III SA 1831/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Jarecka ( spr. ), asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2004 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie umorzenia odsetek w podatku dochodowym od osób fizycznych oddala skargę Z. L. złożył skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2003 r. w sprawie sygn. [...] utrzymującą w mocy decyzję Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w P. z dnia [...] listopada 2000r. sygn. akt. [...] stwierdzającą nieważność decyzji Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] listopada 1999r. sygn. akt [...] w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym. Ustalono, co następuje. Z. L. był w 1999r. płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych. W dniu [...] października 1999 r. złożył wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowych za okres 1992 i 1993 r. oraz umorzenie odsetek za zwłokę z tytułu tych zaległości. Wniosek ten argumentował zmianą swojej sytuacji materialnej, która miała realny wpływ na możliwość spłaty zobowiązań. W dniu [...] marca 1999r. Urząd Skarbowy w G. wydał w tej sprawie decyzje pozytywną ( sygn. [...]) rozkładając na raty zaległość podatkową z tytułu podatku dochodowego od wynagrodzeń PIT-4 za okres 1992 i 1993 rok. Jednocześnie na wniosek płatnika decyzją z dnia [...] listopada 1999r. sygn. [...] Urząd Skarbowy w G. umorzył odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych wskazanych w w/wym. decyzji przypadające do zapłaty na dzień [...] października 1999r. Z. L. [...] marca 2000r. zwrócił się z kolejnym wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych w podatku dochodowym od wynagrodzeń za lata 1992 –1993r. – pozostałych rat z decyzji urzędu, jak wyżej. Wniosek ten nie został załatwiony pozytywnie, albowiem decyzją z dnia 29 kwietnia 2000r. Urząd Skarbowy w G. odmówił umorzenia wskazanych we wniosku zaległości podatkowych. Powyższą decyzję Z. L. zaskarżył do Izby Skarbowej w W., ta utrzymała w mocy przedmiotową decyzję ale jednocześnie w toku postępowania odwoławczego powzięła wątpliwość, czy pierwsza decyzja wydana w Sygn. akt III SA 1831/03 sprawie umorzenia zaległości podatkowych z dnia [...] listopada 1999r., sygn. [...] została wydana w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. W dniu [...] października 2000r. Izba Skarbowa w W. wszczęła postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, a następnie w dniu [...] listopada 2000r. decyzją o nr [...] stwierdziła nieważność decyzji Urzędu skarbowego w G. z dnia [...] listopada 1999r. sygn. nr [...] w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym od wynagrodzeń wynikających z układu ratalnego – decyzja Nr [...] z dnia [...] marca 1999r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Izba Skarbowa podniosła, że w świetle obowiązujących przepisów decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej, albowiem w stosunku do płatnika urząd nie mógł wydać decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek. Nie ma normy prawnej, która by do tego upoważniała. Z decyzją Izby nie zgodził się skarżący i złożył od niej odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odwołaniu skarżący wskazał, iż działając w oparciu o uchyloną decyzję spłacił znaczą część zaległości wywiązując się ze spłaty rat a nadto, że nie może ponosić odpowiedzialności z powodu działań organu , który winien działać w sposób kompetentny. Ponownie Z. L. odwołał się do swojej trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwia spłacenie nawet niewysokiej kwoty odsetek. Rozpatrując odwołanie Minister Finansów decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. sygn. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej uznając rozstrzygnięcie za słuszne. W obowiązującym systemie prawnym brak jest bowiem przepisu umocowującego organ podatkowy do umarzania odsetek płatnikowi. Przepis art. 67§1 ustawy Ordynacja podatkowa może stanowić podstawę prawną do umorzenia zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę w określonych sytuacjach podatnikowi nie może natomiast stanowić podstawy do umarzania należności przypadających od płatnika. A zatem brak podstawy prawnej do wydania decyzji musiał skutkować stwierdzenie jej nieważności w oparciu o art. 247§1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Sygn. akt III SA 1831/03 Z. L. nie zgadzając się z wyżej omawianą decyzją zaskarżył ją do właściwego Sądu. W skardze nie kwestionował prawidłowości rozstrzygnięcia natomiast podniósł, że Minister Finansów wydając zaskarżoną decyzję załatwiał sprawę w sposób przewlekły niezgodny z terminami wskazanymi w art. 139§3 i 140 ustawy Ordynacja podatkowa. Twierdził także, że nie może ponosić konsekwencji za "nieznajomość prawa przez organy skarbowe". W odpowiedzi na skargę Minister Finansów przyznał, iż dwukrotnie – pismami z dnia [...] lutego 2002r. oraz [...] marca 2003 r. zawiadamiał Stronę o przewidywanym terminie załatwienia odwołania, okoliczność ta nie miała jednak wpływu na ostateczne załatwienie sprawy decyzją z dnia [...] czerwca 2003r. Przyznał także, że z uwagi na stwierdzenie oczywistej omyłki w dacie wydania decyzji zostało wydane w dniu [...] lipca 2003r. postanowienie omyłkę tę prostujące. W konkluzji Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi. Sąd zważył , co następuje. Podniesiony przez skarżącego zarzut, iż sprawa jego została załatwiona ze znacznym opóźnieniem jest słuszny, jednakże fakt ten nie wywołuje skutków prawnych z zakresu prawa materialnego czy procesowego tego rodzaju, który miałby wpływ na treść rozstrzygnięcia. Przepis art. 139§3 ustawy Ordynacja podatkowa obliguje organ do załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu 2 miesięcy. W przedmiotowej sprawie od czasu złożenia odwołania do dnia wydania decyzji upłynęło ponad 2 lata i 6 miesięcy. Jednakże przepis ten w istocie nie zawiera sankcji z tytułu znacznego opóźnienie w rozstrzygnięciu sprawy. Następstwem niezałatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym w terminie określonym w art. 139§3 Ordynacji podatkowej są konsekwencje wynikające z art. 140 i następne cyt. ustawy, tj. ponaglenie a także możliwość pociągnięcia do odpowiedzialności pracownika organu podatkowego. Sama opieszałość organu nie może być traktowana jako dorozumiane pozytywne załatwienie sprawy, co sugeruje w jednym ze swoich pism skierowanych do Ministra Finansów, skarżący. Sytuacja w której dochodzi do uchylenia decyzji ostatecznej niewątpliwie winna należeć do wyjątkowych, jednak w przypadku stwierdzenia wadliwości decyzji wskazanych enumeratywnie w art. 247 Ordynacji podatkowej, decyzja taka nie powinna pozostać w obrocie prawnym. Jest oczywiste w niniejszej sprawie, że decyzję z dnia [...] listopada 1999 r. nr [...] słusznie unieważniono decyzją z dnia [...] listopada 2000r. nr [...]. Wprawdzie, w ocenie Sądu podstawą prawną unieważnienia winien być art. 247§1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, albowiem faktycznie Z. L. w ogóle nie powinien być stroną postępowania w sprawie o umorzenie odsetek , jednak wskazanie jako podstawy przepisu art. 247§1 pkt 2 Ordynacji podatkowej nie zmienia zasadności i legalności wydania skarżonej decyzji. Sam skarżący także nie kwestionuje przyczyn unieważnienia. Zarzut, który podnosi skarżący dotyczy niekompetencji organu podatkowego wydającego decyzję. Zdaniem skarżącego nie powinien on ponosić skutków wynikających z wydania przez organ decyzji, której nieważność stwierdzono. W tym miejscu należy stwierdzić, że Ordynacja podatkowa przewidując sytuacje, w których na skutek wydania decyzji, której następnie nieważność stwierdzono strona poniesie szkodę reguluje kwestie ewentualnego odszkodowania z tego tytułu. (art. 260 i nast. Ordynacji podatkowej). Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest jednak uprawniony do wypowiadania się w kwestii takiej odpowiedzialności albowiem należy ona do odrębnego postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd nie stwierdził w sprawie przesłanek z art. 145 § 1pkt ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.