III SA 1650/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. do WSA J. Rudowski, Sędzia WSA G. Nasierowska, Asesor WSA S. Golec (spr.), Protokolant A. Kot, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2004 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o podatku od towarów i usług - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] lipca 1997 r. [...] Urząd Skarbowy w G. określił R. B. zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień, październik, listopad i grudzień 1994 r. w łącznej kwocie 7937,90 zł. Decyzja ta została doręczona podatnikowi w dniu 27 listopada 1997 r. w trybie art. 44 K.p.a. W dniu 15 kwietnia 1998 r. od decyzji tej podatnik wniósł odwołanie do Izby Skarbowej w G.. Postanowieniem dnia [...] czerwca 1998 r. Izba Skarbowa pozostawiła odwołanie bez rozpatrzenia z powodu jego wniesienia po terminie. Pismem z dnia 30 grudnia 1998 r. podatnik zwrócił się do Izby Skarbowej w G. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] lipca 1997 r. na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Decyzją z dnia [...] czerwca 1999 r. Izba Skarbowa w G. powołując się na art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Skarbowego z uwagi na fakt, że podanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wniesione zostało po upływie roku od dnia doręczenia decyzji, której stwierdzenia nieważności podatnik żądał. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie do Ministra Finansów. Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2002 r. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Izby Skarbowej odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Minister podzielił argumentację przedstawioną w decyzji Izby Skarbowej. W dniu 21 czerwca 2002 r. R. B. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Ministra Finansów. W skardze strona skarżąca zarzuciła organowi drugiej instancji przekroczenie terminu do załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów przyznał, że w sprawie rzeczywiście doszło do przekroczenia terminu do załatwienia odwołania. Minister podkreślił, że przekroczenie terminu nie miało wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności, gdyż wniosek strony w tej sprawie został złożony po upływie terminu, o którym mowa w art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej. Minister wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe odmówiły skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej ze względu na upływ terminu do wniesienia żądania stwierdzenia nieważności decyzji. Termin ten na podstawie art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej wynosił jeden rok od dnia doręczenia decyzji, której stwierdzenia nieważności dotyczyło żądanie. W związku z tym Sąd orzekając o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji przede wszystkim miał obowiązek zbadać, czy w sprawie rzeczywiście doszło do przekroczenia terminu do wniesienia żądania stwierdzenia nieważności decyzji. Ocena istnienia tego rodzaju negatywnej przesłanki wszczęcia postępowania wymagała ustalenia daty doręczenia decyzji podatkowej skarżącemu. W rozpoznawanej sprawie Urząd Skarbowy podjął wielokrotne próby doręczenia skarżącemu decyzji podatkowej, której stwierdzenia nieważności żądał skarżący. Zdaniem Sądu dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy wystarczyło ocenienie prawidłowości ostatniego doręczenia decyzji podatkowej. Z akt sprawy wynika, że również w tym przypadku nie doszło do faktycznego odbioru decyzji przez skarżącego, jednakże decyzja ta na podstawie art. 44 K.p.a. mogła być uznana za doręczoną skarżącemu po upływie siedmiu dni od dnia jej złożenia w urzędzie pocztowym tj. w dniu 27 listopada 1997 r. Przepis art. 44 K.p.a. wprowadza swoistą fikcję prawną doręczenia, które w tym przypadku ma charakter doręczenia zastępczego. Ustanowienie przez ustawodawcę tego rodzaju doręczenia podyktowane jest postulatami płynącymi z zasady ekonomiki procesowej i ma na celu ochronę biegu postępowania przed jego zatamowaniem w skutek nieodebrania pism przez stronę. Należy zważyć, że doręczenie zastępcze jest w pełni skuteczne i wywiera takie same skutki jak doręczenie rzeczywiste pisma adresatowi. Doręczenie w trybie art. 44 K.p.a. może dotyczyć wszelkich pism wydawanych w toku postępowania przez organ prowadzący postępowanie, a więc również decyzji. Jednym ze skutków doręczenia decyzji w postępowaniu podatkowym jest rozpoczęcie biegu terminów przewidzianych w przepisach postępowania związanych z doręczeniem decyzji, w tym również terminów do wniesienia środków zaskarżenia decyzji w trybie zwyczajnym i nadzwyczajnym postępowania. W piśmiennictwie prezentowany jest pogląd, że skutki tego rodzaju doręczenia mogą być obalone przeciwdowodem potwierdzającym, że adresat pisma nie miał obiektywnej możliwości zapoznania się z treścią pisma doręczonego w trybie art. 44 K.p.a. (por. Z. Janowicz, Kodeks Postępowania Administracyjnego - Komentarz, Warszawa 1991, s.145). Z akt sprawy wynika, że w stosunku do skarżącego tego rodzaju niemożność nie zachodziła. Z tych względów należało stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że w sprawie doszło do upływu terminu przedawnienia żądania stwierdzenia nieważności decyzji. Zgłoszony przez skarżącego zarzut naruszenia przez Ministra Finansów terminu do załatwienia sprawy należy uznać za zasadny. Jednakże to naruszenie prawa nie mogło być uznane za naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy a tym bardziej za przesłankę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub wznowienia postępowania i w związku z tym okoliczność ta a contrario na podstawie art. 145 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie mogła stanowić przesłanki do uwzględnienia skargi. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.