III SA 1828/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędziowie asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, asesor WSA Jolanta Sokołowska ( spr. ), Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2004 r. sprawy ze skargi Z.L. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia lub zmiany decyzji w sprawie umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2003r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 253 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 23 ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), po rozpatrzeniu odwołania Z. L., Minister Finansów utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2002r. Nr [...] odmawiającą uchylenia lub zmiany decyzji Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] lipca 2000r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] marca 2000r. nr [...], odmawiającą umorzenia zaległego podatku od towarów i usług wraz z należnymi odsetkami za lata 1993 do 1999. Z motywów decyzji wynika, że Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] lipca 2000r. Nr [...] utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] marca 2000r. Nr [...] odmawiającą umorzenia Z. L. zaległego podatku od towarów i usług za lata 1993 do 1999. Pismem z dnia 1 września 2000r. wniósł on do Ministra Finansów żądanie ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej ww. decyzją Izby Skarbowej i umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami. Izba Skarbowa zwróciła się do strony o sprecyzowanie żądania. W odpowiedzi podatnik wniósł o rozpatrzenie sprawy w trybie nadzwyczajnym oraz uzupełnił swoje żądanie umorzenia zaległości podatkowej, uzasadniając je trudną sytuacją materialną spowodowaną zdarzeniami losowymi. Minister Finansów wniosek Z. L. rozpatrzył w trybie art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej i decyzją z dnia [...] marca 2002r. nr [...] odmówił uchylenia lub zmiany ww. ostatecznej decyzji Izby Skarbowej. Wskazał na uznaniowy charakter art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej, ograniczony przesłankami tego przepisu, tj. kryterium interesu publicznego lub ważnego interesu podatnika i koniecznością wyważenia siły ich oddziaływania na rozstrzygnięcie sprawy. Wyraził pogląd, według którego ważny interes nie może sprowadzać się do żądania usankcjonowania oczywistych zaniedbań podatnika, jak również nie może przejawiać się w usiłowaniu uniknięcia określonych konsekwencji wynikających z nie wywiązywania się z zobowiązań podatkowych w ciągu wielu lat. Podatnik nie odprowadzając podatku od towarów i usług dysponował bezprawnie środkami finansowymi należnymi budżetowi Państwa. Uznał, że niepowodzenia podatnika w działalności gospodarczej nie stanowią przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji. Natomiast w interesie Państwa i obywateli leży, aby pobór podatków był pełny i terminowy oraz podlegał szczególnej ochronie prawnej ze względu na jego społeczno-gospodarcze znaczenie. Podniósł, iż Minister Finansów jest zobowiązany do zapewnienia wykonania budżetu Państwa celem zaspokojenia potrzeb publicznych. Stwierdził brak przesłanek do uchylenia decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2000r.. W odwołaniu, uzupełnionym na wezwanie Ministra Finansów, podatnik zarzucił naruszenie prawa materialnego oraz nie wyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych w sprawie. Jego zdaniem zajęcie przez komornika skarbowego pożyczki celowej otrzymanej przez niego z Rejonowego Urzędu Pracy i sprzedaż hali stanowiącej jego własność nastąpiły z naruszeniem prawa. Ponadto nałożenie na niego obowiązku zakupu 11 kas fiskalnych było przekroczeniem przez Ministra Finansów delegacji ustawowej. Okoliczności te zdaniem strony spowodowały szkody w jej majątku, co uzasadnia wnioskowanie o zmianę decyzji i umorzenie zaległości. Minister Finansów podtrzymał swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] marca 2002r.. Podkreślił, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej organy podatkowe nie rozpatrują ponownie zasadności podjętych uprzednio merytorycznych decyzji, lecz ustalają, czy w sprawie nie zachodzą inne szczególne okoliczności przemawiające za uchyleniem lub zmianą decyzji ze względu na ważny interes podatnika lub interes publiczny. Badanie interesu publicznego i ważnego interesu Strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Dlatego zarzut naruszenia przepisów prawa nie może być uwzględniony w tym postępowaniu. Zwrócił uwagę, że każde obciążenie podatkowe wiąże się z pogorszeniem sytuacji finansowej podatnika, a to w konsekwencji pogarsza jego warunki egzystencji. Zatem taki argument w każdym przypadku prowadziłby do uchylenia obciążeń podatkowych, co powodowałoby, że przepisy podatkowe byłyby "martwe". Działania takie byłyby sprzeczne z interesem publicznym. Przepisy podatkowe muszą zapewniać skuteczność działania systemu podatkowego, a w konsekwencji realizację dochodów budżetu Państwa. Nie można więc utożsamiać usatysfakcjonowania pojedynczego podatnika z troską Państwa o interes publiczny. W interesie publicznym nie jest, aby podatki pośrednie stanowiące dochód budżetu Państwa wykorzystywane były do wspierania kondycji finansowej indywidualnych podatników. W ocenie Ministra Finansów pogorszenie warunków egzystencji podatnika nie może stanowić przesłanki do zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej Izby Skarbowej. Organ podatkowy przy podejmowaniu decyzji nawet przy pełnej zgodności przesłanek z zakresu ważnego interesu strony i ekonomicznych przesłanek interesu publicznego może brać pod uwagę i inne ważne zasady państwa prawa. W skardze Z. L. zarzucił zaskarżonej decyzji wydanie jej z rażącym naruszenia prawa. Zdaniem skarżącego Minister Finansów nie zapoznał się z aktami sprawy, w rezultacie czego nie zajął stanowiska w sprawie egzekucji przeprowadzonej przez poborcę skarbowego. Twierdził, że Minister nie odniósł się do bezprawnego obowiązku zakupu kas fiskalnych, wprowadzonego rozporządzeniem tegoż Ministra, który to obowiązek wymusił na nim wydatek znacznej kwoty. Utrzymywał, iż Minister nie dotknął istoty sprawy i pominął zarzuty dotyczące nadzwyczajności sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja została wydana w trybie art. 253 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż decyzja ostateczna, na mocy której strona nie nabyła prawa, może być uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes podatnika. Użyte w tym przepisie sformułowanie "może być uchylona lub zmieniona" wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia organu podatkowego. Oznacza to, że ocena w konkretnej sprawie, czy występują racje mieszczące się w granicach interesu publicznego lub słusznego interesu strony, należy do organu rozstrzygającego i do niego też należy wybór jednego z możliwych rozwiązań, przy czym może ono być niezależne od wyników tej oceny. Uznaniowy charakter decyzji przewiduje bowiem, że nawet gdy w danej sprawie zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji ze względu na ważny interes podatnika lub interes publiczny, organ podatkowy może odmówić podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Nie może jednak być to decyzja dowolna, lecz powinna uwzględniać wszystkie okoliczności faktyczne mające wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny. Dodać należy, że w postępowaniu na podstawie art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy nie stosuje prawa materialnego (podatkowego, postępowania egzekucyjnego), dlatego też stawianie zarzutów związanych z wadliwym stosowaniem prawa materialnego przy wydaniu rozstrzygnięć w postępowaniu podatkowym (egzekucyjnym) nie może wchodzić w zakres rozważań w przedmiocie stosowania wskazanego art. 253 § 1. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontroli sądu nie podlega zatem uznanie samo w sobie, lecz uzasadnienie stanowiska organu. W niniejszej sprawie Minister Finansów w sposób wyczerpujący uzasadnił przyczyny, dla których nie uwzględnił argumentów skarżącego. Wykazał też, że uchylenie lub zmiana decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2000r. nie leży w interesie publicznym. Dogłębnie rozważył więc sprawę na gruncie przesłanek art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej, działając przy tym w granicach swobodnej oceny dowodów. Tak więc zaskarżoną decyzję należy ocenić jako prawidłową, a w związku z tym zarzut wydania jej z rażącym naruszeniem prawa należy uznać za oczywiście niezasadny, podobnie zresztą jak i pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia prawa, czy to poprzez naruszenie przepisów postępowania podatkowego i egzekucyjnego, czy też przez wydanie, jak utrzymuje skarżący, niezgodnego z prawem rozporządzenia zobowiązującego go do zakupu kas fiskalnych. Jak bowiem wyżej powiedziano, wadliwe stosowanie prawa materialnego przy wydaniu rozstrzygnięć w postępowaniu podatkowym (egzekucyjnym), nie może wchodzić w zakres rozważań w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej; takiej ocenie służą inne tryby przewidziane w tej ustawie. Natomiast w ogóle nie należy do kompetencji organów podatkowych ocena konstytucyjności przepisów rozporządzenia. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), postanowiono jak w sentencji.