III SA 1817/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter (spr.), Sędziowie NSA ( del.) Antoni Hanusz, Asesor WSA Sylwester Golec, Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2004 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia[...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie o umorzenie postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ( [...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wydanym dnia [...] lipca 2000 r. postanowieniem Nr [...]Izba Skarbowa w L. stwierdziła nieważność postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] kwietnia 2000 r. Nr [...], wydanego w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie prowadzone było przeciwko firmie "D" Import - Export na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...]., natomiast postanowienie Naczelnika zostało wydane na wniosek pełnomocnika właścicielki firmy, M. K., złożony w dniu [...] marca 2000 r. We wniosku pełnomocnik podnosił zarzut przedawnienia egzekwowanych należności. W uzasadnieniu postanowienia Izby wskazano natomiast, że z akt sprawy wynika brak zajścia przesłanek do umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, albowiem w dniu [...] lipca 1993 r. Urząd Celny dokonał zajęcia rachunku bankowego dłużnika i tym samym wypełnił warunek z art. 83 ust. 4 pkt 1 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz. U. z 1994 r., nr 71, poz. 312 z późn. zm.), w myśl którego bieg terminu przedawnienia należności celnych przerywa wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji należało - zdaniem Izby - przyjąć, że w braku podstaw prawnych do umorzenia należność pozostawała wymagalna. Mając na uwadze powyższe, Izba Skarbowa w L. uznała, że postanowienie z dnia [...] kwietnia 2000 r. jest wadliwe, gdyż zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa, w związku z czym konieczne jest stwierdzenie jego nieważności. W dniu [...] lipca 2000 r. pełnomocnik zobowiązanej, nie uznając słuszności podjętego rozstrzygnięcia, skierował zażalenie do Ministra Finansów. W zażaleniu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania w sprawie, uzasadniając wniosek twierdzeniem, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, bowiem dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym zobowiązanie przedawniło się. Po rozpoznaniu zażalenia Minister Finansów dnia [...] maja 2002 r. wydał postanowienie Nr [...], w którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Izby Skarbowej. W uzasadnieniu postanowienia Minister wskazał, że zarzuty zażalenia nie zasługiwały na uwzględnienie, ponieważ w sprawie zaistniały przesłanki zawarte w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, tzn. wydano akt prawny z rażącym naruszeniem prawa. Wydając bowiem postanowienie Nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. naruszył, zdaniem Ministra Finansów, przepis art. 83 ust. 4 ustawy - Prawo celne, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia należności celnych przerywa wszczęcie egzekucji. Na powyższe postanowienie Ministra Finansów pełnomocnik M.K. złożył dnia [...] lipca 2002 r. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wniósł o uchylenie postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu polemizował on z twierdzeniem Ministra Finansów, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. dotknięte było wadą rażącego naruszenia prawa, o której mówi przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Na poparcie tej tezy wskazał, że bieg terminu przedawnienia dochodzonego obowiązku nie został przerwany wskutek zajęcia rachunku bankowego, bowiem zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zostało doręczone zobowiązanej właścicielce firmy "D" z naruszeniem art. 42 § 1 kpa, tj. w miejscu jej zamieszkania, a nie w siedzibie firmy. W związku z powyższym, zdaniem pełnomocnika skarżącej dokonana czynność egzekucyjna była prawnie nieskuteczna. Dalej w skardze podniesiono, że nie miało miejsca naruszenie przepisu art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 24, poz. 151 z późn. zm.), co sugerowała w swoim postanowieniu Izba Skarbowa w L. Organ egzekucyjny nie był bowiem - w opinii pełnomocnika skarżącej - zobowiązany do uzyskania opinii wierzyciela w przedmiocie złożonego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Natomiast swoje rozstrzygnięcie, zawarte w wydanym dnia [...] kwietnia 2000 r. postanowieniu Nr [...], prawidłowo oparł on na posiadanych informacjach i dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że zarzuty w niej zawarte nie zasługują na uzasadnienie. Minister powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, odmawiając rozpatrzenia zarzutów naruszenia art. 42 § 1 kpa i art. 36 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jako nowych zarzutów, nie będących przedmiotem rozpoznania w dotychczasowym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna, a w każdym razie zasadny jest wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Izba Skarbowa w L. postanowieniem z dnia [...]lipca 2000 r. stwierdziła nieważność postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] kwietnia 2000 r. Nr [...], umarzającego postępowanie egzekucyjne w stosunku do firmy "D" Import - Eksport. W uzasadnieniu swojego stanowiska, w pełni podzielonego przez Ministra Finansów, podniosła, że brak było przesłanek do umorzenia przedmiotowego postępowania, albowiem w dniu [.]lipca 1993 r. Urząd Celny dokonał zajęcia rachunku bankowego dłużnika i w ten sposób wypełnił warunek z art. 83 ust. 4 pkt 1 ustawy - Prawo celne. Z nadesłanych do Sądu przez Ministra Finansów akt nie wynika, by tego rodzaju okoliczność została bezspornie wykazana. W aktach sprawy nie ma bowiem żadnej dokumentacji dotyczącej zajęcia rachunku bankowego lub dokonania innych czynności egzekucyjnych, które przerywałyby bieg przedawnienia. Za taką dokumentację nie może być uznana nie poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia pisma na karcie 2 akt, noszącego datę [...] lipca 1993 r. Potwierdza to również Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. , który w piśmie z dnia [...] kwietnia 2000 r. adresowanym do Izby Skarbowej w L. podniósł, że Urząd nie został poinformowany o zajęciu rachunku bankowego i brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających dokonania zajęcia. Nawet gdyby przyjąć, że zajęcie rachunku bankowego faktycznie, nastąpiło organy egzekucyjne nie wykazały, że prowadzący egzekucję organ celny prawidłowo doręczył dłużnikowi zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego. Tylko wtedy można uznać, że nastąpiło wszczęcie egzekucji, skutkujące przerwaniem biegu przedawnienia. Twierdzenie Ministra Finansów zawarte w odpowiedzi na skargę, że dotyczące tej kwestii zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie bowiem nie były przedmiotem rozpoznania w dotychczasowym postępowaniu, jest nieuzasadnione. Skoro organ administracji publicznej z urzędu stwierdza nieważność aktu administracyjnego, ma obowiązek odnieść się do wszystkich okoliczności, mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe zawiadomienie, o jakim mowa w art. 32 w zw. z art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym w 1993 r., ma niewątpliwie zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Odnosząc się do zarzutów skargi zwrócić należy uwagę na jeszcze jedno uchybienie organów egzekucyjnych. Otóż utrzymane w mocy przez Ministra Finansów postanowienie Izby Skarbowej w L. praktycznie ani jednym zdaniem nie uzasadnia, jakie przesłanki natury prawnej legły u podstaw rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność z powodu rażącego naruszenia prawa. Tym bardziej jest to nieprawidłowe, że stwierdzenie nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z powodu rażącego naruszenia prawa, a więc z powodu wad materialnoprawnych, tkwiących w postępowaniu, uzależnione było od prawidłowych i jednoznacznych ustaleń faktycznych. Powyżej stwierdzone uchybienia naruszały przepisy postępowania, tj. art. 7,8,77 § 1 oraz 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) oraz art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), orzeczono jak w sentencji.