III SA 1570/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędziowie NSA Antoni Hanusz (spr.), Grzegorz Krzymień, Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2004 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę 1. Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...].05.2002r. o numerach od [...]do [...], po rozpatrzeniu żądania M. J. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Finansów z dnia [...] 03.2002r. o numerach od [...] do [...], którymi odmówił on stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji Izby Skarbowej we W. uchylających w całości decyzje Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...].10.2000r. o numerach od [...] do [...] i określających na nowo zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień, maj i czerwiec 1995r., Minister Finansów odmówił stwierdzenia ich nieważności. Jak wynika z motywów zaskarżonej decyzji w wyniku postępowania kontrolnego Urząd Skarbowy w J. decyzjami z dnia [...]10.2000r. określił dla spółki cywilnej "H" M. J., G. W., zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień, maj i czerwiec 1995r. Strona nie zgadzając się z ustaleniami zawartymi w ww. decyzji w dniu [...]10.2000r. wniosła odwołanie do Izby Skarbowej we W. Organ II instancji po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego w przedmiocie wymiaru podatku decyzjami z dnia [...] marca 2001r. o Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...] uchylił decyzje Urzędu Skarbowego i określił na nowo zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień, maj i czerwiec 1995r. Decyzje powyższe stały się prawomocne. Uznając jednak, iż decyzje te są skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie, ponieważ spółka cywilna "H" przestała istnieć z dniem [...].08.2000r., skarżąca zwróciła się do Ministra Finansów w dniu [...].12.2001r. z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej z dnia [...].03.2001r. o stosownych numerach. Minister Finansów odmówił jednak stwierdzenia ich nieważności. W odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji strona skarżąca podnosi, iż z treści przepisu art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wynika, że organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Stroną postępowania w podatku od towarów i usług jest spółka cywilna. Natomiast spółka cywilna "H" utraciła swój byt prawny z dniem [...].08.2000r. o czym poinformowała organy podatkowe. Wobec tego po tym dniu nie mogło się dalej toczyć postępowanie podatkowe w sprawie określenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług wobec spółki cywilnej. Z powodu braku strony postępowanie to winno zostać umorzone na podstawie art. 208 Ordynacji podatkowej, gdyż stało się bezprzedmiotowe. Organ podatkowy nie mógł więc również przenieść skutecznie odpowiedzialności podatkowej na wspólników za zaległości podatkowe określone decyzjami nie skierowanymi do strony, bowiem ta wcześniej przestała istnieć, a z chwilą likwidacji utraciła swój byt prawny, a tym samym zdolność prawną i procesową. Natomiast likwidacja spółki cywilnej "H" z dniem [...].08.2000r., skutkując utratą bytu prawnego tego podmiotu, spowodowała również, iż po tym dniu nie mogła ona odwołać pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo to jednak wygasło z mocy prawa. W tym bowiem zakresie Ordynacja podatkowa w art. 137 § 4 dopuszcza stosowanie odpowiednio przepisów prawa cywilnego. 2. Minister Finansów nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądania i wskazał, iż zgodnie z treścią art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 19.12.1980r. o zobowiązaniach podatkowych za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają również osoby trzecie. Na podstawie art. 47 ust. 1 tejże ustawy za zobowiązania podatkowe spółki cywilnej związane z działalnością spółki odpowiada wspólnik tej spółki. Jednakże decyzje wydawane na podstawie art. 40 ust. 1 powołanej ustawy nie kreują nowego zobowiązania podatkowego, lecz stanowią jedynie formę w jakiej organy podatkowe żądają spełnienia przez osoby trzecie tego zobowiązania za określonego podatnika. Dlatego nie jest istotne czy w dacie przeniesienia odpowiedzialności istniał jeszcze podmiot, z którego działalnością związane było powstanie zaległości. Zdaniem Ministra Finansów niewykonanie przez spółkę cywilną zobowiązania podatkowego nakłada na organy podatkowe w pierwszej kolejności wydanie decyzji w sprawie określenia zaległości podatkowej, której adresatem jest spółka, jako podatnik podatku od towarów i usług. Następnie po stwierdzeniu zaistnienia prawem przewidzianych okoliczności organ podatkowy wydaje decyzję o odpowiedzialności osób trzecich, której adresatem są wszyscy wspólnicy spółki cywilnej. Wobec tego, z powodu likwidacji spółki cywilnej, postępowanie w sprawie określenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług nie powinno zostać umorzone na podstawie art. 208 Ordynacji podatkowej. Stronami postępowania są bowiem wszyscy byli wspólnicy spółki cywilnej. Natomiast w związku z tym, że w dniu [...].10.2000r. pełnomocnik spółki złożył w imieniu stron odwołanie od decyzji Urzędu Skarbowego z [...].10.2000r. zatem, w ocenie Ministra Finansów, należy przyjąć, iż mimo likwidacji spółki cywilnej z dniem [...].08.2000r. był on nadal uprawniony do reprezentowania stron postępowania, tj. byłych wspólników spółki cywilnej "H". Dlatego przyjąć należy, że ostateczne decyzje Izby Skarbowej z dnia [...].03.2001r. zostały doręczone pełnomocnikowi stron postępowania, nie zaś pełnomocnikowi nieistniejącej spółki cywilnej. 3. Na powyższe decyzje M. J. złożyła skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzuca im naruszenie w szczególności przepisów art. 133 i 134 Ordynacji podatkowej przytaczając w całości argumenty zawarte w odwołaniu. 4. W odpowiedzi na skargi Minister Finansów wniósł o ich oddalenie, bowiem zarzuty w nich zawarte uznał za bezzasadne i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach wraz z przytoczonymi tam motywami. 5. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stwierdzić należy, iż wbrew zarzutom skargi decyzje te nie naruszają ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Skargi nie zasługują więc na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy zaskarżone decyzje Izby Skarbowej z dnia [...].03.2001r. wydane zostały na nazwiska wszystkich wspólników spółki cywilnej "H". Tymczasem jeżeli w momencie wydania rozstrzygnięć przez organy podatkowe w sprawie wymiaru spółka cywilna nie istniała, co miało miejsce w badanej sprawie, wówczas stronami tego postępowania stają się byli wspólnicy tej spółki. Odpowiadają oni za zaległości podatkowe nieistniejącej już spółki jako osoby trzecie, pod warunkiem, iż zachodzą przewidziane w ustawie okoliczności. Wobec tego od momentu, w którym spółka cywilna przestała istnieć, a więc od dnia [...].08.2000r. decyzje wymiarowe powinny być wydawane na nazwiska jej wspólników, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Stronami postępowania w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług na rzecz spółki cywilnej byli więc jej wspólnicy, którzy w dniu powstania obowiązku podatkowego uczestniczyli w spółce, bez względu na to, czy w dniu wydania decyzji spółka istniała. W sposób prawidłowy również, rozstrzygnięcie dotyczące wymiaru podatku od towarów i usług poprzedzone zostało decyzją Urzędu Skarbowego w J. o odpowiedzialności M.J., a więc byłego wspólnika spółki cywilnej "H" za zobowiązania podatkowe tej spółki. Minister Finansów nie naruszył więc przepisów art. 133 i 134, a także art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Podzielić należy także pogląd organów, iż pomimo likwidacji spółki cywilnej z dnia [...].08.2001r. pełnomocnik był nadal uprawniony do reprezentowania byłych wspólników spółki. Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy powiedzieć, iż brak jest ustawowych przesłanek uzasadniających uwzględnienie skarg, w związku z czym należało je oddalić na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). s. A. Hanusz s. B. Dauter s. G. Krzymień