III SA 1355/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jan Rudowski, asesor WSA Sylwester Golec, asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa ( spr. ), Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi S.G. na postanowienie Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia ... maja 2003 r. Nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego oddala skargę Urząd Skarbowy w R. decyzją z dnia ... grudnia 2002r., nr ..., działając na podstawie art. 207, art. 208 § 1 w związku z art. 169 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), zwanej dalej Ordynacją podatkową oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 9 ust. 1, art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287), umorzył postępowanie restrukturyzacyjne wszczęte na wniosek Pana S.G. z dnia 14 listopada 2002r. jako bezprzedmiotowe. Decyzję doręczono do rąk adresata w dniu 13 stycznia 2003r. Termin do wniesienia odwołania upłynął więc w dniu 27 stycznia 2003r. Pismem z dnia 25 marca 2003r. p. S.G. wniósł odwołanie od decyzji Urzędu Skarbowego w R. w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego. Jednocześnie z odwołaniem skarżący wniósł wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Uzasadnieniem wniosku był zły stan zdrowia, który uniemożliwił stronie złożenie odwołania w terminie. Odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 29 marca 2003r. Pismem z dnia 3 kwietnia 2003r. nr ... Urząd Skarbowy w R. wezwał p. S.G. do uzupełnienia braków odwołania tj. numeru identyfikacji podatkowej, opłaty skarbowej oraz dowodów uprawdopodabniających brak możliwości wniesienia odwołania w ustawowym terminie, a także przedstawienia dowodów dotyczących postępowania restrukturyzacyjnego prowadzonego przez ZUS. Strona uzupełniła braki w dniu 15 kwietnia 2003r., przedstawiając m.in. zaświadczenie lekarskie z dnia 14 kwietnia 2003r., z którego wynika, że leczy się z powodu przewlekłych schorzeń i w styczniu 2003r. nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia. Izba Skarbowa po rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia ... maja 2003r., nr ... stwierdziła uchybienie ustawowego terminu do wniesienia odwołania oraz odmówiła przywrócenia terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu stwierdzono, że zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, na wniosek zainteresowanego należy przywrócić termin, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zdaniem Izby w sprawie nie wystąpiły dostateczne przesłanki uzasadniające konieczność uwzględnienia wniosku strony. Zaświadczenie lekarskie wystawione zostało dopiero w dniu 14 kwietnia 2003r., gdy tymczasem decyzję doręczono stronie w dniu 13 stycznia 2003r, a odwołanie wniesiono w dniu 25 marca 2003r. Izby Skarbowa stwierdziła też, że jakkolwiek z przedstawionego zaświadczenia wynika, że w styczniu 2003r. nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia strony, to nie przeszkadzało jej to w czynnym udziale w innych postępowaniach, toczących się w tym samym czasie w Urzędzie Skarbowym. Okoliczności powyższe – w ocenie organu podatkowego - nie pozwalają uznać braku winy w nieterminowym wniesieniu odwołania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2003r. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Izby Skarbowej w W., odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W jej uzasadnieniu stwierdził, że spełnił warunki dotyczące restrukturyzacji i udowodnił, że złożenie odwołania po terminie nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych. Skarżący oświadczył też, że jest w bardzo trudnej sytuacji majątkowej i chce skorzystać z restrukturyzacji. W tej sprawie złożył skargę do Ministra Finansów, ponieważ uważa, że ustawa restrukturyzacyjna nie jest dla urzędu, ale dla podatnika i należy mu pomóc, gdyż dla Skarbu Państwa jest to korzystne. Podatnik ponadto jest zdania, że Urząd Skarbowy i Izba Skarbowa nie zachowały należytej staranności przy rozpoznawaniu sprawy. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i dopuszczenie do postępowania restrukturyzacyjnego. Został bowiem skrzywdzony przez organy podatkowe, które z uwagi na odprowadzane podatki i fakt prowadzenia działalności gospodarczej osiągają dochody, które zasilają Skarb Państwa. W odpowiedzi na skargę, Izba Skarbowa w W. wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotowa sprawa została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Przepis ten stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd ponadto zauważa, że stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a - c p.s.a.). W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa. W art. 162 Ordynacji podatkowej zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Należy do nich: uprawdopodobnienie braku winy, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. W pierwszym rzędzie należy zwrócić uwagę na przepis § 2 art. 162 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. W § 3 tego przepisu zawarto zapis, że przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne. W niniejszej sprawie zostały spełnione trzy z w wymienionych na wstępie przesłanek warunkujących przywrócenie terminu. Skarżący złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w ustawowym terminie. Należy więc ocenić czy został spełniony czwarty z warunków zawartych w art. 162 Ordynacji podatkowej, czyli kryterium braku winy w niezachowaniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W literaturze prawniczej dominuje pogląd, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona (bądź jej pełnomocnik) dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (Kodeks postępowania cywilnego z Komentarzem, Warszawa 1989, tom I, s. 274). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (B Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 1996, str. 296). W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że organ podatkowy w sposób należny wykazał, że skarżący nie uwiarygodnił stosowną argumentacją swojej staranności w dotrzymaniu terminu. Przedłożone przez niego zaświadczenie lekarskie wystawione zostało dopiero w dniu 14 kwietnia 2003r., gdy tymczasem decyzję doręczono skarżącemu w dniu 13 stycznia 2003r. Zaświadczenie to zostało doręczone do organu pierwszej instancji dopiero w dniu 15 kwietnia 2003r., po wezwaniu pismem z dnia 3 kwietnia 2003r. (k. 18 i k. 11 akt podatkowych). Z drugiej strony w aktach sprawy znajdują potwierdzenia, że skarżący w styczniu 2003r. brał czynny udział w innych toczących się przeciwko niemu postępowaniach podatkowych. Z przedstawionych przez Urząd Skarbowy dowodów wynika m.in., że w dniu 20 stycznia 2003r. p. S.G. złożył w tym Urzędzie wniosek o udzielenie ulgi w spłacie należności podatkowych (termin wniesienia odwołania upływał dopiero w dniu 27 stycznia 2003r.). Następnie w dniu 29 stycznia 2003r. skarżący uczestniczył w spisaniu protokołu, stwierdzającego jego stan majątkowy. W tym samym dniu złożył w Urzędzie oświadczenie, że w okresie trzech lat nie korzystał z pomocy publicznej oraz oświadczenie, że nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego. W dniu 3 lutego 2003r. p. S.G. został przesłuchany w charakterze strony na okoliczność przychodów uzyskiwanych z najmu pomieszczeń położonych w M. . Sąd stwierdza również, że samo wniesienie odwołania nie wymagało osobistego stawiennictwa podatnika. Dostarczenie odwołania organowi podatkowemu mogło nastąpić za pomocą poczty. Skarżący miał też możliwość skorzystania z pomocy osoby trzeciej. W związku z wskazanymi okolicznościami zasadne było wydanie orzeczenia zawartego w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 p.s.a.