III SA 1372/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Jagiełło, WSA Grażyna Nasierowska, Protokolant Łukasz Duda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2004 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami w podatku od towarów i usług oddala skargę Pismem z dnia[...] maja 2003 r. pełnomocnik W. S. –L.S. wniósł skargę na decyzję Izby Skarbowej w W. nr [...] z [...] kwietnia 2003 r. utrzymującą w mocy decyzję[...] Urzędu Skarbowego W. nr [...] z [...] lutego 2003 r. w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości za okres: grudzień 1997 - grudzień 2000 r. Strona wnioskiem z dn. [...].09.2001 r. zwróciła się do [...] Urzędu Skarbowego W. z prośbą o umorzenie zaległości i odsetek za zwłokę w podatku od towarów i usług. Wnioskodawca ponosił, iż zapłata zaległości podatkowej zagraża jego egzystencji i może spowodować deficyt środków na utrzymanie substancji mieszkaniowej, że powstanie zaległości podatkowej spowodowane zostało błędnymi informacjami udzielonymi przez pracowników organów podatkowych oraz faktem, iż utwierdzono go w błędnym przekonaniu o niepodleganiu obowiązkowi podatkowemu w podatku od towarów i usług poprzez pobranie opłaty skarbowej od zawartych umów. Urząd Skarbowy odmówił żądaniu Strony uzasadniając odmowę tym, iż umorzenie zobowiązania podatkowego jest instytucją nadzwyczajną, przesłankami do jej udzielenia są ważny interes podatnika lub interes publiczny. Jednakże uzasadnieniem do umorzenia zobowiązania mogą być jedynie sytuacje nadzwyczajne. Zdaniem urzędu obciążanie organów podatkowych odpowiedzialnością za brak udzielenia informacji nie ma odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Organy podatkowe pobierając opłatę skarbową od zawieranych umów najmu żądały oświadczenia, iż Strona nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Pełnomocnik Strony nie zwracał się do organów z pisemną prośbą o interpretację przepisów podatkowych budzących jego wątpliwość. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji Urzędu Skarbowego podnosząc, iż powodem powstania zaległości w VAT były błędne informacje urzędników skarbowych. Organ przy rozpatrywaniu sprawy nie odniósł się w sposób wnikliwy do okoliczności przedstawionych we wniosku, nie przeprowadził dowodów wskazanych przez wnioskodawcę, naruszono art. 180 i 187 oraz 188 Ordynacji podatkowej, nie umożliwiono także wnioskodawcy zapoznania się z materiałem dowodowym. Urząd w trakcie wydawania decyzji oparł się na niekompletnym materiale dowodowym, zawarł tendencyjną informację o kosztach uzyskania przychodów, nie wziął pod uwagę, iż przychody z czynszów są znacznie mniejsze niż w latach 1998-2000. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego wywodząc w uzasadnieniu, iż art. 67 § l Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość przyznania ulgi ze względu na ważny interes strony lub interes publiczny i na wniosek strony. Na organie podatkowym ciąży rozpatrzenie wniosku z uwzględnieniem wszystkich przesłanek i dowodów w sprawie. Zdaniem Izby Skarbowej Urząd Skarbowy przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy, w jego trakcie zbadał stan majątkowy Strony i jej dochody. Organ odwoławczy podzielił opinię urzędu, iż w sprawie nie wystąpiły nadzwyczajne przesłanki. Strona była obowiązana do zapoznania się z obowiązującymi przepisami prawnymi. Zaniedbania Strony nie można uznać za przypadek losowy, na który podatnik nie miał wpływu. Powoływanie się przez Stronę na błędne informacje uzyskane od pracowników "aparatu skarbowego" nie jest poparte dowodami. Izba zauważa, iż wykazane dochody w latach 1998-2000, czyli w okresie którego dotyczy zaległość osiągały tendencje wzrostową i pozwalały na bezproblemową spłatę zaległości wraz z odsetkami. Zadeklarowany osobiście przez Stronę dochód kształtował się na poziomie od [...] zł w 1998 r. do [...] zł w 2000 r. Wysokie koszty przeprowadzanych remontów w latach 1997-1998 (odpowiednio: [...] zł i [...] zł) zmalały w latach następnych ponad dwukrotnie (do wartości: [...] zł i [...] zł) przy znacznie większych dochodach (jak wyżej). Izba Skarbowa nie dopatrzyła się znaczących uchybień w prowadzonym postępowaniu podatkowym. Strona miała zapewnione prawo do czynnego udziału w postępowaniu o czym świadczy liczna korespondencja z organami podatkowymi, a ponadto miała możliwość zgodnie z art. 200 Ordynacji podatkowej zapoznać się i wypowiedzieć na temat zebranego w sprawie materiału z czego Strona nie skorzystała. Od tej decyzji strona wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając przedmiotowej decyzji naruszenie: 1) art. 67 oraz 120 i 122 ustawy - "Ordynacja Podatkowa" poprzez dokonanie błędnej presumpcji normy prawnej, skutkującym wydaniem nieprawidłowej decyzji; 2) art.188 w/w ustawy poprzez nieuzasadnione arbitralne rozstrzygnięcie co do ważności dowodów mających znaczenie dla sprawy; 3) art. 2 i 7 Konstytucji RP oraz art. 121 § 1 ustawy - "Ordynacja Podatkowa", tj. naruszenie zasad praworządnego państwa prawa poprzez przerzucenie na podatnika ciężaru błędnej informacji udzielonej przez organ podatkowy, a przez to naruszenie utrwalonej w orzecznictwie zasady zaufania do organów skarbowych. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako niezgodnej z prawem oraz zasądzenie kosztów procesu. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w W. nie podzieliła argumentów skarżącego i wniosła o oddalenie skargi. Przedmiotowa sprawa została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Przepis ten stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Na wstępie należy zauważyć, iż stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji bądź aktów sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Sąd - oceniając legalność zaskarżonych orzeczeń - zgodnie z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)- (zwanej dalej p.p.s.a.) -uwzględnia skargę na decyzję i uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszeń prawa, które stanowić by mogły podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy; postępowanie dowodowe w postępowaniu przed sądem administracyjnym odbywać się może jedynie w ograniczonym zakresie i sprowadza się do dowodów uzupełniających z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie powoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z tego względu wniosek pełnomocnika skarżącego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony na okoliczność wprowadzenia w błąd przez pracowników urzędu skarbowego nie mógł być uwzględniony. Art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926) przewiduje możliwość umorzenia zaległości podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej zbudowana jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie NSA koncepcji interpretacyjnej przepisów podatkowych zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru (w tym przypadku: ważny interes podatnika oraz interes publiczny), stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ podatkowy, organ podatkowy zatem może, ale nie musi, umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Należy podkreślić, że uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia ważnego interesu podatnika. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem podatkowym. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia słuszności podjętego rozstrzygnięcia. Sąd nie stwierdził w rozpoznawanej sprawie, by w toku tego postępowania nie podjęto niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie zebrano dowodów w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek tej decyzji. W procesie dochodzenia do tej decyzji organy podatkowe uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes społeczny uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek. Wydana na ich podstawie decyzja nie wykracza zatem poza granice uznania administracyjnego, bowiem decyzja negatywna nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy przypadki uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym wystąpiły, jak i wtedy, gdy nie występują. Zdaniem składu orzekającego zaskarżona decyzja nie zawiera również błędnej oceny stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do ustalenia możliwości płatniczych Skarżącego w powiązaniu ze stanem zobowiązań podatkowych. Nie może być argumentem w sprawie o umorzenia zobowiązania podatkowego fakt ponoszenia zwiększonych nakładów na przedmiotową nieruchomość. Sąd ponadto zauważa, że nawet stwierdzenie istnienia przesłanek umorzenia zobowiązania podatkowego nie nakładało na organ automatycznego obowiązku orzeczenia o udzieleniu ulgi. Zawarte w art.67 § 1 cyt. ustawy sformułowanie "może" oznacza, że w każdym przypadku stosowna decyzja podejmowana jest w ramach uznania organu podatkowego. Zastosowanie wobec podatnika wskazanej instytucji traktowane być musi jako przywilej, a nie zaś jako jego prawo. Również zarzut naruszenia art.2 i 7 Konstytucji RP oraz art. 121 §1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nie uwzględnienie przy wydawaniu decyzji błędnego poinformowania strony, co do opodatkowania umowy najmu podatkiem od towarów i usług nie jest zasadny. Skarżący zgłaszając umowy najmu do opodatkowania opłatą skarbową złożył oświadczenie, że nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Brak jest natomiast w aktach sprawy dokumentów, z których wynikałoby, że podatnik zwracał się do organu podatkowego, w oparciu o art. 14 § 4 Ordynacji podatkowej, o interpretację prawa podatkowego w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług umów najmu. Przepis ten potwierdza zasadę pisemności zawartą w art. 126 cyt. ustawy. Skarżący nie wykazał, by otrzymał błędną informację organu podatkowego wydaną w trybie art. 14 § 4 Ordynacji podatkowej. Nie stanowią również podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji pozostałe zarzuty odnośnie naruszenia procedury postępowania, a w szczególności prowadzenia postępowania dowodowego, albowiem nie mogły mieć one istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270 ), orzekł jak w sentencji.