III SA 1697/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Lubiński Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Jarecka asesor WSA Ewa Radziszewska - Krupa (spr. ) Protokolant Teresa Iwaćkowska po rozpoznaniu w dniu 15 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. L. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie : odmowy wyrażenia zgody wierzyciela na zwolnienie spod egzekucji zajętego majątku ruchomego p o s t a n a w i a odrzucić skargę Wnioskami z dnia [...] maja i [...] maja 2003r., które wpłynęły do Urzędu Skarbowego W. w dniu [...] maja 2003r. p. R. L., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą C. w W., zwrócił się o zwolnienie zajętych ruchomości w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie dwóch tytułów wykonawczych z dnia [...] kwietnia 2003r. Pierwszy z nich obejmował należność z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień 2002r. ([...]), drugi dotyczył podatku od towarów i usług za styczeń 2003r. ([...]). Urząd Skarbowy W. pismem z dnia [...] maja 2003r. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w trybie art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), powołanej dalej, jako p.e.a. Urząd Skarbowy W. postanowieniem z dnia [...] maja 2003r., nr [...], wydanym w oparciu o art. 17 § 1 i art. 13 § 1 p.e.a., odmówił wyrażenia zgody na zwolnienie spod egzekucji zajętego w dniu [...] kwietnia i [...] maja 2003r. majątku ruchomego w postaci 2 komputerów, 2 monitorów, faksu, 10 rowerów "[...]", 2 wiatrówek, 1 kompletu nart, 11 rakiet tenisowych. W uzasadnieniu podkreślił m.in., że prowadzenie egzekucji na podstawie wskazanych wyżej tytułów wykonawczych z dnia [...] kwietnia 2003r. jest zasadne, a wymagalność zobowiązań podatkowych jest niepodważalna. W związku z tym nie ma podstaw do wyrażenia zgody na zwolnienie zajętych w postępowaniu egzekucyjnym ruchomości. W postanowieniu znalazło się również pouczenie o prawie wniesienia skargi bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, stosownie do art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), zwanej dalej ustawą o NSA. Strona w skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu [...] lipca 2003r. na powyższe postanowienie Urzędu Skarbowego wniosła o ponowne zarachowanie dotychczasowych wpłat i pobrań z rachunku bankowego tytułem zapłaty zaległości podatkowych z tytułu podatku VAT za maj 2002r. na poczet bieżących należności z deklaracji VAT za miesiące: wrzesień 2002r. i styczeń 2003r., w oparciu o art. 62 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), powołanej dalej, jako Ordynacja podatkowa. Zgodnie z tym przepisem zaliczenia dokonuje się na rzecz podatku o najwcześniejszym terminie płatności, chyba, że podatnik wskaże na poczet, którego zobowiązania zaliczyć wpłatę. Skarżący podniósł też, że postępowanie egzekucyjne było prowadzone z naruszeniem zasad praworządności, prawdy obiektywnej, zaufania do organów państwa, określonych w art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. Strona ponadto, oprócz przytoczenia wniosku o zwolnienie spod egzekucji zajętych ruchomości streściła dotychczasowy przebieg postępowania egzekucyjnego, toczącego się w ramach egzekwowania należności z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2002r., wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2002r. ([...]) oraz przebieg postępowania w przedmiocie restrukturyzacji należności dotyczących podatku od towarów i usług za maj 2002r. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W uzasadnieniu podkreślił, że okolicznością uzasadniającą zwolnienie spod egzekucji nie może być wyegzekwowanie z rachunku bankowego Skarżącego w dniu [...] listopada 2002r. sumy na poczet zaległości z tytułu podatku VAT za maj 2002r., którą w opinii Strony należało zaliczyć na poczet zaległości za wrzesień 2002r. oraz styczeń 2003r., ponieważ postępowaniem restrukturyzacyjnym, wszczętym w dniu [...] listopada 2003r., objęto zaległości za maj 2002r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. uznał również, że w toku postępowania zostały zachowane zasady ogólne wskazane przez Stronę w skardze, gdyż podjęto wszelkie niezbędne działania, na podstawie przepisów prawa, które zmierzały do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotowa sprawa została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Przepis ten stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd ponadto zauważa, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. - stosownie do art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd administracyjny odrzuci skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne. Skarga jest np. niedopuszczalna, gdy nie wyczerpano środków zaskarżenia, jeśli służyły one stronie przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Wierzyciel - organ podatkowy zajmujący stanowisko w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych przyjął, że Skarżącemu nie przysługiwał środek zaskarżenia w związku z tym możliwe było bezpośrednie złożenie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia na podstawie wskazanego wyżej art. 35 ust. 1 ustawy o NSA. Takie stanowisko organu - w ocenie Sądu - jest nieuprawnione w świetle art. 17 § 1 zd. 1 i 2 p.e.a. w związku z art. 106 § 5 k.p.a. w związku z art. 18 p.e.a. Z treści art. 17 § 1 zd. 1 i 2 p.e.a. wynika, że na stanowisko wierzyciela zawarte w postanowieniu służy zażalenie, jeżeli stanowi tak ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub Kodeks postępowania administracyjnego. W związku z tym w pierwszej kolejności należało rozważyć czy z przepisu normującego zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych zobowiązanego - art. 13 p.e.a. - nie wynikało prawo do złożenia zażalenia. Sąd stoi na stanowisku, że ww. przepis nie stwarza takiej możliwości. Wprawdzie w art. 13 § 2 p.e.a. stwierdza się, że na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego służy zażalenie, ale zwrotu "w sprawie zwolnienia" nie należy odczytywać rozszerzająco, lecz rozumieć ściśle. Po pierwsze z uwagi na jego gramatyczną wykładnię oraz szyk zdania zawierającego ten zwrot. Po drugie ze względu na treść art. 17 § 1 zd. 2 p.e.a. Zobowiązany i wierzyciel, który nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym, będą mieli możliwość zaskarżenia w trybie tego przepisu postanowienia organu, w którym odmówiono lub zwolniono składniki majątkowe z egzekucji. Na podstawie art. 13 § 2 p.e.a. nie będzie natomiast przysługiwało zobowiązanemu zażalenie na postanowienie wierzyciela, w którym wyraził on swoje stanowisko - zgodę na zwolnienie, bądź odmowę zgody na zwolnienie. Brak bowiem wyraźnego odesłania w tym przepisie, a przepis ten - jak już wcześniej stwierdzono - należy odczytywać ściśle. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza jednak, że zobowiązany może wnieść środek zaskarżenia (zażalenie) na stanowisko wierzyciela w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji (art. 13 p.e.a.) w oparciu o art. 106 § 5 k.p.a. w związku z art. 18 p.e.a. oraz w związku z art. 17 § 1 zd. 2 p.e.a. Wprawdzie art. 106 § 5 k.p.a. odnosi się do decyzji zapadających w postępowaniu administracyjnym i przy postanowieniach wydawanych na gruncie k.p.a. nie miałby zastosowania, z uwagi na treść art. 126 k.p.a., ale specyfika postępowania egzekucyjnego oraz treść art. 18 p.e.a. wskazuje, że taka interpretacja jest dopuszczalna. W doktrynie podnosi się ponadto, że "posiłkowe stosowanie kodeksu postępowania administracyjnego musi uwzględniać swoiste właściwości postępowania egzekucyjnego i nie można przenosić postanowień kodeksu postępowania administracyjnego, jeśli nie odpowiadają one naturze prawnych środków w postępowaniu egzekucyjnym (por. Z. Leoński Egzekucja administracyjna świadczeń niepieniężnych, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1968, s. 171). Instytucja postanowień i zażaleń z art. 17 p.e.a. przypomina odpowiednie środki odwoławcze z k.p.a. (...). Niemniej występują też różnice wypływające z faktu, że postanowienia w świetle k.p.a. są rozstrzygnięciami incydentalnymi, a o meritum sprawy rozstrzyga się w drodze decyzji, gdy tymczasem postępowanie egzekucyjne nie zna instytucji decyzji i odwołań (por. R. Hauser, Z. Leoński: Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz, C.H. BECK, Warszawa 2003r. s. 61-62 ). Sąd, mając na uwadze powyższe poglądy doktryny, jak również uwzględniając odmienności postępowania egzekucyjnego i postępowania administracyjnego, odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a. Przed wniesieniem skargi nie wyczerpano środków zaskarżenia, które służyły stronie przed organem właściwym w sprawie, więc niedopuszczalne było jej złożenie w Sądzie, stosownie do powołanych wyżej przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny pragnie jednak podkreślić, że błędne pouczenie strony, co do prawa wniesienia zażalenia albo wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może - zgodnie z art. 112 i art. 126 k.p.a. w związku z art. 18 p.e.a. - szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W związku z tym Skarżący w terminie 7 dni od doręczenia niniejszego postanowienia będzie miał prawo wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności - wniesienia zażalenia - stosownie do art. 58 k.p.a. w związku z art. 18 p.e.a. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności. W tym zakresie nadal aktualne pozostają poglądy wyrażane w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przepis art. 112 k.p.a. nie może doprowadzić do merytorycznego rozpoznania skargi przez sąd administracyjny, gdy nie wyczerpano środków prawnych przysługujących stronie (por. np. postanowienia NSA z dni: 30 stycznia 1998r., sygn. akt IV SA 641/96, LEX nr 43121, 27 lutego 1998r., sygn. akt IV SA 792/96 ) LEX nr 46670, 1 lipca 1998r., sygn. akt III SA 6382/97, LEX nr 43739).