III SA 1895/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA J. Rudowski, Asesor WSA S. Golec, Sędzia NSA (del.) M. Niezgódka - Medek (spr.), Protokolant M. Gwardyś, po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2004 r. sprawy ze skargi J. B., M. B. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o podatku dochodowym od osób fizycznych 1. Uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia [...] lutego 2002 roku Nr [...] 2. Stwierdza, że wymienione w pkt 1 decyzje nie mogą być wykonane w całości 3. Zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Minister Finansów zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2002r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. i J. B., reprezentowanych przez Z. B., od decyzji Izby Skarbowej w K. z dnia [...] lutego 2002 r. Nr [...], odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej orzeczenia Minister Finansów powołał art. 220 i 233 § l pkt l ustawy z dnia 29 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, pOz. 926, ze zm.) W uzasadnieniu Minister Finansów podtrzymał stanowisko Izby , że z uwagi na fakt, iż decyzji [...] Urzędu Skarbowego w G. nie doręczono ustanowionemu pełnomocnikowi stron - Z. B., decyzja ta, w świetle art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, nie została skutecznie wprowadzona do obrotu prawnego. Zdaniem organu odwoławczego doręczenie decyzji wyłącznie Państwu M. i J. B. nie rodziło żadnych skutków prawnych, a stosownie do art. 212 Ordynacji podatkowej, decyzja jako nie doręczona nie wiąże organu, który ją wydał. W tym stanie rzeczy Izba Skarbowa w K. zasadnie uznała, iż brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, której nie ma w obrocie prawnym z uwagi na okoliczność, że doręczenie jej było bezskuteczne. W skardze do NSA na ww. decyzję Ministra Finansów M. i J. B. wnieśli o stwierdzenie nieważności tej decyzji z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem art. 247 § l ust. 5 (oznaczenie przepisu podane przez skarżących - dop. sądu), art. 165 § 2 i 4 oraz art. 200 § l Ordynacji podatkowej. W motywach skargi podali, że zaskarżona decyzja narusza zasadę praworządności ponieważ decyzja [...] Urzędu Skarbowego w G. została wydana z rażącym naruszeniem prawa i naruszała art.247 § l pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdyż została doręczona z pominięciem pełnomocnika. Ponadto decyzja organu pierwszej instancji wydana w postępowaniu zwykłym została wydana w wyniku postępowania, które było prowadzone bez dopełnienia obowiązku jego wszczęcia w sposób określony w art. 165 § 2 i 4 Ordynacji podatkowej. Minister Finansów naruszył też art. 200 § l Ordynacji podatkowej bowiem nie wyznaczył stronie trzydniowego terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodał też, że uchybienie przez [...] Urząd skarbowy w G. art. 165 Ordynacji podatkowej pozostaje bez związku z rozstrzygnięciem sprawy w kwestii odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi. Natomiast zarzut naruszenia art. 200 tej ustawy jest bezzasadny bowiem w postępowaniu odwoławczym nie zebrano nowego materiału dowodowego, z którym należałoby zapoznać strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny, który przejął sprawę do rozpoznania stosownie do art.. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.), zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Organy orzekające w postępowaniu nadzorczym bezzasadnie przyjęły bowiem, że decyzja [...] Urzędu Skarbowego w G. nie została wprowadzona do obrotu prawnego. Nie ulega wątpliwości, co szczegółowo opisuje Izba Skarbowa w uzasadnieniu swojej decyzji, że decyzja ta została doręczona podatnikom (w przypadku p. J. B. poprzez doręczenie zastępcze). Tym samym zgodnie z art. 212 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, który ją wydał, jest nią związany i funkcjonuje ona w obiegu prawnym. Okoliczność, że doręczenie było wadliwe i nastąpiło z oczywistym naruszeniem art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, bowiem strony ustanowiły w postępowaniu przed organem pierwszej instancji pełnomocnika, którego pominięto przy doręczaniu, nie może być utożsamiana z brakiem doręczenia. Odmienne stanowisko zajmowane przez Ministra Finansów i Izbę Skarbową prowadzi do sytuacji gdy w obrocie prawnym mogłyby funkcjonować dwie decyzje wydane w tej samej sprawie przez ten sam organ. Ponadto umożliwiałoby organowi pierwszej instancji, orzekającemu w postępowaniu zwykłym, sanowanie popełnionych błędów bez ewentualnych konsekwencji odszkodowawczych, które pociąga za sobą instytucja nieważności (art. 247 Ordynacji podatkowej, czy też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, gdy z powodu na upływ terminów stwierdzenie nieważności jest niedopuszczalne (w obowiązującym stanie prawnym - art. 247 § 2 i 3 Ordynacji podatkowej). W związku z powyższym Sąd stwierdził, że Minister Finansów i Izba Skarbowa w K. naruszyły art. 248 § 3 Ordynacji podatkowej w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedstawionym wyżej stanie faktycznym brak było formalnych powodów do odmowy stwierdzenia nieważności, zaś wniosek stron, reprezentowanych przez pełnomocnika w sprawie stwierdzenia nieważności należało zbadać co do meritum, oceniając czy zawarte w nim zarzuty naruszenia prawa przez [...] Urząd Skarbowy w G. mieszczą się w przesłankach wymienionych w art. 247 § l Ordynacji podatkowej, w szczególności w pkt 3 tego przepisu. Wobec powyższego zaskarżoną decyzję, jak i utrzymaną nią w mocy decyzję Izby Skarbowej w K., należało uchylić, stosownie do art. 145 § l pkt l lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W ponownym postępowaniu Izba Skarbową będzie zobowiązana do merytorycznego zbadania wniosku w świetle art. 247 Ordynacji podatkowej. Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdził, że ww. decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku. Ponadto na podstawie art. 200 tej ustawy Sąd zasądził od Ministra Finansów na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.