III SA 1657/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Bogdan Lubiński, Sędziowie NSA (del.) Małgorzata Niezgódka-Medek, WSA Hanna Kamińska (spr.), Protokolant Małgorzata Szamocka, po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi Szpitala G. im. [...], Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości. 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] grudnia 2002r. Nr [...] 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Szpitala G. im. [...]Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej kwotę [...] zł ([...] złote) tytułem kosztów postępowania sądowego. ms Szpital G. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2003 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] grudnia 2002 r., odmawiającą umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za okres styczeń- czerwiec 2002 r. w kwocie [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji stwierdziło, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami art. 67, 187 par. 1 i 191 Ordynacji podatkowej i wyprowadził wniosek o braku przesłanek do umorzenia zaległości podatkowej zarówno w aspekcie ważnego interesu podatnika jak i interesu publicznego. Podkreślił, ze okoliczność umorzenia zaległości podatkowych we wcześniejszym okresie jest argumentem przeciwko dalszej tego rodzaju praktyce. Organ pierwszej instancji dokonał oceny dokumentów przedstawiających sytuację finansową podatnika i stwierdził, że sam ujemny wynik finansowy nie stanowi dostatecznej podstawy do umorzenia zaległości, ponieważ inni podatnicy nie mogą ponosić kosztów błędnych decyzji gospodarczych podejmowanych przez tego podatnika. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Podniósł zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 67 par. 1, art. 187 par. 1 oraz art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa Zdaniem skarżącego, organ podatkowy pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził i nie dokonał oceny zgłoszonych problemów finansowych, będących przyczyną wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Poprzestał jedynie na stwierdzeniu, iż kłopoty finansowe nie mogą stanowić dostatecznej przesłanki do udzielenia ulgi umorzenia całej zaległości podatkowej, bowiem kłopoty finansowe występują u większości podatników i umarzanie należności z powodu trudności finansowych spowodowałoby konieczność udzielania ulg większości podatników podatku od nieruchomości. Ponadto stwierdził, że decyzja ma charakter uznaniowy, a więc samo zaistnienie przyczyn społecznych lub gospodarczych nie jest obligatoryjną przesłanką do wydania przez organ pozytywnej dla podatnika decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przeprowadziło żadnych dodatkowych ustaleń merytorycznych, ograniczając się jedynie do oceny postępowania dokonanego przez organ pierwszej instancji, co w rezultacie spowodowało, że organy podatkowe obydwu instancji nie poczyniły jakichkolwiek ustaleń w przedmiocie istnienia ważnego interesu podatnika lub też interesu publicznego uzasadniającego wystąpienie z wnioskiem o umorzenie zobowiązań podatkowych. Uprzednie ustalenie takich przesłanek jest obligatoryjne i musi poprzedzać decyzję w przedmiocie umorzenia zobowiązań, na co wskazują przepisy art. 187 par. 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, uznając zarzut naruszenia powołanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej jako pozbawiony podstawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 67par. 1 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Umorzenie dokonane przez organ podatkowy wymaga decyzji administracyjnej o charakterze konstytutywnym, znoszącej stosunek prawny zobowiązania podatkowego. Podejmowane jest ono na zasadzie uznania administracyjnego. Może mieć miejsce, gdy zostanie stwierdzone, że w danym przypadku ze względu na ważny interes podatnika lub interes publiczny nie jest wskazane lub możliwe wykonanie zobowiązania podatkowego. O tym, co w określonej sytuacji stanowi ważny interes podatnika lub interes publiczny, rozstrzyga podmiot uprawniony do dokonania umorzenia. Ustalając przesłanki umorzenia, ustawodawca użył w przepisie art. 67 ustawy zwrotów niedookreślonych, co można uznać za swoistą klauzul generalną odsyłającą do systemu ocen pozaprawnych. W utrwalonym orzecznictwie NSA nie budzi wątpliwości, że umorzenie jest instytucją prawną o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników od tego obowiązku. Ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego / art. 191 Ordynacji /, a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego / art. 187 par. 1 Ordynacji / oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych / art. 122 Ordynacji /. W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe obu instancji nie przeprowadziły postępowania zgodnie powołanymi przepisami Ordynacji podatkowej, bowiem nie dokonano oceny zgłoszonych przez stronę problemów finansowych, będących przyczyną wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Strona we wniosku z dnia [...] lipca 2002 r. wskazała, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej wynikającej z zadłużenia oraz faktu, że kontrakty z MRKCH nie pokrywają niezbędnych wydatków warunkujących prawidłowe funkcjonowanie Szpitala. Jednak pomimo istniejącego zadłużenia placówka udziela świadczeń zdrowotnych wszystkim osobom wymagającym pomocy medycznej, o czym świadczy największy w W. wskaźnik wykorzystania łóżek. Ponadto problemy finansowe pogłębia brak uregulowań prawnych dotyczących refundacji kosztów leczenia osób nie posiadających uprawnień do bezpłatnego leczenia / [...] mln zł straty rocznie / oraz odmowa płatników / Ministerstwo Zdrowia, MRKCH / do finansowania świadczeń zrealizowanych ponad plan. Organy podatkowe powinny, zatem wnikliwie ocenić sytuację finansową wnioskodawcy w kontekście przesłanek umorzenia z art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej z uwzględnieniem związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej podatnika a zajściem wypadków powodujących i uzasadniających niemożność zapłaty. Obowiązek podatkowy jest powszechnie znaną oczywistością, a zatem organy podatkowe powinny dokonać wszechstronnej oceny czy w niniejszej sprawie podnoszone przez stronę okoliczności wyczerpują przesłanki art. 67 par. 1 ustawy. W zaskarżonych decyzjach brak jest takich ustaleń. Organy podatkowe wydając decyzje o odmowie umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości stwierdziły jedynie, że kłopoty finansowe podatnika nie mogą stanowić dostatecznej przesłanki do udzielenia ulgi umorzenia zaległości, gdyż z kłopotami finansowymi boryka się większość podatników. Reasumując powyższe rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest uzasadniona, ponieważ organy podatkowe nie dokonały oceny materiału dowodowego w kontekście istnienia przesłanek umorzenia zaległości podatkowych, co w konsekwencji doprowadziło do wyprowadzenia wniosku o braku tych przesłanek z naruszeniem przepisów art. 67 par. 1, 187 par.1 oraz 191 ustawy Ordynacja podatkowa. Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art.145 par. 1 pkt 1 oraz art. 200 w zakresie kosztów postępowania sądowego ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 / w zw. z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1271; zm. Nr 240, poz. 2052 /.