III SA 1846/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del) Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędziowie NSA Włodzimierz Kubiak, Joanna Sokołowska (spr.), Protokolant Maciej Kurasz, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2004 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wymiaru opłaty związanej ze zgłoszeniem obowiązku podatkowego w zakresie podatku obrotowego i dochodowego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2002r. Nr [...] Minister Finansów, po rozpatrzeniu odwołania W. P. utrzymał w mocy decyzję Izby Skarbowej w G. z dnia [...] kwietnia 200Ir. Nr [...], odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Finansowego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. z grudnia 1964r. w sprawie wymiaru opłaty związanej ze zgłoszeniem obowiązku podatkowego w zakresie podatku obrotowego i dochodowego za 1959r.. Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, że W. P. pismem z dnia [...] grudnia 2000r. zwrócił się do [...] Urzędu Skarbowego w G. o uchylenie decyzji Wydziału Finansowego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. z grudnia 1964r., którą została wymierzona opłata związana ze zgłoszeniem obowiązku podatkowego w zakresie podatku obrotowego i dochodowego za 1959r. z tytułu prowadzenia działalności w [...], polegającej na drukowaniu wydawnictw [...] bez zgłoszenia obowiązku podatkowego. Kolejnym pismem sprecyzował swoje żądanie wnosząc o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji. Stwierdził, że decyzja ta została wydana na skutek wyroku Sądu Powiatowego w G. z dnia [...] kwietnia 1965r., skazującego go na [...] więzienia za udział w organizacyjnej działalności w [...], utrzymanego w mocy przez Sąd Wojewódzki w G. wyrokiem z dnia [...] kwietnia 1965r.. Natomiast obecnie wyroki te zostały uchylone przez Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia [...] kwietnia 1999r., którym też został uniewinniony od stawianego zarzutu. Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] kwietnia 2001r. Nr [...] odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej przy Wydziale Finansowym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, ze względu na upływ terminu określonego w art. 249 § 1 ustawy -Ordynacja podatkowa, tj. żądanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia. W odwołaniu od wyżej wymienionej decyzji strona stwierdziła, że decyzja jest prawnie niezasadna i krzywdząca. Zwraca uwagę na brak możliwości złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji przed wydaniem wyroku przez Sąd Najwyższy. Minister Finansów podzielił stanowisko Izby Skarbowej wyrażone w decyzji z dnia [...] kwietnia 200Ir.. Wyjaśnił, że termin do wniesienia żądania stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej jest terminem nieprzywracalnym i zastrzeżonym dla działań organu podatkowego z urzędu. W takim wypadku przywoływana przez stronę okoliczność wydania przez Sąd Najwyższy wyroku uniewinniającego nie może stanowić podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Sygn. akt 1846/02 W skardze do Sądu W. P. wnosząc o uchylenie decyzji Ministra Finansów zarzucił jej naruszenie art. 249 ustawy - Ordynacja podatkowa. Przytoczył argumenty podobne jak we wniosku z dnia [...] grudnia 2000r. oraz w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Stwierdził, iż przyjęcie w zaskarżonej decyzji instytucji przedawnienia jest nadużyciem prawa i jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Wyraził pogląd, iż bieg terminu przedawnienia powinien być liczony od daty wydania wyroku Sądu Najwyższego. Wyjaśnił, że do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji zobligował go Sąd Okręgowy w G., do którego wniósł pozew o odszkodowanie za straty poniesione w związku z wydaną decyzją. Poza tym w piśmie procesowym skarżący dowodził, że uchylone przez Sąd Najwyższy wyroki stanowiły podstawę do wydania decyzji z 1959r.. Prosi o stwierdzenie jej nieważności i uznanie uwarunkowań historycznych jako przeszkodę do rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia albo przesłankę do zawieszenia biegu przedawnienia. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł ojej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zakwestionował pogląd skarżącego odnośnie liczenia terminu do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji od daty wyroku Sądu Najwyższego, uznając, że brzmienie art. 249 Ordynacji podatkowej jest jednoznaczne i nie uprawnia do takiej interpretacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy podatkowe zasadnie zastosowały w niniejszej sprawie art. 249 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. -Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), zgodnie z którym organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia. Bezsprzecznym jest, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej został złożony ze znacznym przekroczeniem tego terminu. Zakreślony omawianym przepisem art. 249 Ordynacji podatkowej termin jest terminem zawitym i jego przekroczenie ma ten skutek, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Odmowa wszczęcia postępowania stanowi bowiem jednocześnie odmowę przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w sprawie i rozstrzygania merytorycznego o zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności. Z tego też względu organy podatkowe nie mogły rozpatrywać podnoszonych przez skarżącego argumentów na okoliczność stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Finansowego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. z grudnia 1964r. w sprawie wymiaru opłaty związanej ze zgłoszeniem obowiązku podatkowego w zakresie podatku obrotowego i dochodowego za 1959r.. Podkreślenia wymaga, że roczny termin do wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest terminem nieprzywracalnym. Ordynacja podatkowa nie przewiduje też ani zawieszenia biegu tego terminu, ani innego sposobu jego liczenia, a tylko w takim Sygn. akt 1846/02 przypadku byłoby to możliwe. Dlatego nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko skarżącego, aby ze względu na uwarunkowania historyczne termin do wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji był liczony od daty wyroku Sądu Najwyższego, bądź ażeby owe uwarunkowania stanowiły przesłankę do zawieszenia biegu tego terminu. O ile natomiast chodzi o zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego, to jest on zupełnie bezprzedmiotowy w sytuacji, gdy przepisy Ordynacji podatkowej nie zawierają odpowiednika art. 5 Kodeksu cywilnego, co powoduje, że organy orzekające w sprawach jak przedmiotowa, są limitowane wyłącznie kryteriami i warunkami ściśle określonymi w przepisach tej ustawy. Zważywszy na oczekiwania skarżącego, iż Sąd rozstrzygnie sprawę merytorycznie oraz uwzględni wnioski zawarte w pismach procesowych, wyjaśnienia wymaga, że stosownie do postanowień art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że rola sądu administracyjnego sprowadza się do sprawowania kontroli działalności organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw poprzez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Wyjaśnienia wymaga też, iż właściwość Sądu orzekającego w niniejszej sprawie wynika z treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) stanowiącego, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpatrzeniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).