III SA 1494/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) G. Krzymień (spr.), Sędziowie NSA (del.) A. Hanusz, WSA G. Nasierowska, Protokolant A. Zientara, po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2004 r. sprawy ze skargi H. i M. M. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] 04 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku od spadków i darowizn. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Urzędu Skarbowego W. 2) określa, że uchylona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżących kwoty po 10 żł (dziesięć) na rzecz każdego z nich tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.z. Decyzjami z dnia [...].10.1996 r. [...] Urząd Skarbowy W. zobowiązał H. i M. M. do zapłacenia podatku od nabycia spadku w łącznej kwocie 20.342,40 zł. W dniu 06.11.1996 r. podatnicy złożyli wniosek o umorzenie podatku od spadku, który Urząd decyzją z dnia [...].09.1997 r. rozpatrzył odmownie. Następnie w dniu 12.08.1999 r. podatnicy złożyli podanie o rozłożenie zaległości podatkowej na 180 nie oprocentowanych rat. Postanowieniem z dnia [...].10.1999 r. Prezydent W. wyraził zgodę na rozłożenie na raty przez [...] Urząd Skarbowy W. kwoty 20.342,40 zł zaległego podatku od spadku oraz odsetek za zwłokę z zastrzeżeniem, iż ostateczną decyzję w tej sprawie podejmie Urząd Skarbowy. Organ Podatkowy decyzjami z dnia [...].02.2000 r. rozłożył zaległość podatkową na 12 rat. Od decyzji powyższej podatnicy złożyli odwołanie, zarzucając Urzędowi błędne rozstrzygnięcie dotyczące ilości rat w zapłacie zaległości podatkowej i zażądali ustalenia ich w ilości podanej we wniosku. Izba Skarbowa w W. decyzją z dnia [...].04.2000 r. utrzymała w mocy, decyzję Urzędu Skarbowego. Decyzji tej podatnicy nie zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Spadkobiercy nie wykonali decyzji ratalnej w całości. Jedynie raty I-IV zostały zapłacone przez podatników w ustalonej wysokości, raty V-XII nie zostały zapłacone w pełnej wysokości-łącznie dokonano wpłat w kwocie 5.850 zł. W dniu 28.08.2001 r. wpłynął do Urzędu kolejny wniosek małżonków M. o rozłożenie na 60 nie oprocentowanych rat pozostałej do zapłacenia zaległości podatkowej. Urząd Skarbowy w dniu 14.09.2001 r. przekazał wniosek Stron do urzędu Gminy W. celem zajęcia stanowiska w sprawie. Przy piśmie z dnia 17.10.2001 r. Urząd gminy W. zwrócił wniosek Stron bez zajęcia stanowiska, powołując się na wydane wcześniej w tej sprawie postanowienie Prezydenta W.. [...] Urząd Skarbowy W. decyzją z dnia [...].01.2002 r. odmówił rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od spadku. Od decyzji tej Podatnicy złożyli odwołanie, ponawiając prośbę o rozłożenie na 60 nie oprocentowanych rat z uwagi na trudną sytuację materialną. Izba Skarbowa w W. decyzją z dnia [...].04.2002 r. utrzymała w mocy decyzję [...] Urzędu Skarbowego W.. W myśl mającego zastosowanie w sprawie art. 17 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków stanowiących dochód jednostek samorządu terytorialnego (a takim dochodem jest podatek od spadku) urząd ten może odraczać, umarzać, rozkładać na raty lub zaniechać poboru wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Analiza normatywnej treści powołanego przepisu, w szczególności użytego przez ustawodawcę zwrotu "...wyłącznie za zgodą..." oznacza, iż pozytywne rozpatrzenie wniosku strony wymaga uprzedniej aprobaty władz samorządowych. Wydanie przez Zarząd Gminy postanowienia, którego treścią jest zgoda na udzielenie ulgi jest materialnoprawny warunkiem udzielenia takiej ulgi. Ostateczną decyzję Izby Skarbowej H. i M. S. zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie jako sprzecznej i nie respektującej wyroku NSA z 14.03.2001 r. Wyrokiem tym Sąd stwierdził nieważność decyzji wymiarowej, na której oparta była pierwsza decyzja o rozłożenie na raty zaległości podatkowej. Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi. Rozpoznając sprawę, wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga wniesiona przez H. i M. M. zasługuje na uwzględnienie jednakże z przyczyn całkowicie innych, aniżeli te, które podniesiono w jej treści. Odnosząc się do sformułowanych w skardze zarzutów wyjaśnić należy, że dla zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2002 r. rozstrzygnięcie zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie III SA 245/00 nie miało znaczenia. W wyroku tym stwierdzono nieważność decyzji Izby Skarbowej z dnia [...].12.1999r. oraz wydanej w I instancji decyzji Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie określania zaległości w podatku od spadków i darowizn. Stało się tak dlatego, że decyzje te z naruszeniem powagi rzeczy rozstrzygniętej, dotyczyły ponownego wymiaru tego podatku. Natomiast decyzja Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2000 r. dotyczyła rozłożenia na raty zaległości podatkowej wynikającej z ostatecznych i prawomocnych decyzji wymiarowych z dnia [...] października 1996 r. jakimi [...] Urząd Skarbowy w W. wymierzył M. i H. S. podatek od spadku po E. I.. Zaskarżona decyzja wydana została natomiast z naruszeniem art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2003 (Dz. U. Nr 150, poz. 983 ze zm.) Przepis ten nakazuje wyrażenie zgody przez przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego na odroczenie, umorzenie lub rozłożenie na raty przez urząd skarbowy podatku, który pobierany jest przez urząd skarbowy a stanowi w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego. Powyższe " wierzycielskie" uprawnienie organu samorządowego odnosi się do każdej sprawy administracyjnej dotyczącej uznaniowych ulg podatkowych o jakich mowa w cytowanym przepisie. Nie można przyjąć koncepcji, że formy postanowienia wymaga wyłącznie wniosek lub zgoda przewodniczącego samorządu terytorialnego, a brak tej zgody może być zakomunikowany pismem gdyż w takiej sytuacji negatywne stanowisko organu samorządowego, wiążące organ podatkowy, pozostawałoby bez żadnej kontroli. Wydanie postanowienia stwarzało możliwość kontroli legalności tego orzeczenia przez sąd administracyjny. Z treści pisma urzędu Gminy W. z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] wynika, iż przyczyną braku ustosunkowania się przez organ samorządowy w formie postanowienia do wniosku podatników z dnia 27 sierpnia 2001 r. było to, że sprawa była rozpatrywana postanowieniem Prezydenta W. z [...] października 1999 r. W ocenie sądu postanowienie to wydane zostało w sprawie wszczętej podaniem małż. S. z dnia 12 sierpnia 1999 r. Zakończona została ona ostateczną i prawomocną decyzją Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. Decyzja ta nie stwarza stanu res indicata na co wielokrotnie zwracał uwagę. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do wszystkich uznawanych ulg podatkowych (patrz wyrok z dnia 18 lutego 2002 r. w sprawie III SA 398/99 opubl. Lex 40399). Z tego powodu brak merytorycznego stanowiska organu samorządowego w odrębnej sprawie podatkowej zakończonej zaskarżoną decyzją stanowi naruszenie art. 17 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. Z tych przyczyn Sąd uchylił zarówno zaskarżoną jak i wydaną w I instancji decyzję na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 240 par. 1 pkt 6 ustawy O. p. Zagadnienie wykonalności zaskarżonej decyzji rozstrzygnięto na podstawie art. 152 ustawy p.s.a. a orzeczenie o kosztach oparto na art. 200 tej ustawy. a.z.