocnictwa. Zgodnie jednak z dyspozycją art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadku stwierdzenia braków formalnych podania organ podatkowy ma obowiązek wezwać wnoszącego podanie do ich usunięcia, wyznaczając w tym celu termin wynoszący 7 dni. Organ nie może zatem pozostawać w takiej sytuacji bezczynny, co miało miejsce w analizowanej sprawie. Minister Finansów nie trafnie ocenił istotę braku pełnomocnictwa. Brak pełnomocnictwa ma charakter braku formalnego. Uzupełnienie tego braku formalnego, przez złożenie pełnomocnictwa, nie mogło uzasadniać pozostawienia odwołania bez merytorycznego rozpoznania. Organ odwoławczy dokonując w fazie postępowania wstępnego czynności mających na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne powinien wskazać stronie, której dane widniały na papierze firmowym wnoszącego odwołanie, na prawidłowy tok postępowania, zgodnie z art. 136 i 137 Ordynacji podatkowej, a nie ograniczać się do stwierdzenia, że na przeszkodzie uznania pisma za odwołanie Józefa Sowy stoi to, iż nie zostało ono sporządzone przez podatnika lecz inną osobę. Należy zatem stwierdzić, iż w analizowanym stanie faktycznym odwołanie nie czyniło jedynie zadość wymaganiom ustalonym w art. 136 i 137 Ordynacji podatkowej. Na podkreślenie zasługuje również okoliczność, iż wezwanie do usunięcia wad podania zawierającego odwołanie było możliwe. Istniały bowiem przesłanki komunikowania się z podmiotem skarżącym, którego adres widniał na papierze firmowym. Brak było natomiast przesłanek wykluczających zastosowanie dyspozycji art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, do których zalicza się między innymi brak danych co do adresu wnoszącego podanie. Nie można zatem zgodzić się z organem odwoławczym, że bezskuteczne jest odwołanie złożone w imieniu strony bez dołączenia pełnomocnictwa, bez wezwania jej do usunięcia tego braku.. Na marginesie należy podnieść, iż w świetle przepisów art. 136 i 137 Ordynacji podatkowej nie wydaje się by intencją ustawodawcy było szczególne sformalizowanie wymagań w przedmiocie ustanowienia pełnomocnika, skoro dopuścił on do działania w charakterze wyłącznie osoby fizyczne mające pełną zdolność do czynności prawnych, a obok formy pisemnej udzielenia pełnomocnictwa dołączył także formę ustną zgłoszenia go do protokołu. Ocena postępowania Ministra Finansów prowadzi zatem do wniosku, że narusza ona podstawowy obowiązek, jakim jest w świetle art. 123 Ordynacji podatkowej, zapewnienie stronie postępowania podatkowego czynnego udziału w tym postępowaniu. Powyższe okoliczności w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego świadczą o naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało zaskarżoną decyzję uchylić i orzec o kosztach na podstawie art. 200 powołanej ustawy.